Om Prakash Rajbhar Officers Disputeઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારમાં કેબિનેટ મંત્રીઓ અને તેમના વિભાગોના મોટા અધિકારીઓ વચ્ચે ખેંચતાણ કોઈ નવી વાત નથી. આ યાદીમાં સૌથી નવું નામ પંચાયતી રાજ મંત્રી અને સુહેલદેવ ભારતીય સમાજ પાર્ટી (SBSP)ના પ્રમુખ ઓમ પ્રકાશ રાજભરનું છે. તેમણે પોતાના વિભાગના મોટા અધિકારીઓ પર ‘સહયોગ નહીં કરવાનો’ આરોપ લગાવ્યો છે અને તેમને હટાવવાની માંગ કરી છે.
રાજભરે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથને પત્ર લખીને પોતાના જ વિભાગમાં બેદરકારીનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમણે પ્રમુખ સચિવ અનિલ કુમાર અને નિયામક અમિત કુમાર સિંહ પર સરકારના નિર્ણયોનો યોગ્ય રીતે અમલ નહીં કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અધિકારીઓ “કોઈની વાત સાંભળી રહ્યા નથી”. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકારી યોજનાઓના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે આપવામાં આવેલા નાણાંને મિલીભગત કરીને મનસ્વી રીતે ખર્ચવામાં આવી રહ્યા છે.
રાજભરે માંગ કરી છે કે બંને મોટા અધિકારીઓને તેમના પદ પરથી તાત્કાલિક હટાવવામાં આવે.
આ ફરિયાદ પંચાયતી રાજ વિભાગના ડિજિટલ લાઇબ્રેરી પ્રોજેક્ટના બીજા તબક્કાના ટેન્ડરને લઈને મંત્રી અને વિભાગના અધિકારીઓ વચ્ચે મતભેદ વચ્ચે આવી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે મંત્રી અને અધિકારીઓ ટેન્ડરને લઈને સહમતી બનાવી શક્યા નહોતા. ત્યારબાદ અધિકારીઓએ નિર્ણય લેવા માટે ફાઇલ મુખ્ય સચિવ મારફતે મોકલી દીધી. જણાવવામાં આવે છે કે રાજભરને આ પગલું પસંદ આવ્યું નહોતું અને તેમણે આ મામલો મુખ્યમંત્રી સમક્ષ ઉઠાવ્યો.
પોતાની ફરિયાદમાં રાજભરે કહ્યું કે ચૂંટણી નજીક છે, પરંતુ ડિજિટલ લાઇબ્રેરી પ્રોજેક્ટ હજુ સુધી પૂર્ણ થયો નથી.
તેમણે વિભાગે પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કો જે રીતે પૂર્ણ કર્યો તેના પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો. રાજભરના જણાવ્યા અનુસાર, એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે પ્રથમ તબક્કો પૂર્ણ થઈ ગયો છે. બીજી તરફ, આ જ પ્રોજેક્ટને લઈને 16 જિલ્લા પંચાયતી રાજ અધિકારીઓ (DPROs) વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી.
તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે ખોટા અહેવાલો આપવામાં આવ્યા હતા અને સંભલ તથા ઉન્નાવની ડિજિટલ લાઇબ્રેરીમાં પણ બેદરકારી જોવા મળી હતી. તેમણે આગળ આરોપ લગાવ્યો કે પંચાયતી રાજની યોજનાઓના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે આપવામાં આવેલા નાણાં મનસ્વી રીતે ખર્ચવામાં આવી રહ્યા હતા.
વિવાદ અંગે વાત કરતા રાજભરે કહ્યું કે ઉપરના સ્તરે લેવામાં આવેલા નિર્ણયોનો વિભાગની અંદર યોગ્ય રીતે અમલ કરવામાં આવી રહ્યો નથી. તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી નજીક હોવાને ધ્યાનમાં રાખીને અધિકારીઓને ડિજિટલ લાઇબ્રેરી પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કો શક્ય તેટલો વહેલો પૂર્ણ કરવા માટે વારંવાર કહેવામાં આવ્યું હતું.
