Supreme Court Royal Property Dispute: સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાજાઓની સંપત્તિની વહેંચણીને લઈને એક મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે પૂર્વ મહારાજાની માત્ર ગાદી જ ઉત્તરાધિકારના નિયમ અનુસાર ઉત્તરાધિકારમાં આપી શકાય છે. આ હેઠળ સૌથી મોટો પુરુષ વંશજ ઉત્તરાધિકારી હોય છે, પરંતુ શાહી સંપત્તિની વહેંચણી કાયદેસરના વારસદારો વચ્ચે થવી જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું- ઉત્તરાધિકારીએ શેર કરવી જોઈએ સંપત્તિ
જસ્ટિસ પંકજ મિત્તલ અને જસ્ટિસ એસ.વી.એન. ભટ્ટીની પીઠે કહ્યું- ‘માત્ર કથિત સિંહાસન જ ઉત્તરાધિકારના નિયમ અનુસાર Transfer થાય છે, શાસકની ખાનગી સંપત્તિઓ નહીં.’ પીઠે હાઈકોર્ટના તે આદેશને રદ કરી દીધો જેમાં સંપત્તિના ઉત્તરાધિકારમાં ઉત્તરાધિકારનો નિયમ લાગુ થવાની વાત કહેવામાં આવી હતી.
આ ચુકાદાની સાથે જ કપૂરથલાના મહારાજા પરમજીત સિંહના વંશજો વચ્ચે છેલ્લા ૪૯ વર્ષોથી ચાલી રહેલા મુકદ્દમાનો અંત આવી ગયો. ન્યાયાલયે નિર્દેશ આપ્યો કે સૌથી મોટા પુરુષ ઉત્તરાધિકારીએ હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા અનુસાર પોતાની સંપત્તિ અન્ય કાયદેસરના ઉત્તરાધિકારીઓ સાથે શેર કરવી જોઈએ.
માત્ર જ્યેષ્ઠાધિકારનો નિયમ યથાવત
અદાલતે કહ્યું કે મહારાજા દ્વારા ભારત સરકાર સાથે હસ્તાક્ષર કરાયેલા વિલય કરારમાં સિંહાસન પર બેસવા સંબંધિત માત્ર જ્યેષ્ઠાધિકારનો નિયમ જ યથાવત રાખવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ મહારાજાની ખાનગી સંપત્તિઓના સંબંધમાં આની કોઈ ગેરંટી આપવામાં આવી નહોતી.
મહારાજાની ખાનગી સંપત્તિ જાહેર કરાયેલી સંપત્તિઓ હિન્દુ કાયદા/ઉત્તરાધિકાર કાયદા અનુસાર હસ્તાંતરિત થશે, નહીં કે જ્યેષ્ઠાધિકારના નિયમ અનુસાર. હાઈકોર્ટના વિદ્વાન એકલ ન્યાયાધીશ અને ખંડપીઠનો તે નિર્ણય અને આદેશ જેમાં એવું માનવામાં આવ્યું છે કે સંપત્તિના ઉત્તરાધિકારમાં જ્યેષ્ઠાધિકારનો નિયમ લાગુ થશે, તે ગેરકાયદેસર છે અને કાયદાની દ્રષ્ટિએ માન્ય નથી. – સુપ્રીમ કોર્ટ
વિલય કરાર પછી શાસકોએ સંપ્રભુતા ત્યાગી
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે વિલય કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી શાસકોએ પોતાની સંપ્રભુતા ત્યાગી દીધી અને બંધારણમાં નિર્ધારિત કેટલાક અધિકારો અને વિશેષાધિકારોની સાથે સામાન્ય નાગરિકોનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરી લીધો.
અદાલતે કહ્યું, ‘આવી વ્યક્તિ જોકે ‘શાસક’ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે, તેની પાસે કોઈ પ્રદેશ નથી અને તે કોઈ પણ પ્રજા પર સંપ્રભુતાનો પ્રયોગ કરતી નથી. તે માત્ર કેટલાક વિશેષાધિકારો ધરાવતી ભારતની નાગરિક છે કારણ કે તેણે અથવા તેના પૂર્વજોએ પોતાનો પ્રદેશ, શક્તિઓ અને સંપ્રભુતા ભારતના આધીન કરી દીધી હતી. સ્પષ્ટપણે આવા શાસકો માત્ર નામના હતા, તેમની પાસે કોઈ જમીન કે ખાનગી સંપત્તિ નહોતી. તેઓ પ્રજા વગરના રાજા હતા.’
