Jharkhand recruitment exams cancelled: ઝારખંડમાં JSSC-CGL સહિત 22 ભરતી પરીક્ષાઓ રદ, 6 સ્થગિત અને 17ની CID તપાસ

Jharkhand recruitment exams cancelled: ઝારખંડમાં સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓને લઈને ચાલી રહેલું વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન હવે મોટા સરકારી નિર્ણયમાં બદલાઈ ગયું છે. ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત ગડબડ, અનિયમિતતા અને પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાને લઈને વિદ્યાર્થીઓ લાંબા સમયથી વિરોધ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન રાજ્ય સરકારે JSSC-CGL સહિત અનેક ભરતી પરીક્ષાઓ રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. હવે કાર્મિક અને રાજભાષા વિભાગે આ અંગે વિગતવાર સૂચના જાહેર કરી છે. તેમાં કેટલીક પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી છે, કેટલીકને આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી છે અને અનેક જૂની પરીક્ષાઓની તપાસ CIDને સોંપવામાં આવી છે.

સરકારના નિર્ણય અનુસાર 22 ભરતી પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી છે. 6 પરીક્ષાઓને આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી છે અને 17 જૂની ભરતી પરીક્ષાઓમાં સંભવિત અનિયમિતતાઓની તપાસ CID દ્વારા કરાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ રીતે JPSC અને JSSCની ભરતી વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલી મોટી સંખ્યામાં પરીક્ષાઓ હવે સરકારની કાર્યવાહી હેઠળ છે.

આખરે ઝારખંડમાં કઈ બાબતને લઈને આંદોલન થયું હતું?

ઝારખંડમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓને લઈને વિદ્યાર્થીઓ લાંબા સમયથી આંદોલન કરી રહ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓની મુખ્ય માંગ ભરતી પરીક્ષાઓમાં પારદર્શિતા, નિષ્પક્ષતા અને ગેરરીતિઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની હતી. પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓ અને પેપર સાથે જોડાયેલી ફરિયાદોને લઈને વિદ્યાર્થીઓનો સરકાર અને સંબંધિત ભરતી આયોગો સામેનો વિરોધ સતત વધી રહ્યો હતો. આ આંદોલનમાં JPSC અને JSSCની પરીક્ષાઓ સાથે પરીક્ષા સંચાલન સાથે જોડાયેલી ખાનગી એજન્સી TDPLની ભૂમિકાને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓની માંગ હતી કે જે પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિની ફરિયાદો છે, તેની નિષ્પક્ષ તપાસ કરાવવામાં આવે અને દોષિતો સામે કાર્યવાહી થાય. આંદોલન દરમિયાન વિદ્યાર્થી નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતોએ પણ ભૂખ હડતાળ કરી હતી. સરકારના પરીક્ષા રદ કરવાના નિર્ણય બાદ તેમણે પોતાની 16 દિવસની ભૂખ હડતાળ સમાપ્ત કરી અને તેને વિદ્યાર્થીઓની મોટી જીત ગણાવી.

CID તપાસ બાદ સરકારનો મોટો નિર્ણય

રાજ્ય સરકારના કાર્મિક અને રાજભાષા વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી સૂચનામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે JPSC દ્વારા આયોજિત અને TDPL દ્વારા સંચાલિત વર્તમાન પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતાની ફરિયાદો અંગે CID તપાસ ચાલી રહી હતી. આ તપાસ દરમિયાન સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલા તથ્યોની પૃષ્ઠભૂમિમાં સંબંધિત પરીક્ષાઓ રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકારે માત્ર તાજેતરમાં યોજાયેલી પરીક્ષાઓ સામે જ કાર્યવાહી કરી નથી. કેટલીક એવી પરીક્ષાઓને પણ તપાસના દાયરામાં લાવવામાં આવી છે, જે ઘણા વર્ષો પહેલાં યોજાઈ હતી.

કઈ કઈ પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી?