ટેન્ડરના મુદ્દે રાજભરે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ ચોક્કસ એજન્સીને લાભ પહોંચાડવા અથવા પસંદ કરવા અંગે કોઈ વાતચીત થઈ નહોતી. તેમણે કહ્યું કે તેમણે મુખ્યમંત્રીને મૌખિક રીતે પણ પ્રમુખ સચિવ અને નિયામકને હટાવવાની માંગ કરી હતી. રાજભરે ધીપ્રિન્ટને કહ્યું, “લખનઉમાં બેઠેલા અધિકારીઓ પોતાની કચેરીઓમાંથી સમગ્ર રાજ્ય ચલાવવા માંગે છે. જિલ્લાઓમાં અમલમાં મૂકવામાં આવી રહેલી યોજનાઓ અંગે મળતા પ્રતિસાદમાં તેમની ખૂબ ઓછી રુચિ છે.”
તેમણે આગળ કહ્યું કે મંત્રી અને અન્ય ચૂંટાયેલા જનપ્રતિનિધિઓ નિયમિત રીતે જિલ્લાઓમાં જાય છે અને લોકો સાથે મુલાકાત કરે છે. તેનાથી તેમને જમીન પર શું સ્થિતિ છે તેની વધુ સારી સમજ મળે છે.
પહેલીવાર નથી
આ નવો વિવાદ મંત્રીઓ અને મોટા અધિકારીઓ વચ્ચે મતભેદનો પ્રથમ મામલો નથી. યોગી સરકારમાં વહીવટ સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો અને યોજનાઓના અમલને લઈને અગાઉ પણ ઘણી વખત તણાવ સામે આવ્યો છે.
ગત વર્ષે જુલાઈમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ મંત્રી નંદ ગોપાલ નંદીએ અધિકારીઓ પર ગંભીર આરોપો લગાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે અધિકારીઓ સરકારી નીતિઓની અવગણના કરી રહ્યા છે, બેદરકારી કરી રહ્યા છે, મંત્રીઓના નિર્દેશોનું પાલન કરી રહ્યા નથી અને કેટલાક લોકોને લાભ પહોંચાડી રહ્યા છે.
મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથને લખેલા પત્રમાં નંદીએ દાવો કર્યો હતો કે વારંવાર નિર્દેશ આપવા છતાં અધિકારીઓએ છેલ્લા બે વર્ષથી તેમને જરૂરી ફાઇલો બતાવી નહોતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેટલાક અધિકારીઓ સરકારી નીતિઓ અને નિયમોની અવગણના કરીને પોતે નિર્ણયો લઈ રહ્યા હતા. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે વિકાસ કાર્યોમાં વિલંબ કરવા માટે જરૂરી ફાઇલો ગાયબ કરાવવામાં આવી રહી હતી.
તેમના પહેલાં નાયબ મુખ્યમંત્રી બ્રજેશ પાઠક, કેબિનેટ મંત્રી આશિષ પટેલ, કેબિનેટ મંત્રી સંજય નિષાદ, સ્વતંત્ર હવાલો ધરાવતા રાજ્ય મંત્રી દિનેશ પ્રતાપ સિંહ, કેબિનેટ મંત્રી જયવીર સિંહ, રાજ્ય મંત્રી દિનેશ ખટીક અને રાજ્ય મંત્રી પ્રતિભા શુક્લાએ પણ અલગ અલગ સમયે આવી જ ચિંતાઓ ઉઠાવી હતી.
ગત વર્ષે કેબિનેટ મંત્રી આશિષ પટેલે રાજ્ય સરકારના માહિતી વિભાગ પર પોતાની પાર્ટી અપના દળ (સોનેલાલ)ને નબળી પાડવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે પાર્ટીની અંદરના મતભેદોને લઈને ખોટા અને ભ્રામક સમાચાર પ્રકાશિત કરવા માટે મીડિયાના એક હિસ્સા પર દબાણ બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.
આશિષ પટેલે આ વખતે પત્ર લખ્યો નહોતો, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. જોકે, આ પહેલાં તેમણે વિભાગના અધિકારીઓની કથિત બેદરકારીને લઈને સરકારને પત્ર લખ્યો હતો.
