લાંબા સમયથી એવા સંકેતો હતા કે ભાજપ અને RSS બંને સંસ્થાઓ વચ્ચે બધુ બરાબર નથી. આનો પહેલો સંકેત ત્યારે મળ્યો જ્યારે આરએસએસે તેની સ્થાપનાની શતાબ્દી નિમિત્તે યોજાનાર ભવ્ય કાર્યક્રમોને મોકૂફ રાખ્યા હતા.
લોકસભા ચૂંટણી બાદ ભાજપ અને આરએસએસ વચ્ચે ખેંચતાણ જાહેર થઇ રહી છે. મણિપુરમાં હિંસા શાંત કરવામાં નિષ્ફળતા પર આરએસએસના વડા મોહન ભાગવતનું નિવેદન અને ચૂંટણી દરમિયાન રાજકીય પક્ષો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ‘અપમાનજનક’ ભાષા સૂચવે છે કે બંને સંગઠનો વચ્ચે બધુ બરાબર નથી. આ પછી તરત જ સંઘના મુખપત્ર ગણાતા મેગેઝિનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક લેખે આ તણાવ પરના તમામ પડદા હટાવી દીધા છે. લેખમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે ચૂંટણી દરમિયાન ભાજપના નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓ આરએસએસના નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓ પાસેથી સહકાર મેળવવા માટે પહોંચ્યા ન હતા. આ પછી રાજકીય ગલિયારામાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
વાસ્તવમાં, લાંબા સમયથી એવા સંકેતો હતા કે બંને સંસ્થાઓ વચ્ચે બધુ બરાબર નથી. આનો પહેલો સંકેત ત્યારે મળ્યો જ્યારે આરએસએસે તેની સ્થાપનાની શતાબ્દી નિમિત્તે યોજાનાર ભવ્ય કાર્યક્રમોને મોકૂફ રાખ્યા હતા. સંગઠન લગભગ બે વર્ષથી આયોજન કરી રહ્યું હતું કે 2025માં સંઘની સ્થાપનાના 100 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર દેશભરમાં ભવ્ય કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમો દ્વારા સંઘને દેશના તમામ ગામડાઓ સુધી લઈ જવાનો લક્ષ્યાંક પણ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. આ માટે વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
પરંતુ અચાનક જ સંઘના વડા મોહન ભાગવતે એપ્રિલમાં નાગપુરમાં આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન જાહેરાત કરી હતી કે સંઘ તેની જન્મશતાબ્દી ભવ્ય રીતે ઉજવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે સંઘ ખૂબ જ સરળ રીતે સામાજિક પરિવર્તન માટે કામ કરે છે અને સંઘના સ્વયંસેવકો આ કાર્ય કરતા રહેશે. પરંતુ સંઘની સ્થાપનાના સો વર્ષ પૂર્ણ થવા પર કોઈ ભવ્ય કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવશે નહીં.
ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ જેપી નડ્ડાએ ક્યારેય આ તણાવને સપાટી પર આવવા દીધો નથી. પરંતુ તેમના એક નિવેદનની ખૂબ ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભાજપ હવે એકદમ પરિપક્વ થઈ ગયું છે અને તેને હવે આરએસએસના સમર્થનની જરૂર નથી. નડ્ડાનું આ નિવેદન ખૂબ જ સંતુલિત સંદર્ભમાં હતું, પરંતુ તેનો અર્થ એવો લેવામાં આવ્યો કે ભાજપ-આરએસએસ વચ્ચે વધુ તણાવ છે. જેના કારણે પાર્ટીને નુકસાન પણ થયું હતું.
મિટિંગો થઈ, પણ કોઈ કામ થયું નહીં
લોકસભા ચૂંટણી પહેલા સંઘના ઘણા વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ ચૂંટણીને લઈને પાર્ટી સાથે તાલમેલ સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ચૂંટણીની જાહેરાત પહેલા જ આરએસએસના વરિષ્ઠ કાર્યકર્તા અરુણ કુમારે સતત પાંચ દિવસ સુધી ભાજપના રાષ્ટ્રીય કાર્યાલયમાં ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ અને ભાજપના સંગઠન પ્રધાન બીએલ સંતોષ સાથે મેરેથોન બેઠકો કરી હતી. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે સંગઠનના ટોચના નેતાઓ દેશની દરેક બેઠકનું ગંભીર મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે અને દરેક લોકસભા ચૂંટણી અનુસાર અલગ-અલગ રણનીતિ તૈયાર કરી રહ્યા છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણીમાં 400 બેઠકોના અશક્ય લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવાનો હોવાનું કહેવાય છે. રાજ્ય કક્ષાએ પણ આવી જ બેઠકો યોજાઈ હતી.
પરંતુ સંઘના સૂત્રો કહે છે કે આ વખતે ભાજપના કાર્યકરો સંઘના અધિકારીઓ પાસેથી અપેક્ષિત સહકાર આપવા તૈયાર ન હતા. ઘણી બેઠકો પર, ભાજપના નેતાઓને જાણ કરવામાં આવી હતી કે બધું બરાબર નથી, પરંતુ સમયસર આના પર કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યાં નથી. ઉલટું જે ઉમેદવારો વિશે સંઘ દ્વારા નકારાત્મક સંકેતો આપવામાં આવ્યા હતા તેમને પણ ટિકિટ આપવામાં આવી હતી. જેના કારણે પાર્ટીને ચૂંટણીમાં ભારે નુકસાન થયું હતું.
યુપીના સંકેતોને પણ અવગણવામાં આવ્યા
સંઘના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર લોકસભા ચૂંટણી પહેલા જ ભાજપ નેતૃત્વને જાણ કરવામાં આવી હતી કે યુપીમાં સંગઠન અને સરકારમાં બધુ બરાબર નથી. ચૂંટણી દરમિયાન પણ સરકાર અને સંગઠન વચ્ચેના તાલમેલમાં બગાડ અંગે પાર્ટી નેતૃત્વને જાણ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ આ પછી પણ તેને સુધારવાનો કોઈ પ્રયાસ થયો નથી. તેનાથી વિપરીત, ભાજપના કેટલાક ટોચના નેતાઓના નિવેદનોએ પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવવાનું કામ કર્યું.
નાજુક સમયમાં સંબંધોમાં સુધારો કરવો ખૂબ જ જરૂરી છે
કેન્દ્રમાં ભાજપ સરકાર હવે સાથી પક્ષોના સમર્થનથી છે. તેમણે એનડીએના વિવિધ સાથી પક્ષોનો ટેકો લેવો પડશે. તેનાથી તેની નિર્ભરતા વધી છે. આ વર્ષે મહારાષ્ટ્ર, હરિયાણા અને ઝારખંડમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે, જ્યારે આગામી વર્ષે દિલ્હી-બિહારની ચૂંટણીમાં ભાજપની નેતાગીરીની કસોટી થશે. ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષની સાથે-સાથે ઓછામાં ઓછા ચાર-પાંચ રાજ્યોમાં પ્રમુખો પણ બદલવાના છે. જો આવા સમયે બંને સંગઠનો વચ્ચે વધુ સારો સંકલન નહીં થાય તો ભાજપને નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે.
