Jagan Mohan Reddy: આંધ્ર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને વાયએસઆર કોંગ્રેસ પાર્ટી એટલે કે YSRCPના અધ્યક્ષ વાયએસ જગન મોહન રેડ્ડીએ કેન્દ્ર સરકારને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકના કાયદા 2023માં સુધારો કરવાની માગ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે તેમની પાર્ટીએ 2023માં ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક સંબંધિત કાયદાને ટેકો આપ્યો હતો, પરંતુ હવે તેમને આ નિર્ણય પર પસ્તાવો થાય છે. જગન ઇચ્છે છે કે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક કરતી સમિતિમાં વડાપ્રધાન, લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા અને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશનો સમાવેશ થાય. તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીમાં નિષ્પક્ષતા માત્ર હોવી જ ન જોઈએ, પરંતુ લોકો સમક્ષ દેખાવી પણ જોઈએ.
તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ જેવી મહત્ત્વપૂર્ણ સંસ્થામાં નિમણૂકની પ્રક્રિયા સરકારના રાજકીય પ્રભાવથી સ્વતંત્ર હોવી જોઈએ, જેથી ચૂંટણીઓની નિષ્પક્ષતા પર લોકોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે. જગને રવિવારે કહ્યું કે તેમની પાર્ટીએ સંસદમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક, સેવા શરતો અને કાર્યકાળ સંબંધિત 2023ના કાયદાને ટેકો આપ્યો હતો. પરંતુ હવે તેમને લાગે છે કે તે કાયદાને ટેકો આપવો યોગ્ય નિર્ણય નહોતો. પોતાના અગાઉના વલણ પર અફસોસ વ્યક્ત કરતાં તેમણે કહ્યું, ‘તે કાયદાને મંજૂરી આપવા બદલ મને હવે પસ્તાવો થાય છે.’
જગને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકની વર્તમાન વ્યવસ્થા બદલવાની જરૂરિયાત જણાવતાં કહ્યું કે પસંદગી પ્રક્રિયા એવી હોવી જોઈએ, જેના પર કોઈ રાજકીય પક્ષ અથવા સરકારના પ્રભાવની શંકા ન થાય. તેમના મતે, જો વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીને સુધારી દેવામાં આવે, તો ચૂંટણી પ્રણાલી વધુ સારી રીતે કામ કરી શકે છે.
‘ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકમાં CJIનો સમાવેશ થવો જોઈએ’
જગન મોહન રેડ્ડી ઇચ્છે છે કે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક માટે અગાઉની પસંદગી સમિતિ જેવી વ્યવસ્થા ફરી અમલમાં મૂકવામાં આવે, જેમાં ત્રણ લોકોનો સમાવેશ થાય. આ સમિતિમાં વડાપ્રધાન, લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા અને CJI એટલે કે ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હોવા જોઈએ.
તેમની દલીલ છે કે આ સમિતિમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશની હાજરીથી પસંદગી પ્રક્રિયામાં સંતુલન અને નિષ્પક્ષતા વધી શકે છે. જગને ચૂંટણી અને પરીક્ષા વચ્ચે સરખામણી કરતાં કહ્યું, ‘પરીક્ષા લેનાર વ્યક્તિ પરીક્ષા આપતા વિદ્યાર્થીની નિમણૂક કરી શકે નહીં.’ આ ઉદાહરણ દ્વારા તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જ્યારે ચૂંટણી કમિશનરોએ રાજકીય પક્ષોના ચૂંટણીલક્ષી પ્રદર્શન સાથે સંકળાયેલી પ્રક્રિયા પર દેખરેખ રાખવાની હોય છે, ત્યારે તેમની નિમણૂકમાં સત્તાધારી સરકારની ભૂમિકાને લઈને શંકા કેમ ન ઊભી થાય.
YSRCP chief Jagan Mohan Reddy is apologising for siding with the “vote thieves” of the BJP.