ગત વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં મહિલા કલ્યાણ, બાળ વિકાસ અને પોષણ રાજ્ય મંત્રી પ્રતિભા શુક્લાએ એકીકૃત બાળ વિકાસ યોજના (ICDS)ના નિયામકને પત્ર લખ્યો હતો. તેમાં તેમણે પોતાના વિભાગમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
શુક્લા પહેલાં કેબિનેટ મંત્રી અને ભારતીય જનતા પાર્ટીના સહયોગી સંજય નિષાદ પણ ઘણી વખત સરકારી અધિકારીઓને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા હતા. આ વર્ષે જૂનમાં નિષાદે કહ્યું હતું કે અધિકારીઓ મંત્રીઓની વાત સાંભળી રહ્યા નથી. તેમણે કહ્યું હતું, “અધિકારીઓ મંત્રીઓની વાત સાંભળતા નથી. તેમણે અમને જવાબ આપવાનો છે અને અમારે જનતાને જવાબ આપવાનો છે.”
નિષાદે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે રાજ્ય સરકારના કેટલાક અધિકારીઓ રાજકીય રીતે સમાજવાદી પાર્ટી અને બહુજન સમાજ પાર્ટી તરફ ઝુકેલા છે, પરંતુ પોતાને BJPના સમર્થક ગણાવે છે. તેમનો દાવો હતો કે આવા અધિકારીઓ પાર્ટીના મોટા નેતાઓને ખોટી માહિતી આપી રહ્યા છે.
મંત્રીઓ દ્વારા વારંવાર લખવામાં આવેલા પત્રો અને જાહેર નિવેદનોએ વિપક્ષને યોગી આદિત્યનાથ સરકાર પર નિશાન સાધવાની વધુ એક તક આપી છે. સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રવક્તા મનોજ કાકાએ કહ્યું કે મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ વચ્ચે મતભેદ યોગી સરકારમાં નિયમિત બાબત બની ગયા છે.
તેમણે કહ્યું, “UPમાં મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ વચ્ચે વિવાદ એટલો સામાન્ય બની ગયો છે કે અમે તેને મોટી ખબર પણ માનતા નથી. હવે એ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું છે કે મંત્રીઓ પણ મુખ્યમંત્રીથી ખુશ નથી, તેથી તેમના પત્રો વારંવાર જાહેર થઈ રહ્યા છે. અલગ અલગ વિભાગોમાંથી ગેરરીતિના આરોપો સામે આવી રહ્યા છે, જ્યારે મુખ્યમંત્રીને જાણે તેની જાણકારી જ નથી.”
ઉત્તર પ્રદેશમાં BJPના વરિષ્ઠ નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ વચ્ચે મતભેદના અનેક મામલા સામે આવ્યા છે.
આ મામલો પહેલીવાર યોગી આદિત્યનાથના બીજા કાર્યકાળમાં જુલાઈ 2022માં ચર્ચામાં આવ્યો હતો. તે સમયે નાયબ મુખ્યમંત્રી બ્રજેશ પાઠકે તત્કાલીન અપર મુખ્ય સચિવ, ચિકિત્સા અને આરોગ્ય, અમિત મોહન પ્રસાદને પત્ર લખ્યો હતો. પાઠકે વિભાગમાં ડોક્ટરોની બદલીને લઈને નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. આ બદલી તે સમયે કરવામાં આવી હતી જ્યારે પાઠક રાજ્યમાં હાજર નહોતા.
ત્યારબાદ અનેક મંત્રીઓએ સરકારી અધિકારીઓ પ્રત્યે નારાજગી વ્યક્ત કરતા પત્રો લખ્યા છે. આમાંથી ઘણા પત્રો બાદમાં સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યા અને વાયરલ થયા.
વિવાદ અંગે મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું, “સરકારમાં બધું યોગ્ય રીતે ચાલી રહ્યું છે. આવા મુદ્દાઓ સમયાંતરે સામે આવતા રહે છે અને આ કોઈ મોટી ચિંતાની વાત નથી. એવા મામલા પણ રહ્યા છે જ્યારે મંત્રીઓએ પોતે પોતાના પત્રો જાહેર કર્યા છે. હું તેના વિશે વિગતવાર જણાવવા માંગતો નથી. અમારું ધ્યાન સરકારના કામકાજને સરળતાથી ચલાવવા પર છે અને અમે તેને જાળવી રાખવા માટે કામ કરી રહ્યા છીએ.”
