Religious Conversion Quota: સુપ્રીમ કોર્ટે ડૉક્ટર ભાઈ-બહેન સાથે જોડાયેલા એક મામલામાં સ્વતઃ સંજ્ઞાન લીધું છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની પીઠે એ વાતની તપાસ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે કે શું ઉચ્ચ જ્ઞાતિના શ્રીમંત માતા-પિતાથી જન્મેલી કોઈ વ્યક્તિ લઘુમતીનો દરજ્જો મેળવવા માટે ધર્મ પરિવર્તન કરી શકે છે અને આ પ્રકારે લઘુમતી શિક્ષણ સંસ્થામાં પ્રવેશ માટે પાત્ર બની શકે છે. કોર્ટે ડૉક્ટર ભાઈ-બહેનની જોડીની અરજી ફગાવી દીધી છે. સાથે જ તેમને સર્ટિફિકેટ જાહેર કરવાને લઈને હરિયાણા સરકાર પાસે જવાબ પણ માંગ્યો છે.
હરિયાણાના ભાઈ-બહેન અને યુપી સાથે જોડાયેલો મામલો
હરિયાણાના એક સમૃદ્ધ ગામના ડૉક્ટર ભાઈ-બહેનની જોડીએ NEET-PG પરીક્ષા પાસ કરી. બંને ઉત્તર પ્રદેશની એક વિશેષ મેડિકલ સંસ્થામાં અનુસ્નાતક તબીબી અભ્યાસક્રમ કરવા માંગતા હતા, જેના બૌદ્ધ સમુદાય સાથે જોડાયેલા લઘુમતી સંસ્થા હોવાના દાવાને પડકારવામાં આવ્યો છે.
ભાઈ-બહેને કોર્ટમાં આપી હતી આ દલીલ
ડૉક્ટર ભાઈ-બહેનની જોડીના એડવોકેટે મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચીની પીઠ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર સંસ્થાને લઘુમતી દરજ્જો આપી રહી નથી અને તેમના પ્રવેશમાં અવરોધ ઊભો કરી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં એડવોકેટ અનિલ કુમાર સિંહ શ્રીનેત કહે છે કે ડૉક્ટર ભાઈ-બહેને લાભ ખાતર ધર્મ બદલ્યો હતો, એવામાં આ ગુનાની શ્રેણીમાં આવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં શું સત્ય બહાર આવ્યું?
હરિયાણાના હોવાને કારણે મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે નોંધ્યું કે ભાઈ-બહેનની જોડી હિસ્સાર જિલ્લાના શ્રીમંત સતરોદ કલાં ગામની છે. તેમણે તેમના NEET-PG અરજી ફોર્મની તપાસ કરી અને જોયું કે બંનેએ ‘સામાન્ય શ્રેણી’ હેઠળ અરજી કરી હતી, પરંતુ કથિત રીતે બૌદ્ધ ધર્મમાં પરિવર્તિત થયા પછી ગયા વર્ષે હિસ્સારના સબ-ડિવિઝનલ ઓફિસર પાસેથી લઘુમતી પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા હતા.
શું લઘુમતી વિદ્યાર્થી બનીને લાભ લઈ શકાય?
લઘુમતી પ્રમાણપત્રો પર શંકા વ્યક્ત કરતા ન્યાયાધીશોએ હરિયાણાના મુખ્ય સચિવને એસડીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી પ્રક્રિયાની તપાસ કરવા કહ્યું અને ભાઈ-બહેનની અરજી ફગાવી દીધી. પીઠે પૂછ્યું- શું સામાન્ય વર્ગમાં જન્મેલા અને લઘુમતી વર્ગ સાથે સંબંધ ન ધરાવતા ઉમેદવાર માટે લઘુમતી વિદ્યાર્થી તરીકે બદલાઈને લાભ મેળવવો શક્ય છે?
પીઠે આ મુદ્દે પોતાનો નિર્ણય સ્થગિત કર્યો
જોકે, પીઠે મુખ્ય સચિવ પાસેથી સ્થિતિ રિપોર્ટ પ્રાપ્ત થયા પછી પોતાના દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા વ્યાપક મુદ્દા પર નિર્ણય માટે તેને સ્થગિત કર્યો. પોતાની અરજીમાં ભાઈ-બહેનોએ કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય લઘુમતી શૈક્ષણિક સંસ્થા આયોગે ઓગસ્ટ ૨૦૧૮ માં મેરઠ સ્થિત સુભારતી મેડિકલ કોલેજને લઘુમતી દરજ્જો આપ્યો હતો, પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે તેને નકારી કાઢ્યો હતો. તેમણે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને નિર્દેશ આપવાની માંગ કરી હતી કે રાષ્ટ્રીય લઘુમતી શૈક્ષણિક સંસ્થા આયોગ દ્વારા આપવામાં આવેલી માન્યતાના આધારે અરજદારોને ૨૦૨૫-૨૬ શૈક્ષણિક વર્ષમાં બૌદ્ધ લઘુમતી વિદ્યાર્થીઓ તરીકે પ્રવેશ લેવાના અધિકારને માન્યતા આપવામાં આવે.
‘તો પછી તમે લઘુમતી કેવી રીતે થઈ જાવ છો?’
લાઇવ લો ના એક અહેવાલ મુજબ, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે અરજદારોની ‘પુનિયા’ જ્ઞાતિ હોવા પર ધ્યાન આપતા પૂછ્યું- શું પુનિયા અનુસૂચિત જાતિની શ્રેણીમાં આવી શકે છે. પુનિયા જાટ પણ હોઈ શકે છે જે સામાન્ય શ્રેણીમાં આવે છે. તમે કયા પુનિયા છો? વકીલે જવાબ આપ્યો- અમે જાટ છીએ. મુખ્ય ન્યાયાધીશે પૂછ્યું- તો પછી તમે લઘુમતી કેવી રીતે થઈ જાવ છો?
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું- તમે તમારી યોગ્યતા પર ગર્વ કરો
ડૉક્ટર ભાઈ-બહેનના વકીલે કહ્યું- અમે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવી લીધો છે. કોઈ પણ બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવી શકે છે. આના પર અવિશ્વાસ વ્યક્ત કરતા મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે કહ્યું, ‘આ છેતરપિંડીની બીજી એક રીત છે… તમે કોઈ વાસ્તવિક લઘુમતી સમુદાયના અધિકારો છીનવી લેવા માંગો છો… તમે સૌથી શ્રીમંત, સૌથી સારી સ્થિતિમાં રહેલા, ઉચ્ચ જ્ઞાતિના સમુદાયોમાંના એક છો… તમારી પાસે કૃષિ જમીન અને સુવિધાઓ છે… તમને તમારી યોગ્યતા પર ગર્વ હોવો જોઈએ… નહીં કે તે લોકોના અધિકાર છીનવી લેવા પર જે ખરેખર વંચિત છે…’
CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું- આવી રીતે તો બધી ઉચ્ચ જ્ઞાતિઓ કરશે. વકીલે દાવો કર્યો- અમે ખરેખર બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવી લીધો છે… આના પર મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે કહ્યું- તો તો બધા લોકો અપનાવવા લાગશે… ઉચ્ચ જ્ઞાતિઓ પણ અપનાવવા લાગશે… અમને વધુ ટિપ્પણી કરવા મજબૂર ન કરો.
