Rahul Gandhi Privilege Motion: રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ જો વિશેષાધિકાર ભંગનો પ્રસ્તાવ આવે છે તો શું થઈ શકે, તે એક મોટો પ્રશ્ન છે. સંસદના નિયમો અનુસાર, દરેક સાંસદ પાસે ભાષણ આપવાનો અધિકાર અને સિવિલ કેસોમાં ધરપકડથી બચાવ જેવા કેટલાક વિશેષાધિકારો હોય છે. પરંતુ ગૃહની અંદર જો તમે કોઈના પર આરોપ લગાવો છો, તો તમારે તેને પ્રમાણિત (Verify) કરવો પડે છે અને તેના માટે પુરાવા આપવા પડે છે. તમારે જણાવવું પડે છે કે તમે આ વાતો ક્યાંથી કોટ કરી છે અને સંબંધિત દસ્તાવેજની નકલ ગૃહમાં રજૂ કરવી પડે છે. આ ચર્ચા એટલા માટે થઈ રહી છે કારણ કે તાજેતરનો મામલો રાહુલ ગાંધી સાથે સંબંધિત છે, જેમાં તેમણે એપસ્ટીન ફાઇલ (Epstein File) અંગે ગૃહમાં કેટલીક વાતો કહી છે. સત્તાધારી પક્ષનું કહેવું છે કે રાહુલ ગાંધી તેને સાબિત કરે, અન્યથા તેમની સામે વિશેષાધિકાર ભંગનો મામલો બને છે.
વિશેષાધિકાર ભંગનો મામલો બનવા પર આ વિષય વિશેષાધિકાર સમિતિને મોકલવામાં આવે છે. જોકે ૧૮મી લોકસભામાં હજુ સુધી આ સમિતિની રચના કરવામાં આવી નથી. લોકસભા અધ્યક્ષ ઈચ્છે તો સભ્યોની એક સમિતિને આ મામલો મોકલી શકે છે, જે રાહુલ ગાંધી પાસે જવાબ માંગશે અને પોતાનો નિર્ણય આપશે. લોકસભામાં આ સમિતિ ૧૫ સાંસદોની અને રાજ્યસભામાં ૧૦ સાંસદોની હોય છે. એકવાર સમિતિ પોતાનો રિપોર્ટ અધ્યક્ષને સોંપે પછી તે ગૃહમાં લાવવામાં આવશે અને ગૃહ નક્કી કરશે કે સભ્ય સામે શું કાર્યવાહી કરવી. જો ગૃહને બહુમતીથી લાગે કે સભ્યએ મોટી ભૂલ કરી છે, તો તેમને ગૃહમાંથી હાંકી કાઢી શકાય છે.
સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું સરકાર રાહુલ ગાંધી સામે આ પ્રસ્તાવ લાવશે? આ સત્રમાં રાહુલ ગાંધી સરકાર પર હાવી રહ્યા છે, જેનાથી સરકાર ખુશ નથી. જો સરકાર વિપક્ષના નેતા વિરુદ્ધ આવો પ્રસ્તાવ લાવે છે, તો તે વિપક્ષને વધુ એકજૂથ કરી શકે છે. જો પ્રસ્તાવ મંજૂર થઈ જાય તો રાહુલ ગાંધીને ગૃહમાંથી નિષ્કાસિત કરી શકાય છે અને તેમની સદસ્યતા પણ જઈ શકે છે. ઇતિહાસમાં ૧૯૭૮માં ઇન્દિરા ગાંધીને પણ આવી જ રીતે ગૃહમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા અને થોડા દિવસો માટે જેલમાં જવું પડ્યું હતું. તેવી જ રીતે ૧૯૭૬માં સુબ્રમણ્યમ સ્વામીની સદસ્યતા પણ ગઈ હતી.
આ સત્રમાં હવે માત્ર બે જ દિવસ બાકી છે અને વિપક્ષ લોકસભા અધ્યક્ષ વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાની તૈયારીમાં છે. એવામાં સરકાર દ્વારા રાહુલ ગાંધી સામે વિશેષાધિકાર ભંગનો પ્રસ્તાવ લાવવો એ મોટું જોખમ હોઈ શકે છે. શક્ય છે કે કોઈ વચગાળો રસ્તો નીકળે અને સરકાર તથા વિપક્ષ વચ્ચે સમજૂતી થાય, જેથી બજેટ સત્રનો આગામી ભાગ, જે ૯ માર્ચથી શરૂ થઈને ૨ એપ્રિલ સુધી ચાલવાનો છે, તે સુરુચિપૂર્વક ચાલી શકે.
