Ken-Betwa Protest: મધ્ય પ્રદેશના છતરપુર જિલ્લામાં કેન-બેટવા લિંક પરિયોજના અને અન્ય સિંચાઈ પરિયોજનાઓના વિરોધમાં ચાલી રહેલા આદિવાસીઓના આંદોલનને રવિવાર (૧૯ જુલાઈ) વહેલી સવારે પોલીસે બળજબરીપૂર્વક સમાપ્ત કરાવવાની કોશિશ કરી છે. હાલમાં પોલીસે આંદોલન સ્થળને ખાલી કરાવી દીધું છે અને છેલ્લા ૧૪ દિવસથી આમરણાંત અનશન પર બેઠેલા આંદોલનકારી અમિત ભટનાગરને હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા છે. આ દરમિયાન કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ પર બળ પ્રયોગ અને મહિલાઓ સાથે ગેરવર્તણૂક કરવાના આરોપ લગાવ્યા છે.
રિપોર્ટ મુજબ, પ્રદર્શન બારાના નદીના કિનારે કૂપી ગામ પાસે ચાલી રહ્યું હતું. પોલીસ અને પ્રશાસનનું કહેવું છે કે સતત વરસાદને કારણે નદીનું જળસ્તર વધી રહ્યું હતું અને આંદોલન સ્થળ સુરક્ષિત રહ્યું નહોતું. આ જ કારણે પ્રદર્શનકારીઓને ત્યાંથી હટાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
પોલીસે પ્રદર્શન સ્થળ પર બનાવવામાં આવેલા કામચલાઉ માળખા અને નદીની અંદર પ્રતીકાત્મક રૂપે બનાવવામાં આવેલી ચિતાઓને પણ હટાવી દીધી. આંદોલનકારીઓ આ જ ચિતાઓ પર સૂઈને અને ગળામાં ફાંસો નાખીને ‘ન્યાય દો, વરના માર દો’નું પ્રતીકાત્મક પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા.
જોકે, ઘણા પ્રદર્શનકારીઓએ ત્યાંથી હટવાનો ઈનકાર કર્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા વીડિયોમાં કેટલીક મહિલાઓ પોલીસ કાર્યવાહીનો વિરોધ કરતી દેખાઈ રહી છે. કેટલાક વીડિયોમાં પોલીસકર્મીઓને મહિલાઓને કિનારેથી ખેંચતા પણ જોઈ શકાય છે. બીજી તરફ, કેટલાક વીડિયોમાં પ્રદર્શનકારીઓ, જેમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ છે, તેજ પ્રવાહની વચ્ચે એકબીજાનો હાથ પકડીને નદી પાર કરવાની કોશિશ કરતા દેખાય છે, જ્યારે પોલીસકર્મીઓ તેમને બહાર આવવા માટે કહેતા સંભળાય છે.
પોલીસે અમિત ભટનાગરને હોસ્પિટલ પહોંચાડ્યા
છતરપુરના એડિશનલ પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ આદિત્ય પાટલેએ કહ્યું કે અમિત ભટનાગર ઘણા દિવસોથી અનશન પર હતા, તેથી ડોક્ટરોની ટીમ પોલીસ અને પ્રશાસન સાથે તેમનું સ્વાસ્થ્ય પરીક્ષણ કરવા પહોંચી હતી.
પાટલે અનુસાર, ભટનાગરે સ્વયં પણ અધિકારીઓનો સંપર્ક કરીને જણાવ્યું હતું કે તેમની તબિયત થોડી બગડી રહી છે. આ પછી પોલીસ, ડોક્ટરો અને પ્રશાસનની હાજરીમાં તેમને શાંતિપૂર્વક હોસ્પિટલ મોકલવામાં આવ્યા.
તેમણે એ પણ કહ્યું કે આંદોલન સ્થળ પર હાજર મહિલાઓને બસો દ્વારા તેમના ઘરે પહોંચાડી દેવામાં આવી છે.
પાટલેએ કહ્યું કે જ્યાં પ્રદર્શન થઈ રહ્યું હતું, ત્યાં પુલનું નિર્માણ કાર્ય ચાલી રહ્યું છે અને સતત વરસાદથી નદીનું જળસ્તર વધી રહ્યું હતું. આવા સમયે લોકોની સુરક્ષાને જોતા તેમને ત્યાંથી હટાવવામાં આવ્યા. તેમનો દાવો છે કે પ્રદર્શનકારીઓએ પ્રશાસનને સહયોગ આપ્યો.