He is apologising for voting in support of the CEC Act.
The political damage is already showing. https://t.co/APzEeEPYCG
— Dr. SP (@sphavisha) October 18, 2026
તેમણે કહ્યું કે કોઈ ચૂંટણી કમિશનરની વ્યક્તિગત પ્રામાણિકતા પર સવાલ ન હોય, તેમ છતાં જો તેની નિમણૂકની પ્રક્રિયા નિષ્પક્ષ દેખાતી ન હોય, તો તેની નિષ્પક્ષતા પર શંકા કરી શકાય છે. જગનના મતે, સમસ્યા માત્ર કોઈ વ્યક્તિની પ્રામાણિકતાની નથી, પરંતુ તે વ્યવસ્થાની છે, જેના હેઠળ તેની નિમણૂક થાય છે.
2023ના કાયદા અંગે પસ્તાવો શા માટે વ્યક્ત કર્યો?
ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક સંબંધિત 2023નો કાયદો સંસદમાં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. જગનની પાર્ટીએ તે સમયે આ કાયદાને ટેકો આપ્યો હતો.
તેમનું કહેવું છે કે ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા લોકશાહી માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ચૂંટણીઓમાં રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સ્પર્ધા હોય છે અને ચૂંટણી પંચે તમામ પક્ષો સાથે સમાન વ્યવહાર કરવો પડે છે. આવી સ્થિતિમાં તેની નિમણૂકની પ્રક્રિયા પર લોકોનો વિશ્વાસ હોવો જરૂરી છે. જગને આ જ આધાર પર કેન્દ્ર સરકારને કાયદામાં સુધારો કરવા અને મુખ્ય ન્યાયાધીશને પસંદગી સમિતિમાં સામેલ કરવાની માગ કરી.
‘રાજ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની નિમણૂકમાં પણ ફેરફાર થવો જોઈએ’
જગન મોહન રેડ્ડીએ માત્ર રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકનો મુદ્દો જ ઉઠાવ્યો નહોતો, પરંતુ રાજ્યોમાં ચૂંટણી યોજતી સંસ્થાઓની નિમણૂક પ્રક્રિયામાં પણ ફેરફાર કરવાની માગ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની નિમણૂક મુખ્યમંત્રીના નિયંત્રણ હેઠળ ન હોવી જોઈએ, પરંતુ તેના માટે પણ નિષ્પક્ષ અને તટસ્થ વ્યવસ્થા બનાવવી જોઈએ.
રાજ્ય ચૂંટણી પંચો નગરપાલિકાઓ અને પંચાયતો જેવી સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ યોજે છે. જગનનો આક્ષેપ છે કે જો રાજ્યમાં સત્તાધારી પક્ષનો નિમણૂક પ્રક્રિયા પર પ્રભાવ રહે, તો સ્થાનિક ચૂંટણીઓની નિષ્પક્ષતા અંગે સવાલો ઊભા થઈ શકે છે.
આંધ્ર પ્રદેશમાં TDP ગઠબંધન પર ગંભીર આક્ષેપો
ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકમાં સુધારાની માગ સાથે જગને આંધ્ર પ્રદેશના સત્તાધારી તેલુગુ દેશમ પાર્ટી એટલે કે TDPના નેતૃત્વ હેઠળના NDA ગઠબંધન પર પણ પ્રહાર કર્યો હતો. તાડેપલ્લી સ્થિત YSRCPની કેન્દ્રીય કચેરીમાં પત્રકાર પરિષદને સંબોધતાં જગને આક્ષેપ કર્યો કે સત્તાધારી ગઠબંધન સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં વિપક્ષી ઉમેદવારોને ઉમેદવારી નોંધાવતા રોકવા માટે હુમલા, ધમકીઓ અને પોલીસ તંત્રનો દુરુપયોગ કરી રહ્યું છે.
