હાલમાં જ ફરી એકવાર વક્ફ બોર્ડ ચર્ચામાં છે. કેન્દ્ર સરકાર વકફ કાયદામાં ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. વકફ બોર્ડની સત્તાઓ પર અંકુશ લગાવવા માટે સરકાર આજે સંસદમાં સુધારો બિલ લાવી શકે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આજે (5 ઓગસ્ટ) સરકાર સંસદમાં સંશોધન માટે કાયદો રજૂ કરી શકે છે. સૂચિત સુધારાઓ હેઠળ, વક્ફ બોર્ડના દાવાની ફરજિયાતપણે ચકાસણી કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત વિવાદિત વકફ મિલકતોની ચકાસણી પણ જરૂરી રહેશે. સુધારા દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર વક્ફ બોર્ડની અનિયંત્રિત સત્તાને ખતમ કરવા માંગે છે. કોઈપણ મિલકતને પોતાની કહેવાનો તેનો ‘અનિબંધ’ અધિકાર ઘટાડી શકાય છે. હાલના કાયદામાં 40 સુધારા પ્રસ્તાવિત છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે વક્ફ બોર્ડ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે. આ સાથે વકફ બોર્ડ પાસે કેટલી મિલકત છે?
વકફ બોર્ડ પાસે કેટલી જમીન છે?
જમીનની દૃષ્ટિએ આર્મી અને રેલવે પછી વક્ફ બોર્ડ ત્રીજી સૌથી મોટી સંસ્થા છે. શરૂઆતમાં, વક્ફ બોર્ડની સમગ્ર ભારતમાં અંદાજે 52 હજાર મિલકતો હતી. ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં લઘુમતી મંત્રાલયે લોકસભામાં વક્ફ બોર્ડની સંપત્તિ વિશે માહિતી આપી હતી અને કહ્યું હતું કે મુસ્લિમોની આ સંસ્થા પાસે ડિસેમ્બર 2022 સુધી કુલ 8,65,646 સ્થાવર મિલકતો હતી. ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ માત્ર 13 વર્ષમાં વકફ બોર્ડની સંપત્તિ બમણી થઈ ગઈ છે. ભારતમાં, વક્ફ બોર્ડ પાસે 2009 સુધી ચાર લાખ એકર જમીન પર 3 લાખ રજિસ્ટર્ડ મિલકતો હતી અને આજે તેની પાસે આઠ લાખ એકરથી વધુ જમીન પર 8,72,292 મિલકતો છે.
વક્ફનો અર્થ શું છે?
વક્ફ એ અરબી શબ્દ છે, જે વકુફા પરથી ઉતરી આવ્યો છે અને તેનો અર્થ થાય છે ‘સ્થાયી થવું’. ઇસ્લામમાં વકફનો અર્થ છે લોકોને મદદ કરવા માટે તમારું કંઈક આપવું. આ એક પ્રકારનું દાન છે. જે લોકો ઇસ્લામમાં વિશ્વાસ રાખે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ મુસ્લિમ પોતાની જમીન કે ઘર લોકોના કલ્યાણ માટે આપી શકે છે. આ વસ્તુઓ પછી વકફ બોર્ડમાં જાય છે અને બોર્ડ આ વસ્તુઓમાંથી આવતા પૈસાથી ગરીબ અથવા જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરે છે.
વક્ફ બોર્ડની રચના ક્યારે થઈ?
ભારતમાં વક્ફ બોર્ડની રચના એ તબક્કાવાર પ્રક્રિયા છે અને તેને કોઈ ચોક્કસ વર્ષ સોંપી શકાય નહીં. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ સમયે આવું બન્યું છે. ભારતમાં કેન્દ્રીય સ્તરે વક્ફ કાઉન્સિલની રચના 1964માં કરવામાં આવી હતી. તે લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય હેઠળ કામ કરે છે. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ કાયદા અને સમય અનુસાર વક્ફ બોર્ડની રચના કરવામાં આવી છે. મોટાભાગના રાજ્યોમાં વક્ફ બોર્ડની રચના 1950 અને 1960ના દાયકામાં કરવામાં આવી હતી.
વક્ફ બોર્ડની રચના શા માટે કરવામાં આવી?
વક્ફ બોર્ડની રચના ભારતમાં મુસ્લિમ સમુદાય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. વક્ફ બોર્ડ એક સરકારી સંસ્થા છે જે મુસ્લિમ સમુદાયના હિતોનું રક્ષણ કરે છે. મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા દાનમાં આપવામાં આવેલી મિલકતનું વ્યવસ્થિત સંચાલન કરવા માટે વક્ફ બોર્ડની રચના કરવામાં આવી હતી. વકફ બોર્ડનો ઉદ્દેશ વકફ મિલકતને અતિક્રમણ અને દુરુપયોગથી બચાવવા અને વકફ મિલકતમાંથી થતી આવકને ધાર્મિક અને સામાજિક કાર્યોમાં રોકાણ કરવાનો છે. વકફ બોર્ડનું કામ વકફ મિલકત સંબંધિત વિવાદોનું સમાધાન કરવાનું છે. વકફ બોર્ડ સમયાંતરે વિવાદોમાં રહે છે, ખાસ કરીને વકફ મિલકતને લગતા વિવાદોમાં.
TAGS : Waqf board