આશરે બે અઠવાડિયાથી ચાલી રહ્યું હતું આંદોલન
પન્ના અને છતરપુર જિલ્લાના ઘણા ગામોના નિવાસી, જેમાં મોટી સંખ્યામાં આદિવાસીઓ છે, છેલ્લા આશરે બે અઠવાડિયાથી બારાના નદીના કિનારે ધરણા કરી રહ્યા હતા. તેઓ કેન્દ્ર સરકારની આશરે ૪૪,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાની કેન-બેટવા નદી જોડો પરિયોજના અને રાજ્ય સરકારની અન્ય સિંચાઈ પરિયોજનાઓનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.
પ્રદર્શનકારીઓની મુખ્ય માંગ બહેતર પુનર્વાસ અને વળતર પેકેજની છે. તેમનો આરોપ છે કે વિસ્થાપન સર્વેક્ષણમાં ઘણા પ્રભાવિત પરિવારોને સામેલ જ કરવામાં આવ્યા નથી.
‘ન્યાય દો, વરના માર દો’ ના નારા સાથે આ અનોખા વિરોધ પ્રદર્શનની શરૂઆત પહેલીવાર એપ્રિલમાં થઈ હતી. સરકાર અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે વાતચીત થઈ, પરંતુ કોઈ સમાધાન નીકળ્યું નહીં. આ પછી આ મહિને આંદોલન ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું.
સોનમ વાંગચુકની જેમ અહીં પણ પોલીસ કાર્યવાહી
રિપોર્ટ અનુસાર, મધ્ય પ્રદેશમાં આ કાર્યવાહી એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે એક દિવસ પહેલા જ દિલ્હી પોલીસે જંતર-મંતર પર આમરણાંત અનશન કરી રહેલા સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકને તેમના આંદોલન સ્થળથી હટાવીને હોસ્પિટલ પહોંચાડ્યા હતા.
સોનમ વાંગચુક ૨૧ દિવસથી અનિશ્ચિતકાલીન ભૂખ હડતાળ પર હતા. તેઓ વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓ, ખાસ કરીને NEET પેપર લીક, ના મુદ્દે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગને લઈને આંદોલન કરી રહ્યા છે.
View this post on Instagram
કોંગ્રેસે પોલીસ કાર્યવાહીની ટીકા કરી
મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભામાં નેતા પ્રતિપક્ષ ઉમંગ સિંઘારે પોલીસ કાર્યવાહીની કડક ટીકા કરી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે ભારતીય જનતા પાર્ટીએ અસહમતિના દરેક અવાજને દબાવવાનું જ પોતાની શાસન શૈલી બનાવી લીધી છે.
તેમણે અમિત ભટનાગર સહિત કસ્ટડીમાં લેવાયેલા તમામ પ્રદર્શનકારીઓને તાત્કાલિક મુક્ત કરવાની માંગ કરી. સાથે જ કેન-બેટવા પરિયોજના સાથે જોડાયેલા આરોપોની સ્વતંત્ર તપાસ કરાવવાની પણ માંગ કરી.
સિંઘારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે લોકતંત્રમાં સવાલ પૂછવો ગુનો નથી, પરંતુ ભાજપ સરકારે દરેક અસહમતિને કચડી નાખવાનું પોતાનું તરીકું બનાવી લીધું છે. તેમનું કહેવું હતું કે સરકારે સંવાદનો રસ્તો છોડીને દમનનો રસ્તો પસંદ કર્યો છે.
તેમણે એ પણ કહ્યું કે લોકતંત્ર લાઠી અને ધરપકડોથી નહીં, પરંતુ સંવાદ અને સંવિધાનથી ચાલે છે. તેમના મતે, સતત બે દિવસોમાં શાંતિપૂર્ણ આંદોલનો પર થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી એ વાતનો સંકેત છે કે દેશને લોકતંત્ર નહીં, પરંતુ ભય અને દમનના માહોલ તરફ ધકેલવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે મધ્ય પ્રદેશની આ કાર્યવાહીની સરખામણી દિલ્હીમાં સોનમ વાંગચુક વિરુદ્ધ થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી સાથે પણ કરી.