તેમણે દાવો કર્યો કે સત્તાધારી ગઠબંધનને ચૂંટણીમાં હારનો ડર છે, તેથી તે વિપક્ષી ઉમેદવારોને ચૂંટણીની સ્પર્ધામાંથી બહાર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જગને આક્ષેપ કર્યો કે YSRCPના ઉમેદવારોનાં ઉમેદવારીપત્રો છીનવી લેવામાં આવ્યાં, પાર્ટીના કાર્યકરો અને તેમના સાથીઓ પર હુમલા કરવામાં આવ્યા તથા કેટલાક લોકોનું અપહરણ કરીને તેમને ધમકાવવામાં આવ્યા. તેમણે આગચંપી અને વિપક્ષી કાર્યકરો વિરુદ્ધ ખોટા કેસ નોંધાવવાના પણ આક્ષેપો કર્યા.
ચંદ્રબાબુ નાયડુ અને પોલીસ પર પણ આક્ષેપો કર્યા
જગને મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ પર સરકારી અધિકારીઓ, પોલીસકર્મીઓ અને TDPના સમર્થકો દ્વારા ચૂંટણી પ્રક્રિયાને પ્રભાવિત કરવાનો આક્ષેપ કર્યો. તેમનો દાવો હતો કે મુખ્યમંત્રીને જનતાના સમર્થન પર વિશ્વાસ નથી, તેથી વિપક્ષી ઉમેદવારોએ ઉમેદવારી નોંધાવવામાં અવરોધોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
જગને અગાઉની સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે તે સમયે YSRCPને 90 ટકાથી વધુ સફળતા મળી હતી. તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે તે સમયગાળામાં રાજ્યના ચૂંટણી કમિશનર એન. રમેશ કુમાર TDPના સમર્થક હતા. જગનનું કહેવું હતું કે હવે સત્તાધારી ગઠબંધનના શાસનમાં પણ આવી જ રણનીતિ અપનાવવામાં આવી રહી છે. તેમણે વર્તમાન રાજ્ય ચૂંટણી અધિકારીને TDP પ્રત્યે વફાદાર ગણાવીને તેમની ભૂમિકા પર સવાલો ઉઠાવ્યા.
અનેક સ્થળોએ ઉમેદવારી નોંધાવતાં રોકવાનો દાવો
જગને આક્ષેપ કર્યો કે કડપ્પા, પુન્ગનૂર અને તિરુપતિ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં YSRCPના નેતાઓ અને કાર્યકરોને ઉમેદવારી નોંધાવવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલીક જગ્યાએ ઉમેદવારીપત્રો છીનવી લેવામાં આવ્યાં અથવા સ્વીકારવામાં આવ્યાં નહોતાં. તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે ઉમેદવારો અને તેમના સમર્થકોનાં વાહનો પર હુમલા કરવામાં આવ્યા તથા કાર્યકરો સાથે મારપીટ કરવામાં આવી.
જગને પુલિવેંદુલામાં પોલીસની ભૂમિકા પર ખાસ સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમનો આક્ષેપ હતો કે પોલીસકર્મીઓએ TDPની તરફેણમાં કામ કર્યું અને ઉમેદવારી નોંધાવવા આવેલા ઉમેદવારોને ડરાવવા માટે પથ્થરમારો કર્યો તથા હવામાં ગોળીબાર કર્યો. જગને દાવો કર્યો કે ઉમેદવારી નોંધાવવાની અંતિમ તારીખે પણ YSRCPના અનેક ઉમેદવારો અલગ-અલગ સ્થળોએ પોતાનાં ઉમેદવારીપત્રો નોંધાવી શક્યા નહોતા. તેમણે જે સ્થળોનો ઉલ્લેખ કર્યો તેમાં તિરુપતિ, કડપ્પા, કમલાપુરમ, રાયચોટી, પુન્ગનૂર, દરસી, ગુરજાલા, દાચેપલ્લી, પિડુગુર્લા, બદવેલ અને રાજમપેટનો સમાવેશ થાય છે.
