Rare Fish Goa: તિરાકોલ નદીમાં પ્રથમ વખત નોંધાઈ દુર્લભ ‘સ્મોલ ટૂથ એમ્પરર’ માછલી, માછીમારો અને વૈજ્ઞાનિકોમાં ઉત્સુકતા
Rare Fish Goa: તિરાકોલ અને ઝુઆરી નદીઓમાં માછીમારોના જાળમાં ફસાયેલી દુર્લભ માછલીઓની બે પ્રજાતિઓએ માછીમારો અને વૈજ્ઞાનિકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. તેમાંની એક ‘સ્મોલ ટૂથ એમ્પરર’ (જે રેડ સ્નેપર જેવી દેખાય છે), ગોવાની ઉત્તર નદીમાં આ પ્રજાતિ જોવા મળ્યાનો પ્રથમ કિસ્સો હોઈ શકે છે. કેરીના માછીમાર ભૂષણ પેડણેકરને તેમના ગિલ નેટ (ગલફડામાં ફસાતા જાળ)માં ‘લેથ્રિનિડે’ પરિવારની દરિયાઈ ‘રે-ફિન્ડ’ માછલી ‘લેથ્રિનસ માઇક્રોડોન’ જોવા મળતાં આશ્ચર્ય થયું. આ માછલીને જોવા માટે લોકોની ભીડ એકત્ર થઈ ગઈ. દરેક વ્યક્તિ કહી રહ્યો હતો કે આજ સુધી અમે આવી માછલી ક્યારેય જોઈ નથી.
માછીમાર ભૂષણ પેડણેકરે જણાવ્યું કે મેં આ પ્રકારની માછલી અગાઉ ક્યારેય પકડી નથી. જ્યારે મેં અહીંના વડીલ માછીમારોને પૂછ્યું તો તેમણે પણ કહ્યું કે તેમણે પણ આ માછલી ક્યારેય પકડી નથી. તેમણે કહ્યું કે અમે તો આવી માછલી અમારા જીવનમાં ક્યારેય જોઈ નથી.
લગભગ 150 માછલીની પ્રજાતિઓની યાદીમાં પણ નથી આ માછલી
તાજેતરમાં તિરાકોલ નદીના મુખ પાસે આ એકલી માછલી પકડાઈ હતી. તેમણે જણાવ્યું કે તેના અણીદાર માથાને જોઈને સ્થાનિક માછીમારોને લાગ્યું કે આ મેન્ગ્રોવ વિસ્તારમાં મળતી રેડ સ્નેપર (તમસો) માછલી છે. ઊંડા પાણીમાં રહેતી આ માછલી, જેના દાંત નાના અને અણીદાર હોય છે, અરબ સાગર અને અન્ય વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. જોકે, તેમ છતાં આ માછલી તેનાથી કંઈક અલગ છે. ઓલ્ડ ગોવામાં આવેલી ICAR-CCARIના મત્સ્ય વૈજ્ઞાનિક જીબી શ્રીકાંતે જણાવ્યું કે તિરાકોલ મુખ વિસ્તારમાં આ પ્રથમ વખત નોંધાઈ છે. તેમણે જણાવ્યું કે અહીં નોંધાયેલી લગભગ 150 પ્રજાતિઓની અમારી યાદીમાં આ માછલીનો સમાવેશ થતો નથી.
જીબી શ્રીકાંતે જણાવ્યું કે આ માછલી દરિયાકાંઠાના પાણીમાં પણ દુર્લભ છે. બીજી દુર્લભ પ્રજાતિ ‘બ્રોન્ઝ ક્રોકર’ (ઓટોલિથોઇડ્સ બાયુરિટ્સ), જેને ગોવામાં સ્થાનિક રીતે ‘મોડ્વોન’ અને મહારાષ્ટ્રમાં ‘કોથ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેને સિરિદાઓના માછીમાર રોહિતાસ મેનેઝેસે સેન્ટ જેસિંટો ટાપુ નજીક પકડી હતી.
અરબ સાગરમાં જોવા મળે છે આ માછલી
નાના પાયે માછીમારી કરતા લોકો દુર્લભ અને ઘટતી જતી માછલીઓની હાજરી અંગે માહિતી આપીને સમુદાય સ્તરે ‘નાગરિક વૈજ્ઞાનિક’ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ મૂલ્યવાન મેદાની પુરાવા ઉપલબ્ધ કરાવે છે, જેના કારણે વૈજ્ઞાનિકોને માછલીઓની વસ્તી અને જૈવ વૈવિધ્યમાં થતા ફેરફારોને ઓળખવામાં મદદ મળે છે. ઊંડા પાણીમાં રહેતી આ માછલી, જેના દાંત નાના અને અણીદાર હોય છે, અરબ સાગર અને અન્ય વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
શ્રીકાંતે જણાવ્યું કે તિરાકોલ મુખ વિસ્તારમાં આ પ્રથમ વખત નોંધાઈ છે, કારણ કે અહીં નોંધાયેલી લગભગ 150 પ્રજાતિઓની અમારી યાદીમાં તેનો સમાવેશ થતો નથી. ICAR-CCARIના વૈજ્ઞાનિકોએ અગાઉ ઝુઆરી મુખ વિસ્તારમાં આ પ્રજાતિની નોંધ કરી હતી. મહારાષ્ટ્રમાં તેની સારી વ્યાવસાયિક કિંમત છે, પરંતુ ગોવામાં તે ખૂબ જ ઓછી જોવા મળે છે. આ માછલી બ્રોન્ઝ ક્રોકર ‘ડોડિયાર’ પરિવાર સાથે સંબંધિત છે. શ્રીકાંતે જણાવ્યું કે ગોવામાં ડોડિયારની 20થી વધુ જાતિઓ નોંધાઈ છે.
ઝુઆરી નદીના કિનારે રહેતા માછીમારોનું કહેવું છે કે જરૂરિયાત કરતાં વધુ માછીમારી અને અન્ય કારણોને લીધે માછલીઓની વસ્તી પર અસર પડી છે. સંતોંડેકરે જણાવ્યું કે હવે અમને મોટી ડોડિયાર (ક્રોકર) પણ જોવા મળતી નથી.
