Vayu Shakti 2026: ભારતીય વાયુસેનાએ પાકિસ્તાન સરહદથી લગભગ ૧૦૦ કિલોમીટર દૂર, રાજસ્થાનના જેસલમેર સ્થિત પોખરણ ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જમાં ‘વાયુ શક્તિ-26’ અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક આયોજિત કર્યો. આ અભ્યાસમાં વાયુસેનાની યુદ્ધ તૈયારી, પરસ્પર તાલમેલ અને આધુનિક તકનીકી ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. ઓપરેશન સિંદૂર સમયે પણ ભારતીય વાયુસેનાએ આ જ પ્રકારની ડ્રિલ કરી હતી, જ્યારે પાકિસ્તાનને અંદાજ નહોતો કે ભારત આ પ્રકારે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે.
- રાષ્ટ્રપતિ મુખ્ય અતિથિ, સંયુક્ત એર ઓપરેશન્સનું પ્રદર્શન
- પ્રથમ વખત નક્કી કરેલા યુદ્ધ-પરિદ્રશ્ય પર આધારિત ડ્રિલ
- રાષ્ટ્રીય ગીત-ગાનથી શરૂઆત; ચેતક ફ્લાય-પાસ્ટ અને રાફેલનો સોનિક બૂમ
- ફાઈટર, ટ્રાન્સપોર્ટ અને હેલિકોપ્ટર એસેટ્સની ભાગીદારી
- એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ સ્ટ્રાઈક અને એર-ડિફેન્સનું પ્રદર્શન
- સંયુક્તતા: ગરુડ-પેરા એસએફની બંધક-મુક્તિ ડ્રિલ
- એર-લેન્ડિંગ, કેસ-વેકેશન અને નાઈટ-ઓપ્સ
- સમાપન: સીઝફાયર ફ્લાય-પાસ્ટ અને ડ્રોન શો
રાષ્ટ્રપતિ મુખ્ય અતિથિ, સંયુક્ત એર ઓપરેશન્સનું પ્રદર્શન
ત્રણેય સેનાઓના સુપ્રીમ કમાન્ડર અને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ આ ફાયર-પાવર પ્રદર્શનમાં મુખ્ય અતિથિ રહ્યા. અભ્યાસમાં દેખાડવામાં આવ્યું કે વાયુસેના કઠિન અને વાસ્તવિક યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં સંયુક્ત એર ઓપરેશન્સ કેવી રીતે અંજામ આપે છે. વાયુ શક્તિ પહેલા રાષ્ટ્રપતિએ સ્વદેશી લાઈટ કોમ્બેટ હેલિકોપ્ટર ‘પ્રચંડ’ માં ઉડાન ભરી. આ રક્ષણ ક્ષેત્રમાં ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ ની વધતી તાકાતને દર્શાવે છે, કારણ કે ‘પ્રચંડ’ ભારતમાં બનેલું લડાયક હેલિકોપ્ટર છે.
પ્રથમ વખત નક્કી કરેલા યુદ્ધ-પરિદ્રશ્ય પર આધારિત ડ્રિલ
પહેલીવાર વાયુ શક્તિ અભ્યાસને એક નક્કી કરેલા યુદ્ધ-પરિદ્રશ્યના આધારે અંજામ આપવામાં આવ્યો. સમગ્ર અભ્યાસમાં ઓપરેશન સિંદૂરની વાસ્તવિક ઝલક જોવા મળી. તેને વાસ્તવિક યુદ્ધ જેવા માહોલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું, જે પોતાનામાં વિશિષ્ટ છે. ડ્રિલમાં એર સ્ટ્રાઈક, એર-ડિફેન્સ ઓપરેશન, સ્પેશિયલ ફોર્સ મિશન અને માનવીય સહાયતા અભિયાનોને સામેલ કરવામાં આવ્યા.
રાષ્ટ્રીય ગીત-ગાનથી શરૂઆત; ચેતક ફ્લાય-પાસ્ટ અને રાફેલનો સોનિક બૂમ
અભ્યાસની શરૂઆત રાષ્ટ્રીય ગીત અને રાષ્ટ્રગાનથી થઈ. ત્યારબાદ ચેતક હેલિકોપ્ટરોએ તિરંગો, એર ફોર્સ ધ્વજ અને ઓપરેશન સિંદૂરનો ઝંડો લઈને ફ્લાય-પાસ્ટ કરી. ઓપરેશન સિંદૂરના ‘હીરો’ રાફેલ ફાઈટર જેટના તેજ સોનિક બૂમની સાથે વાયુ-શક્તિ યુદ્ધ અભ્યાસની શરૂઆત થઈ. દિવસથી રાત સુધી ચાલેલા અભ્યાસમાં, રાત્રિના તબક્કા સહિત ૧૩૦ થી વધુ એરક્રાફ્ટ સામેલ થયા.
