UGC Guideline Controversy 2026: ૧૯૯૦નું વર્ષ હતું. દેશમાં રામ લહેર ચાલી રહી હતી. આ રામ લહેરની વચ્ચે કેન્દ્રની વી.પી. સિંહ સરકારે બી.પી. મંડલની અધ્યક્ષતાવાળી મંડલ કમિટીની ભલામણો સ્વીકારવાનો નિર્ણય લીધો. દેશભરમાં જાણે હોબાળો મચી ગયો. સવર્ણો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. સવર્ણ બાળકોના ભવિષ્ય પરના ખતરાના નામે ક્યાંક વિરોધ પ્રદર્શનો થયા તો ક્યાંક પૂતળા દહન કરવામાં આવ્યા. કોઈએ મશાલ સરઘસ કાઢ્યું, તો કોઈ લોહીથી પત્ર લખીને પોતાનો વિરોધ નોંધાવી રહ્યું હતું. પરિસ્થિતિ એવી આવી ગઈ કે પ્રદર્શનકારીઓ આગજની અને તોડફોડ કરવા લાગ્યા. કંઈક આવો જ માહોલ ૩૬ વર્ષ પછી યુજીસી (UGC) ની ગાઈડલાઈન બનાવવાની કોશિશમાં જોવા મળી રહ્યો છે.
જાતિ છે જે જતી નથી
રસ્તાઓ પર સવર્ણોનું વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યું છે. ૧૯૯૦ની જેમ જ ૨૦૨૬માં પણ સવર્ણો રસ્તા પર આવી ગયા છે. કોઈ લોહીથી પત્ર લખી રહ્યું છે, કોઈ મશાલ સળગાવી રહ્યું છે, કોઈ નારા લગાવી રહ્યું છે તો કોઈ મુંડન કરાવી રહ્યું છે. આ બધું કરનારા સવર્ણ એટલે કે સામાન્ય વર્ગના લોકો યુજીસીની નવી ગાઈડલાઈનનો હવાલો આપી રહ્યા છે. નિશાના પર કેન્દ્ર સરકાર જ છે. સવર્ણોના ભવિષ્ય સાથે ચેડાં કરવાનો આરોપ છે. ફરક એટલો જ છે કે ૧૯૯૦નું આંદોલન અનામત અંગે હતું, જ્યારે આ ગાઈડલાઈનમાં ભેદભાવના દાવાને લઈને છે.
ગાઈડલાઈનની સરખામણી રોલેટ એક્ટ સાથે
યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન એટલે કે યુજીસીની નવી ગાઈડલાઈનની સરખામણી ૧૯૧૯ના રોલેટ એક્ટ સાથે કરવામાં આવી રહી છે. પ્રદર્શનકારીઓએ ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે સવર્ણ આંખ મીંચીને ભાજપને સમર્થન આપતો રહ્યો છે પરંતુ હવે જો આ ગાઈડલાઈન રોલ બેક (પાછી ખેંચવામાં) નહીં આવે તો સવર્ણ સમાજ ભાજપનો બહિષ્કાર કરશે. સવર્ણોમાં સૌથી મુખર બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય સંગઠનો છે. તેમનું કહેવું છે કે આ નવી ગાઈડલાઈન લાવવાની કોઈ જરૂર નહોતી પરંતુ ભાજપે અનામત વર્ગને સાધવા માટે સવર્ણોના હિતોને બાજુ પર મૂકી દીધા છે.
સવર્ણોને ડર શું છે?
સવાલ એ છે કે આખરે કયો ડર છે જે સવર્ણોને પ્રદર્શન કરવા મજબૂર કરી રહ્યો છે? ખરેખર સવર્ણોનો દાવો છે કે યુજીસી ગાઈડલાઈન ૨૦૧૨ અને નવી ગાઈડલાઈનમાં બે વસ્તુઓ એવી છે, જે સવર્ણ બાળકોનું ભવિષ્ય બગાડી શકે છે.
૧. ખોટી ફરિયાદ પર કાર્યવાહી ન થવાનો ડર: પહેલા જો અનામત વર્ગની કોઈ વ્યક્તિ ફરિયાદ કરતી અને જો ફરિયાદ ખોટી સાબિત થતી તો તેની સામે કાર્યવાહીની જોગવાઈ હતી. હવે સ્પષ્ટતાના અભાવે ફરિયાદોમાં વધારો જોવા મળી શકે છે.
૨. સમિતિમાં પ્રતિનિધિત્વ: બીજો મુદ્દો તે સમિતિનો છે જેમાં એસસી (SC), એસટી (ST), ઓબીસી (OBC), મહિલા અને દિવ્યાંગનું પ્રતિનિધિત્વ ફરજિયાત જણાવાયું છે. સવર્ણોને લાગે છે કે સમિતિમાં બહુમતી અનામત વર્ગની હોવાથી ખોટી ફરિયાદોને પણ સાચી માનીને કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.
ભાજપ હાલ મૌન, વિપક્ષ પણ મૂંઝવણમાં
યુજીસી ગાઈડલાઈનને લઈને ભાજપ બેકફૂટ પર છે. નવાઈની વાત એ છે કે વિપક્ષ પણ આ મુદ્દે ખુલીને કંઈ બોલી શકતો નથી. કારણ એ છે કે જો સવર્ણોનું સમર્થન કરે તો અનામત વર્ગ નારાજ થઈ જાય અને જો નવી ગાઈડલાઈનનો વિરોધ કરે તો સવર્ણો દૂર થઈ જાય. આ જ કારણે વિપક્ષે પણ આટલા મોટા આંદોલન છતાં મૌન સેવ્યું છે. કોંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓ જરૂર કહી રહ્યા છે કે તેમના શાસન દરમિયાન બનેલી ગાઈડલાઈન લાગુ કરવી જોઈએ પણ પક્ષે કોઈ ચોક્કસ લાઈન નક્કી કરી નથી. સપાના નેતાઓ સફાઈ આપી રહ્યા છે કે તેમનો પક્ષ આ મુદ્દે કોઈ નિવેદન આપશે નહીં. એટલે કે સત્તા અને વિપક્ષ બંને માટે આ નવી ગાઈડલાઈન ગળે વળગેલી હાડકી બની ગઈ છે.
હવે આગળ શું થશે?
સરકારી સૂત્રોનો દાવો છે કે સરકાર જલ્દી જ યુજીસી ગાઈડલાઈનની સમીક્ષા માટે એક સમિતિની રચના કરી શકે છે. આ સમિતિ વાંધાઓ પર સુધારાનો પ્રસ્તાવ સરકારને આપી શકે છે. તે પ્રસ્તાવો માનીને સરકાર યુજીસીને નવી ગાઈડલાઈન જાહેર કરવા કહી શકે છે. એટલે કે સુધારો (Amendment) કરીને ભૂલ સુધારવાની કોશિશ કરવામાં આવશે. બીજી તરફ પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે તેમને સુધારો નહીં પણ ગાઈડલાઈન પાછી ખેંચાય (Roll Back) તેનાથી ઓછું કંઈ સ્વીકાર્ય નથી.
