Shimla Agreement: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ભયાનક યુદ્ધ (૧૯૭૧) ના બરાબર એક વર્ષ પછી ૨ જુલાઈ ૧૯૭૨ ના રોજ બંને દેશો વચ્ચે એક ઐતિહાસિક કરાર થયો, જેને શિમલા કરાર કહેવામાં આવે છે. ત્યારે ભારતમાં ઈન્દિરા ગાંધી વડાપ્રધાન હતા, જ્યારે પાકિસ્તાન તરફથી ઝુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટોએ વાટાઘાટો કરી હતી. આ કરારની સાથે જ બાંગ્લાદેશ એક દેશ તરીકે દુનિયા સામે આવ્યું હતું.
ભારતે પાકિસ્તાનને આપી હતી કારમી હાર:
શિમલા કરારને આજે ૫૪ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. આ દરમિયાન અમે તમને જણાવીએ કે આખરે આ કરાર શું હતો અને તેમાં કયા પક્ષને શું મળ્યું. વાસ્તવમાં, ૧૯૭૧ માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે જે યુદ્ધ થયું, તેમાં પાકિસ્તાનને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. પહેલા જે ભૂભાગ પૂર્વી પાકિસ્તાનના નામથી ઓળખાતો હતો, તે યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનની હાર પછી એક નવું રાષ્ટ્ર બાંગ્લાદેશ બની ગયું હતું.
તણાવ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કરાર:
ભારતે આ યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને હરાવવાની સાથે-સાથે પૂરા ૯૩ હજાર પાકિસ્તાની સૈનિકોને યુદ્ધકેદી બનાવી લીધા હતા. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમા પર હતો, જેને ઘટાડવાના પ્રયાસો સતત થઈ રહ્યા હતા, ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે શિમલા કરાર થયો હતો.
શિમલા કરાર હેઠળ જ બંને પક્ષો તમામ વિવાદોને દ્વિપક્ષીય ચર્ચા દ્વારા ઉકેલવા પર સહમત થયા હતા. ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેએ એ વાત સ્વીકારી હતી કે આ મુદ્દામાં કોઈ ત્રીજા પક્ષની મધ્યસ્થતા રહેશે નહીં.
૧૯૭૧ માં ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ પછી બનાવવામાં આવેલી યુદ્ધવિરામ રેખા એટલે કે નિયંત્રણ રેખા (LOC) ને માન્યતા આપવામાં આવી હતી.
ભારત અને પાકિસ્તાને ત્યારે તણાવ ખતમ કરવા અને મિત્રતાની સાથે-સાથે એકબીજાને સહયોગ કરવાનો સંકલ્પ લીધો હતો.
બંને દેશોએ એકબીજાની સાર્વભૌમત્વ-અખંડિતતા અને આંતરિક બાબતોનું હંમેશા સન્માન કરવાનું વચન આપ્યું હતું.
ભારત પાસે પાકિસ્તાનના ૯૩ હજાર સૈનિકો હતા, આ યુદ્ધકેદીઓને પાકિસ્તાનને સહી-સલામત પાછા સોંપી દેવામાં આવ્યા હતા.
ભારત પાસે પાકિસ્તાનની ૧૫ હજાર ચોરસ કિલોમીટર જમીન હતી, જેને ભારતે પાકિસ્તાનને પરત કરી દીધી હતી.
