India US Trade Deal Sergio Gor: ભારત-યુએસ ડીલમાં દિલ્હી સ્થિત અમેરિકી રાજદૂત એક મહત્વની કડી સાબિત થયા છે. જાન્યુઆરીમાં તેમની નિમણૂક પહેલા જ તેમણે ભારત સાથે રાજદ્વારી સ્તરથી આગળ વધીને જોડાણ કર્યું હતું. ટ્રમ્પ દ્વારા ડીલની જાહેરાત કરવામાં આવી તે પહેલા જ રાજદૂત સર્જિયો ગોરે એક પોસ્ટ કરી હતી, જેમાં તેમણે એવા સંકેત આપ્યા હતા કે વોશિંગ્ટનથી કોઈ મોટી જાહેરાત થઈ શકે છે. ડીલના તરત જ બાદ ગોરે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ હંમેશા માનતા રહ્યા છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પીએમ મોદીને મહાન મિત્ર ગણે છે. ટ્રમ્પે દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના વિશેષ દૂતની જેમ જ કામ કર્યું.
નિમણૂક પહેલા જ ગોરે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી
સર્જિયો ગોરે ગત ૧૪ જાન્યુઆરીએ પોતાના ઓળખપત્રો સોંપ્યા અને પદ સંભાળ્યું હતું. પરંતુ ઔપચારિક રીતે પદ સંભાળતા પહેલા જ તેઓ ઓક્ટોબર મહિનામાં દિલ્હીની મુલાકાતે આવ્યા હતા. રાજદ્વારી પ્રોટોકોલમાં આ બહુ સામાન્ય બાબત નથી. આ દરમિયાન તેઓ પીએમ મોદી ઉપરાંત વિદેશ મંત્રી જયશંકર અને વાણિજ્ય વિભાગના ઉચ્ચ નેતૃત્વને મળ્યા હતા. પીએમ મોદી સાથેની મુલાકાત દરમિયાન ગોરે તેમને એક તસવીર ભેટમાં આપી હતી, જે ગત વર્ષે પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિની સંયુક્ત પ્રેસ કોન્ફરન્સની હતી.
ટાઈમિંગ રહ્યું મહત્વનું, સંવાદહીનતાને દૂર કરી
ગત વર્ષે ઓગસ્ટમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી હતી કે ગોર ભારતના આગામી રાજદૂત હશે. આ જાહેરાત એવા સમયે થઈ જ્યારે ટ્રેડ ડીલને લઈને બંને દેશોના સંબંધો અસહજ હતા. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે આ મુદ્દે કેવી સંવાદહીનતા રહી તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ભારતે વારંવાર રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના વિવાદાસ્પદ નિવેદનોને ફગાવ્યા હતા. ગોરે દિલ્હી-વોશિંગ્ટન વચ્ચેની આ સંવાદહીનતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ટ્રમ્પ કેમ કરે છે ગોર પર ભરોસો?
ટ્રમ્પના અત્યંત નજીકના મનાતા ગોર વ્હાઇટ હાઉસના પ્રભાવશાળી ઇનસાઇડર માનવામાં આવે છે. ખુદ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ગોરે ખૂબ જ ઓછા સમયમાં લગભગ ૪ હજાર લોકોને સરકારી વિભાગોમાં નિયુક્ત કરીને તેમના એજન્ડાને આગળ વધાર્યો છે. આ જ કારણ છે કે જ્યારે પૂર્વ એમ્બેસેડર એરિક ગાર્સેટીએ જાન્યુઆરીમાં દિલ્હીની ઓફિસ છોડી હતી, ત્યારે આ પદ માટે યોગ્ય ઉમેદવાર પસંદ કરવામાં ટ્રમ્પને સાત મહિના લાગ્યા અને ઓગસ્ટમાં દુનિયાને જણાવ્યું કે તેઓ ગોરને દિલ્હી મોકલી રહ્યા છે.
વ્યવહારિક ડિપ્લોમેસી અને EU ડીલની અસર
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સત્તામાં આવ્યા બાદ ટેરિફને જે રીતે વ્યૂહાત્મક હથિયાર બનાવ્યું, તેનાથી ભારત પણ અછૂતું ન રહ્યું. જાણકારોનું માનવું છે કે EU સાથે ભારતની તાજેતરમાં થયેલી ટ્રેડ ડીલને વોશિંગ્ટનમાં ખૂબ જ ધ્યાનથી જોવામાં આવી હતી. આ ડીલ દ્વારા અમેરિકાને સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે આર્થિક સંબંધોમાં વિવિધતા સમયની જરૂરિયાત છે અને બંને પક્ષો કોઈપણ એક દેશ પર નિર્ભરતા ટાળવા માંગે છે.
સંબંધો હવે કઈ દિશામાં?
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં ટ્રેડ ડીલની અનિશ્ચિતતાએ બંને દેશો વચ્ચે એક એવો અવરોધ ઉભો કર્યો હતો, જેને પાર કરવો મુશ્કેલ લાગતો હતો. આ જ કારણ છે કે ગત વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં વોશિંગ્ટન પ્રવાસ બાદ પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ એક મંચ પર દેખાયા નહોતા. જોકે હવે ટ્રેડ ડીલ બાદ માનવામાં આવે છે કે બંને દેશોના સંબંધોમાં ગાઢતા આવશે. બંને ટેકનોલોજી અને AI ના ક્ષેત્રમાં નજીક આવશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારત અમેરિકી પહેલ ‘પેક્સ સિલિકા’ નો પણ હિસ્સો બની શકે છે.