સરકારે ઝારખંડની યુનિવર્સિટીઓમાં બિન-શૈક્ષણિક પદોની ભરતી માટેની પરીક્ષા રદ કરી છે. આ ભરતી જાહેરાત નંબર 09/2025 હેઠળ હતી. તેવી જ રીતે આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર/સિનિયર સાયન્ટિફિક ઓફિસરની બેકલોગ ભરતી, જાહેરાત નંબર 10/2025 અને આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર/સિનિયર સાયન્ટિફિક ઓફિસરની નિયમિત ભરતી, જાહેરાત નંબર 11/2025ને પણ રદ કરવામાં આવી છે. ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટરની ભરતી જાહેરાત નંબર 12/2025 હેઠળ યોજાઈ હતી અને તેને પણ રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકારી એન્જિનિયરિંગ કોલેજોમાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરની બેકલોગ ભરતી, જાહેરાત નંબર 02/2026ને પણ રદ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત સરકારી પોલિટેકનિક અને ગવર્નમેન્ટ વુમન્સ પોલિટેકનિકમાં લેક્ચરરની બેકલોગ ભરતી જાહેરાત નંબર 03/2026 અને નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 04/2026ને પણ રદ કરવામાં આવી છે. મેડિકલ કોલેજમાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરના સુપર સ્પેશિયાલિસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટની ભરતી જાહેરાત નંબર 07/2026ને પણ રદ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરની ભરતી જાહેરાત નંબર 18/2023, ચાઇલ્ડ ડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ ઓફિસરની ભરતી જાહેરાત નંબર 21/2023 અને કમ્બાઇન્ડ સિવિલ સર્વિસિસ એક્ઝામિનેશન 2023 એટલે કે જાહેરાત નંબર 01/2024ને પણ રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી સંપૂર્ણ યાદીમાં કુલ 22 ભરતી પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે.

JSSC-CGL પણ રદ, 1,975 પસંદ થયેલા ઉમેદવારો પર અસર

આ સમગ્ર વિવાદમાં JSSC-CGL સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહી છે. સરકારે JSSC-CGLની પસંદગી પ્રક્રિયા પણ રદ કરી છે. તેના દ્વારા આશરે 1,975 ઉમેદવારોની પસંદગી થઈ હતી. આવી સ્થિતિમાં આ ઉમેદવારોની નોકરી અને આગળની સ્થિતિને લઈને મોટો સવાલ ઊભો થયો છે. હવે આ ઉમેદવારો સામે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સરકાર આગળ કયો રસ્તો અપનાવશે. શું ફરી પરીક્ષા લેવામાં આવશે, શું જૂના ઉમેદવારોને કોઈ વધારાની તક મળશે અથવા ઉંમરમાં કોઈ પ્રકારની છૂટ આપવામાં આવશે, તે હવે આગળના સરકારી નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થશે.

છ પરીક્ષાઓ રદ નહીં, આગામી આદેશ સુધી રહેશે સ્થગિત

સરકારે છ પરીક્ષાઓને સીધી રદ કરવાને બદલે આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પરીક્ષાઓની પ્રારંભિક પ્રક્રિયા TDPL ઉપરાંત અન્ય એજન્સી દ્વારા કરાવવામાં આવી હતી. આ પરીક્ષાઓમાં ફૂડ એનાલિસ્ટની ભરતી જાહેરાત નંબર 05/2024 હેઠળ, ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર, પ્રોસિક્યુશનની ભરતી જાહેરાત નંબર 03/2025 હેઠળ અને પ્રોજેક્ટ મેનેજર તથા સમકક્ષ પદોની ભરતી જાહેરાત નંબર 04/2025 હેઠળ સામેલ છે. આ ઉપરાંત ઇન્સ્પેક્ટર ઓફ ફેક્ટરીઝની ભરતી જાહેરાત નંબર 01/2025, બોઇલર ઇન્સ્પેક્ટરની ભરતી જાહેરાત નંબર 02/2025 અને ડિરેક્ટરની ભરતી જાહેરાત નંબર 07/2025 પણ આ શ્રેણીમાં છે. સરકારે આ પરીક્ષાઓ સાથે જોડાયેલી પ્રારંભિક પરીક્ષા યોજનારી એજન્સીઓની વિશ્વસનીયતાની તપાસ CIDને સોંપી છે. તપાસ પૂર્ણ થાય અને સરકારનો આગામી આદેશ આવે ત્યાં સુધી આ પરીક્ષાઓ સાથે જોડાયેલી આગળની પ્રક્રિયા અટકાવી દેવામાં આવી છે.

