Tushar Mehta Extension: મોદી સરકારના સૌથી મોટા કાનૂની લડવૈયા તુષાર મહેતાને ચોથી વખત મળ્યું પદ પર એક્સટેન્શન

Tushar Mehta Extension: કાનૂની જંગના મોરચે મોદી સરકારના સૌથી મોટા ફાઇટર સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને ચોથી વખત કાર્યકાળ વિસ્તરણ મળ્યું છે. ૬૧ વર્ષના મહેતાને ૨૦૧૪ માં એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૮ માં તેમને પ્રમોટ કરીને સોલિસિટર જનરલ બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેઓ કાશ્મીરથી લઈને રામ મંદિર, નાગરિકતાના મુદ્દાઓથી લઈને ચૂંટણી ફંડિંગ સુધીના ઘણા મહત્વના રાજકીય નિર્ણયો પર કોર્ટમાં નરેન્દ્ર મોદી સરકારનો બચાવ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવતા રહ્યા છે.

બહરહાલ, ૨૦૨૯ સુધી સોલિસિટર જનરલ બનેલા રહેનારા તુષાર મહેતા આવનારા વર્ષોમાં ઘણા મહત્વના કેસોમાં સરકારનો પક્ષ રાખશે, જેમાં વક્ફ (સુધારો) એક્ટ, ધર્મ-પરિવર્તન વિરોધી કાયદો અને પૂજા સ્થળ (વિશેષ જોગવાઈ) એક્ટને પડકારનારા કેસો સામેલ છે.

કોર્ટમાં મોદી સરકારનો મુખ્ય અવાજ તુષાર મહેતા

એ સાફ થઈ ગયું છે કે ૨૦ જૂને મળેલા ચોથા કાર્યકાળ વિસ્તરણથી તુષાર મહેતાની ભૂમિકા વધુ મજબૂત થઈ ગઈ છે; તેઓ પહેલાથી જ ભારતના બીજા સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા સોલિસિટર જનરલ છે અને કેન્દ્ર સરકાર માટે કોર્ટમાં મુખ્ય વ્યૂહરચનાકારની ભૂમિકા ભજવે છે. સોલિસિટર જનરલનું પદ સત્તાવાર રીતે દેશના બીજા સૌથી મોટા કાનૂની અધિકારીનું હોય છે. તુષાર મહેતાની દેખરેખમાં સોલિસિટર જનરલ ભારતના એટર્ની જનરલની મદદ કરે છે. તુષાર મહેતા કોર્ટમાં મોદી સરકારનો મુખ્ય અવાજ બની ગયા છે.

સાથી અને વિરોધી તમામ તુષાર મહેતાના કાયલ

પહેલા મોદી સાથે ગુજરાતના એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ તરીકે કામ કરી ચૂકેલા તુષાર મહેતા પોતાની દલીલોમાં હંમેશા એક જ વાત પર ભાર મૂકતા રહ્યા છે. સાથી વકીલ અને વિરોધી પક્ષના વકીલ પણ તુષાર મહેતાના કાયલ છે. તમામ તુષાર મહેતાના ‘ક્યારેય હાર ન માનવાના વલણ’ ના વખાણ કરે છે. તુષાર મહેતાનું માનવું છે કે…

અદાલતે ચૂંટાયેલી સરકારોના નિર્ણયોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે મામલો ગવર્નન્સ, સુરક્ષા કે પબ્લિક પોલિસી સાથે જોડાયેલો હોય. – તુષાર મહેતા, સોલિસિટર જનરલ

સી. કે. દફતરી રહ્યા સૌથી લાંબા સમય સુધી સોલિસિટર જનરલ

સોલિસિટર જનરલના પદ પર તુષાર મહેતાથી વધુ સમય સુધી રહેનારા એકમાત્ર વ્યક્તિ સી. કે. દફતરી હતા, જેમણે આઝાદી પછી જવાહરલાલ નેહરુના નેતૃત્વવાળી પહેલી સરકારમાં ૧૯૫૦ થી ૧૯૬૩ સુધી આ પદ પર કામ કર્યું હતું.

