IVF Sperm Mix Up: IVF માં સફળતા વધારવા માટે sperm બદલવાનો ખેલ ? ..વાયરલ દાવા પાછળનુ સત્ય શુ છે ?…
જે દંપતી વર્ષો સુધી સંતાન માટે રાહ જુએ છે, તેમના માટે IVF ખરેખર વરદાન સમાન બની શકે છે.
પરંતુ છેલ્લા થોડા સમયથી IVFને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર એક ગંભીર ચર્ચા ચાલી રહી છે—
શું કેટલીક જગ્યાએ IVFની સફળતા વધારે બતાવવા માટે sperm અથવા embryo સાથે ગેરરીતિ થઈ શકે છે?
આ વાત સાંભળીને તરત કોઈ ડૉક્ટર કે IVF સેન્ટરને દોષી ઠેરવવો યોગ્ય નથી.
પરંતુ sample mix-up કે identification errorનો જોખમ કલ્પિત નથી.
ગુજરાતમાં જુલાઈ 2025માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે વડોદરાના એક fertility centre સામેની ફરિયાદ અંગે પોલીસને તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. દંપતીના જણાવ્યા મુજબ IVF પછી જન્મેલી બાળકીનું DNA માતા સાથે match થયું, પરંતુ પિતા સાથે match થયું નહીં. આ મામલો તપાસ માટે મોકલાયો હતો—એટલે તેને અંતિમ રીતે સાબિત થયેલો “સ્કેમ” કહી શકાય નહીં.
અને પછી 2026માં ગુરુગ્રામનો વધુ ચોંકાવનારો કેસ સામે આવ્યો.
દંપતીએ IVFથી જોડિયા દીકરીઓને જન્મ આપ્યો. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે DNA ટેસ્ટમાં બંને બાળકોનો genetic match માતા-પિતા સાથે મળ્યો નહીં. મામલો કોર્ટ સુધી ગયો અને FIR તથા IVF centreના records તપાસવાનો મુદ્દો સામે આવ્યો. હોસ્પિટલ તરફથી આક્ષેપો અંગે અલગ સ્થિતિ રજૂ કરવામાં આવી છે અને તપાસ હજુ ચાલુ છે.
આ કેસો આપણને એક મહત્વનો સવાલ પૂછવા મજબૂર કરે છે—
જો કોઈ IVF centreની ભૂલથી પણ sperm, egg અથવા embryoની ઓળખ બદલાઈ જાય તો?
અહીં વાત માત્ર પૈસાની નથી.
અહીં વાત છે—
બાળકના DNAની
માતા-પિતાના હકની
આખા પરિવારની જિંદગીની
એટલે IVF કરાવનાર દંપતીએ માત્ર “અમારો success rate કેટલો છે?” એટલું જ ન પૂછવું જોઈએ.
સાથે પૂછવું જોઈએ,
👉 મારા sperm/egg/embryoની ઓળખ કેવી રીતે જાળવવામાં આવે છે?
👉 દરેક sampleનું unique identification કેવી રીતે થાય છે?
👉 sample handlingમાં double-check અથવા witnessing system છે?
👉 દરેક પ્રક્રિયાનો record મળે છે?
👉 success rate કઈ રીતે ગણવામાં આવે છે?
અને DNA test?
દરેક IVF પછી DNA test કરાવવો જરૂરી નથી.
પરંતુ જો કોઈ ચોક્કસ કારણસર parentage અંગે શંકા ઊભી થાય, sample mix-upની શંકા હોય અથવા clinic તરફથી કોઈ ગંભીર ગેરરીતિની જાણ થાય, તો DNA testing અંગે ડૉક્ટર અથવા genetic counsellor સાથે ચર્ચા કરી શકાય.
અને સૌથી મહત્વની વાત,
IVFને scam કહેવું ખોટું છે… પરંતુ IVFના નામે કોઈ ગેરરીતિ થાય તો તેને પણ છુપાવી શકાય નહીં.
સંતાન માટે પોતાની સૌથી મોટી આશા લઈને આવતાં દંપતી સાથે સંપૂર્ણ પારદર્શિતા હોવી જ જોઈએ.
સંદર્ભ: The Indian Express — Gujarat High Court IVF case (2025); The Indian Express — Gurugram IVF/DNA case (2026); Moneycontrol — Gurugram IVF case.
