VB-G Ram G e-KYC: નવી ગ્રામીણ રોજગાર યોજના વિકસિત ભારત ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) (વીબી-જી રામ જી) શરૂ થયાના બે મહિના બાદ પણ લગભગ 57 લાખ સક્રિય કામદારો ઈ-કેવાયસી ચકાસણીની રાહ જોઈ રહ્યા છે. ધ વાયર અને ધ હિન્દુના અહેવાલમાં આ માહિતી સામે આવી છે.
આ યોજના મહાત્મા ગાંધી નેશનલ રુરલ એમ્પ્લોયમેન્ટ ગેરંટી સ્કીમ (મનરેગા)ના સ્થાને લાવવામાં આવી છે.
કેન્દ્રીય ગ્રામ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે કહ્યું હતું કે હાલના ઈ-કેવાયસી ચકાસાયેલા જોબ કાર્ડ નવા ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી કાર્ડ જારી ન થાય ત્યાં સુધી માન્ય રહેશે. તેનો ઉદ્દેશ રોજગાર સુધી અવિરત પહોંચ અને વેતનની સમયસર ચુકવણી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
જોકે, રિપોર્ટ અનુસાર નવી યોજના શરૂ થયાના બે મહિના બાદ નોંધાયેલા કામદારોમાંથી માત્ર 71%નું જ ઈ-કેવાયસી ચકાસણું થયું હતું. જ્યારે સક્રિય કામદારો, એટલે કે જેમણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વખત કામ કર્યું છે, તેમના ઈ-કેવાયસી ચકાસણીનો દર 94.88% છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ‘આમ છતાં 57 લાખ કામદારોની ચકાસણી હજુ બાકી છે.’
9 ઓગસ્ટ 2026 સુધીના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, જુલાઈ 2026માં વીબી-જી રામ જી યોજના હેઠળ માત્ર 7.67 કરોડ વ્યક્તિ-દિવસ (પર્સન-ડેઝ)નો રોજગાર સર્જાયો. આ ગયા વર્ષે આ જ મહિનામાં મનરેગા હેઠળ સર્જાયેલા 15.33 કરોડ વ્યક્તિ-દિવસની સરખામણીએ 49.94% ઓછો છે.
વ્યક્તિ-દિવસ કામની માત્રા માપવાનું એક એકમ છે. તેનો અર્થ એ છે કે એક વ્યક્તિએ એક કાર્યદિવસમાં જેટલું કામ કર્યું હોય.
સરકારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઈ-કેવાયસી ચકાસણી ન થઈ હોવા છતાં જોબ કાર્ડધારકોને કામ આપવાની છૂટ આપી છે. જોકે, તેની સાથે જ વીબી-જી રામ જી હેઠળ કામ મેળવવા માટે ઈ-કેવાયસી ચકાસણીને ફરજિયાત શરત પણ બનાવવામાં આવી છે.
નેશનલ કેમ્પેઈન ફોર પીપલ્સ રાઈટ ટુ ઈન્ફોર્મેશન (એનસીપીઆરઆઈ)ના ચક્રધર બુદ્ધા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આરટીઆઈ અરજીથી જાણવા મળ્યું કે 30 જાન્યુઆરીએ યોજાયેલી બેઠકમાં મંત્રાલયે રાજ્યોને નવી વીબી-જી રામ જી વ્યવસ્થામાં ફેરફાર હેઠળ બાકી રહેલા તમામ સક્રિય કામદારોનું ઈ-કેવાયસી ચકાસણું એક અઠવાડિયાની અંદર પૂર્ણ કરવા કહ્યું હતું.
રાજ્યોને 12 ફેબ્રુઆરીએ પણ મહિનાના અંત સુધીમાં આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા કહેવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ સાત મહિના બાદ પણ આંકડા દર્શાવે છે કે આ લક્ષ્ય પૂર્ણ થઈ શક્યું નથી.
રિપોર્ટ અનુસાર, મનરેગાના સૌથી વધુ કામદારો ધરાવતા ચાર રાજ્યોમાં તમિલનાડુમાં બંને શ્રેણીઓમાં ઈ-કેવાયસીનો દર સૌથી વધુ છે. ત્યાં સક્રિય કામદારોમાં 99.32% અને તમામ નોંધાયેલા કામદારોમાં 84.89%નું ઈ-કેવાયસી થઈ ચૂક્યું છે. ત્યારબાદ રાજસ્થાનમાં આ દર અનુક્રમે 95.66% અને 69.45%, ઉત્તર પ્રદેશમાં 94.21% અને 58.89%, તેમજ આંધ્ર પ્રદેશમાં 90.4% અને 82.32% છે.
બિહારમાં સક્રિય કામદારોમાં ઈ-કેવાયસીનો દર 89.19% છે, જ્યારે તમામ નોંધાયેલા કામદારોમાં આ દર 58.05% છે. મોટા રાજ્યોમાં બીજી શ્રેણીમાં બિહારનો ઈ-કેવાયસી દર સૌથી ઓછા દરોમાં સામેલ છે.