તુષાર મહેતા આ કેસોમાં મોદી સરકારના બન્યા સંકટ મોચક

રાફેલ ડીલઃ પહેલા કેસમાં જ અપાવી જીત

તુષાર મહેતા પાસે આવેલા શરૂઆતના હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસોમાંથી એક રાફેલ ફાઈટર જેટ ડીલને પડકારનારો કેસ હતો. આમાં ખરીદી પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો અને ખરીદીની તપાસની માંગ કરવામાં આવી હતી. મહેતાએ તર્ક આપ્યો કે જ્યાં સુધી ગેરકાનૂની હોવાના સ્પષ્ટ પુરાવા ન હોય, ત્યાં સુધી અદાલતોએ સંરક્ષણ ખરીદી અને સૈન્ય તૈયારીઓ સાથે જોડાયેલા કેસોમાં દખલ કરવી જોઈએ નહીં. આખરે, ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ માં સુપ્રીમ કોર્ટે આ ડીલમાં દખલ કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો.

રામ મંદિર કેસને અંજામ સુધી પહોંચાડ્યો

નવેમ્બર ૨૦૧૯ માં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે ૨.૭૭ એકર વિવાદિત જમીન રામ મંદિરના નિર્માણ માટે સરકાર દ્વારા સંચાલિત ટ્રસ્ટને સોંપી દેવામાં આવે. આ રીતે દાયકાઓ જૂના વિવાદનો અંત આવ્યો.

કાશ્મીરને લઈને અનુચ્છેદ ૩૭૦

૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૯ ના રોજ મોદી સરકાર દ્વારા અનુચ્છેદ ૩૭૦ ને હટાવવાથી જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો ખતમ થઈ ગયો. મામલો કોર્ટમાં પહોંચ્યો. પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચ સમક્ષ હાજર થતા તુષાર મહેતાએ તર્ક આપ્યો કે અનુચ્છેદ ૩૭૦ એક અસ્થાયી જોગવાઈ હતી અને સંસદ રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન કાયદાકીય સત્તાઓનો કાયદેસર રીતે ઉપયોગ કરી શકે છે; ૨૦૧૯ માં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ હતું. ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ માં, સુપ્રીમ કોર્ટે સર્વસંમતિથી સરકારના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો.

નાગરિકતા સાથે જોડાયેલા મુદ્દા પર અપાવી જીત

નાગરિકતા અધિનિયમની કલમ ૬A ને પડકારનારા કેસ દરમિયાન મહેતાએ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર સામે લડવાના સરકારના પ્રયાસોનો બચાવ કર્યો. બંધારણીય બેંચે આ જોગવાઈને યોગ્ય ઠેરવી.

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને PMLA

મહેતાએ તપાસ એજન્સીઓ સાથે જોડાયેલા કેસોમાં સરકાર (કારોબારી) ના અધિકારનો પણ બચાવ કર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જુલાઈ ૨૦૨૨ માં ઘણી હદ સુધી આ કાયદાને યોગ્ય ઠેરવ્યો અને પ્રવર્તન નિદેશાલયની સત્તાઓને મજબૂત કરી.

આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો માટે અનામત

તુષાર મહેતાએ આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો (EWS) માટે ૧૦% અનામતનો પણ સફળતાપૂર્વક બચાવ કર્યો. નવેમ્બર ૨૦૨૨ માં, સુપ્રીમ કોર્ટે આ ક્વોટાને લાગુ કરનારા બંધારણીય સુધારાને યોગ્ય ઠેરવ્યો.

ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (રોકથામ) અધિનિયમ

ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (રોકથામ) અધિનિયમ (UAPA) હેઠળના મુકદ્દમા અને જામીન અરજીઓમાં મહેતાએ તર્ક આપ્યો છે કે જામીન પર નિર્ણય કરતી વખતે અદાલતોએ આરોપોની ગંભીરતા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી વ્યાપક ચિંતાઓ પર વિચાર કરવો જોઈએ. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા બચાવ કરવામાં આવેલું કાનૂની માળખું ઘણી હદ સુધી અકબંધ રહ્યું છે.

રાજદ્રોહ કાયદા પર સરકારનું વલણ જણાવ્યું

જૂની ભારતીય દંડ સંહિતા હેઠળ રાજદ્રોહ કાયદાને બંધારણીય પડકાર મળવા પર કેન્દ્રએ એક અલગ વલણ અપનાવ્યું. કાયદાનો તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં બચાવ કરવાને બદલે મહેતાએ સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે સરકાર આ જોગવાઈ પર પુનર્વિચાર કરી રહી છે. આના કારણે રાજદ્રોહના નવા કેસો પર રોક લાગી ગઈ.