ફાઈટર, ટ્રાન્સપોર્ટ અને હેલિકોપ્ટર એસેટ્સની ભાગીદારી
ભાગ લેનારા વિમાનોમાં રાફેલ, સુખોઈ-30 એમકેઆઈ, મિરાજ-2000, મિગ-29, જગુઆર, હોક, તથા ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ સી-130જે, સી-295, સી-17 ગ્લોબમાસ્ટર સામેલ હતા. હેલિકોપ્ટરોમાં એમઆઈ-17 વી5, ધ્રુવ અને પ્રચંડ સંમિલિત રહ્યા. ‘પ્રચંડ’ માં કમાન્ડ-ઇન-ચીફ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ પણ ઉડાન ભરી.
એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ સ્ટ્રાઈક અને એર-ડિફેન્સનું પ્રદર્શન
ફાઈટર વિમાનોએ દુશ્મનના ‘નકલી’ ઠેકાણાઓ પર સચોટ હુમલા કર્યા—આ ઠેકાણાઓને ડેમો તરીકે ઉપયોગમાં લેવાયા હતા, જેથી દેખાડી શકાય કે અસલ યુદ્ધમાં ભારત કેવી રીતે દુશ્મનના ઠેકાણાઓને નિષ્ક્રિય કરે છે. આના માટે આધુનિક એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ હથિયાર અને લાંબા અંતરની મારક ક્ષમતાનો પ્રયોગ થયો. સાથે જ, દુશ્મનના હવાઈ હુમલાથી રક્ષા કરનારા એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમની શક્તિ પણ દેખાડવામાં આવી. એ જ એર-ડિફેન્સ, જેણે ઓપરેશન સિંદૂર માં પાકિસ્તાનથી આવનારી મિસાઈલોને રોકી હતી અને તેમના AWACS વિમાનને પણ નિષ્ક્રિય કર્યું હતું. આકાશ અને સ્પાઈડર મિસાઈલ-સિસ્ટમે દુશ્મનના હવાઈ ખતરાઓને રોકવાનું પ્રદર્શન કર્યું, જ્યારે એલ-70 અને એમ-777 એ પણ પોતાની ક્ષમતા દેખાડી.
સંયુક્તતા: ગરુડ-પેરા એસએફની બંધક-મુક્તિ ડ્રિલ
અભ્યાસમાં સેના અને વાયુસેનાએ મળીને કામ કર્યું. સાંજના સમયે ગરુડ સ્પેશિયલ ફોર્સ અને પેરા એસએફ કમાન્ડોને એમઆઈ-17 હેલિકોપ્ટરથી ઉતારવામાં આવ્યા. તેમણે શહેર જેવા વિસ્તારમાં બંધક-મુક્તિ અભિયાનનો અભ્યાસ કર્યો, જેથી ‘ફુલ-સ્કેલ વોર’ ની સ્થિતિમાં રહેણાંક વિસ્તારોમાં સ્પેશિયલ ફોર્સ ઓપરેશન્સના અમલીકરણની તૈયારીઓ ચકાસી શકાય.
એર-લેન્ડિંગ, કેસ-વેકેશન અને નાઈટ-ઓપ્સ
ત્યારબાદ સી-130 અને સી-295 વિમાનથી સૈનિકોની એર-લેન્ડિંગ અને ઇજાગ્રસ્તોને બહાર કાઢવાનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. રાત્રિના તબક્કામાં સચોટ નાઈટ-સ્ટ્રાઈક અને એર-ડિફેન્સ ઓપરેશન કરવામાં આવ્યા. અભ્યાસની સફળતાએ દેખાડ્યું કે ભારતીય વાયુસેના 24×7, કોઈપણ સ્તરનું યુદ્ધ સંચાલિત કરવામાં સક્ષમ છે.
સમાપન: સીઝફાયર ફ્લાય-પાસ્ટ અને ડ્રોન શો
અભ્યાસનું સમાપન સી-17 વિમાનની સીઝફાયર ફ્લાય-પાસ્ટ અને ડ્રોન શો સાથે થયું. ડ્રોન શોમાં વાયુસેનાની ઉપલબ્ધિઓને પ્રદર્શિત કરવામાં આવી. “અચૂક, અભેદ્ય અને સચોટ” મૂળ-મંત્રની સાથે ‘વાયુ શક્તિ-26’ એ ભારતીય વાયુસેનાની આધુનિક ક્ષમતા, સંયુક્ત યુદ્ધ-કૌશલ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં તેની મહત્વની ભૂમિકાને ફરી એકવાર સિદ્ધ કરી.