જૂની 17 પરીક્ષાઓની પણ થશે CID તપાસ

સરકારે અનેક જૂની JPSC પરીક્ષાઓને પણ તપાસના દાયરામાં રાખી છે. આ પરીક્ષાઓને હાલમાં રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ તેમાં સંભવિત અનિયમિતતાઓની તપાસ CID દ્વારા કરાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તેમાં 5th કમ્બાઇન્ડ સિવિલ સર્વિસિસ રિક્રૂટમેન્ટ (Combined Civil Services Recruitment)ની જાહેરાત નંબર 06/2013વાળી પરીક્ષા સામેલ છે. સિવિલ જજ જુનિયર ડિવિઝન રિક્રૂટમેન્ટની જાહેરાત નંબર 10/2015 અને સિવિલ જજ જુનિયર ડિવિઝન સ્પેશિયલ રિક્રૂટમેન્ટની જાહેરાત નંબર 11/2015 પણ તપાસના દાયરામાં છે. સોઇલ કન્ઝર્વેશન ઓફિસર ભરતીની જાહેરાત નંબર 12/2015, આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર એગ્રીકલ્ચર/સબ ડિવિઝનલ એગ્રીકલ્ચર ઓફિસર તથા સમકક્ષ પદોની નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 03/2015 અને આ જ પદની બેકલોગ ભરતી જાહેરાત નંબર 04/2015ને પણ તપાસમાં સામેલ કરવામાં આવી છે. ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર ભરતી જાહેરાત નંબર 01/2016 અને ડેન્ટિસ્ટ બેઝિક કેડર ભરતી જાહેરાત નંબર 02/2016 પણ CID તપાસના દાયરામાં છે. આ ઉપરાંત કમ્બાઇન્ડ સિવિલ સર્વિસિસ એક્ઝામિનેશન બેકલોગની જાહેરાત નંબર 27/2017, કમર્શિયલ ટેક્સિસ લિમિટેડ એક્ઝામિનેશનની જાહેરાત નંબર 10/2010 અને કમ્બાઇન્ડ સિવિલ સર્વિસિસ એક્ઝામિનેશન-2016ની જાહેરાત નંબર 23/2016ની પણ તપાસ થશે. ડિરેક્ટોરેટ ઓફ જિયોલોજી હેઠળ જિયોલોજિસ્ટ અને કેમિસ્ટની નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 01/2017 અને 02/2017, આસિસ્ટન્ટ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર ભરતી જાહેરાત નંબર 03/2018 અને સિવિલ જજ જુનિયર ડિવિઝન નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 12/2018ને પણ તપાસમાં રાખવામાં આવી છે. કમ્બાઇન્ડ આસિસ્ટન્ટ એન્જિનિયર નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 05/2019, કમ્બાઇન્ડ સિવિલ સર્વિસિસ એક્ઝામિનેશન-2021ની જાહેરાત નંબર 01/2021 અને ડેન્ટલ ડોક્ટર્સ નિયમિત ભરતી જાહેરાત નંબર 01/2022 પણ CID તપાસના દાયરામાં છે.

એટલે દરેક પરીક્ષા રદ થઈ નથી

સરકારના આ નિર્ણયને સમજવા માટે આ તફાવત ધ્યાનમાં રાખવો જરૂરી છે કે સૂચનામાં સામેલ તમામ પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી નથી. એક તરફ સરકારે 22 પરીક્ષાઓ રદ કરી છે. બીજી તરફ છ પરીક્ષાઓને આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી છે. જ્યારે 17 જૂની પરીક્ષાઓમાં સંભવિત અનિયમિતતાઓની તપાસ CIDને સોંપવામાં આવી છે. તેથી જે પરીક્ષાઓ અંગે માત્ર તપાસનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, તેને હાલમાં રદ માનવું યોગ્ય નહીં હોય. આ મામલાઓમાં CIDની તપાસ અને ત્યારબાદ સરકારના નિર્ણયના આધારે આગળની સ્થિતિ નક્કી થશે.

સરકાર હવે ભરતી વ્યવસ્થામાં શું ફેરફાર કરશે?

ઝારખંડ સરકારે પરીક્ષા રદ કરવાની સાથે JPSC અને JSSCની સમગ્ર પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારાની દિશામાં પણ પગલાં લેવાની જાહેરાત કરી છે. સરકાર દ્વારા JPSC અને JSSCમાં એક ઇન્ટરનલ મોનિટરિંગ સેલ (Internal Monitoring Cell) બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તેનો હેતુ બંને આયોગોની પરીક્ષા વ્યવસ્થા પર આંતરિક દેખરેખને મજબૂત કરવાનો રહેશે. આ સાથે જ JPSC અને JSSCની પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતા અને ગેરરીતિ સાથે જોડાયેલા મામલાઓની ઝડપી સુનાવણી માટે ઝારખંડ હાઇકોર્ટને ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ બનાવવાની વિનંતી કરવામાં આવશે.

પરીક્ષા સુધારા માટે બનશે નવી કમિટી

JPSC અને JSSCમાં પરીક્ષા સુધારાઓ અંગે વ્યાપક અભ્યાસ માટે સરકાર એક સમિતિ પણ બનાવશે. આ સમિતિની અધ્યક્ષતા IAS અધિકારી અમિતાભ કૌશલ કરશે. સમિતિમાં અન્ય અધિકારીઓ સાથે કોઈ પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાના ડિરેક્ટરને પણ સભ્ય તરીકે સામેલ કરવામાં આવશે. આ સમિતિ JPSC અને JSSCની પરીક્ષા વ્યવસ્થાનો વ્યાપક અભ્યાસ કરશે અને બે મહિનાની અંદર સરકારને પોતાનો અહેવાલ સોંપશે. આ અહેવાલના આધારે પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં જરૂરી સુધારા કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.