India Russia Summit Deals: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન ગુરુવાર, ૪ ડિસેમ્બરના રોજ ભારતની બે દિવસીય યાત્રા શરૂ કરવા જઈ રહ્યા છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિ આ પ્રવાસ દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં ૨૩મા ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલનમાં પણ સામેલ થશે. યુક્રેન યુદ્ધની શરૂઆત પછી પુતિન તેમની પહેલી ભારત યાત્રા પર આવી રહ્યા છે અને ઘણા અર્થમાં તેમની આ યાત્રા ખાસ થવાની છે. આ પ્રવાસ એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે નવી દિલ્હીને રશિયન તેલ ખરીદવાથી રોકવા માટે વધતા અમેરિકી દબાણનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. પુતિનની આ ભારત યાત્રા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પથી લઈને પડોશી મુલ્ક પાકિસ્તાનને મેસેજ આપવાની સાથે-સાથે ભારત માટે ૫ મોટા તોહફા (સમજૂતીઓ) પણ લઈને આવશે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મુખ્ય ચર્ચાઓ
જે મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે તેમાં ભારતને વધારાની S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની ડિલિવરી શામેલ છે.
S-400 સિસ્ટમ: ભારત રશિયા પાસેથી સપાટીથી હવામાં માર કરનારી મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ S-400 ના વધારાના બેચ ખરીદવા માંગે છે, કારણ કે આ હથિયારો ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ખૂબ પ્રભાવી સાબિત થયા હતા. ભારતે ૨૦૧૮ માં પાંચ S-400 યુનિટ માટે ૫ બિલિયન અમેરિકી ડોલરની ડીલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. અત્યાર સુધી ત્રણ યુનિટ ભારત આવી ચૂક્યા છે અને આવતા વર્ષના મધ્ય સુધીમાં બે વધુ સ્ક્વોડ્રન મળવાની આશા છે.
Su-57 લડાકુ વિમાન: ક્રેમલિન (રશિયન સરકાર)ના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસકોવે કહ્યું છે કે શિખર સંમેલનની ચર્ચામાં રશિયાના પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન, Su-57 માં ભારતની રુચિ શામેલ હોઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે Su-57 “દુનિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ વિમાન” છે અને તેમણે બ્રહ્મોસ જેવા સંયુક્ત પ્રયાસો સહિત રક્ષા ટેકનોલોજી સહયોગનું વિસ્તાર કરવાની મોસ્કોની ઈચ્છાનો સંકેત આપ્યો છે.
પેન્ડિંગ હાર્ડવેર: અપેક્ષા છે કે ભારત પેન્ડિંગ ચાલી રહેલા સૈન્ય હથિયારોના હાર્ડવેરની જલદીથી જલદી ડિલિવરી માટે દબાણ કરશે, કારણ કે યુક્રેનમાં યુદ્ધ શરૂ થયા પછી કેટલાક સૈન્ય પ્લેટફોર્મની ડિલિવરીમાં રશિયા તરફથી વિલંબ થયો છે.
ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર
ભારત અને રશિયા વચ્ચેની વાતચીતમાં ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મુખ્યતાથી શામેલ થશે.
રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ: અહીં રશિયન કાચા તેલના ભારતીય આયાત પર લગાવવામાં આવેલા અમેરિકી પ્રતિબંધોનો પ્રભાવ એક કેન્દ્રીય વિષય હોવાની અપેક્ષા છે. પેસકોવે કહ્યું કે ભારતની ખરીદીમાં “થોડા સમય માટે” ઘટાડો આવી શકે છે, જોકે રશિયા સપ્લાય જાળવી રાખવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શ્રમિકો માટે કરાર: મોદી અને પુતિનની વાતચીત બાદ બંને દેશો વચ્ચે ઘણા કરારો પર હસ્તાક્ષર થવાની સંભાવના છે. આમાંથી એક ભારતીય શ્રમિકો (Workers) ના રશિયામાં જવા અને કામ કરવા સંબંધિત એક સમજૂતી પણ હોઈ શકે છે.
વેપાર સંતુલન: ફાર્મા, કૃષિ, ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને ઉપભોક્તા વસ્તુઓના ક્ષેત્રોમાં રશિયાને ભારતીય નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે. આ પગલું એવા સમયે ઉઠાવવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે નવી દિલ્હી રશિયાના પક્ષમાં વધતા વેપાર ઘાટા (Trade Deficit) ને લઈને ચિંતિત છે.
હકીકતમાં, ભારત દ્વારા રશિયાથી પ્રતિવર્ષ લગભગ ૬૫ અબજ અમેરિકી ડોલર મૂલ્યના સામાન અને સેવાઓ ખરીદવામાં આવે છે, જ્યારે રશિયાનું ભારતથી આયાત લગભગ પાંચ અબજ અમેરિકી ડોલર છે.
