દેશમાં કોઈકને કોઈક સમયે ચૂંટણીઓ યોજાતી રહે છે. ત્યારે ચૂંટણીઓ પહેલા અને પછી પણ જોવામાં આવે તો અનેક મુદ્દાઓ ઓર ચર્ચાઓ થતી હોય છે.હાલમાં જ નવું મંત્રીમંડળ પણ રચાયું છે.અને શપથગ્રહણ બાદ વડાપ્રધાન મોદીએ કાર્યભાર સંભાળી લીધો છે. ટૂંક સમયમાં મંત્રીઓના પોર્ટફોલિયોનું વિભાજન થઈ શકે છે. ત્યારે ફરી એકવાર લોકોના મનમાં તે સવાલ ઉઠે કે, કેન્દ્રીય મંત્રીઓને શું સુવિધાઓ મળતી હશે ? તેઓને કયા પગાર ભથ્થાં મળે છે? અને કઈ ખાસ સગવડો છે જેથી તેમની 7 પેઢીઓ ન્યાલ થઇ જાય છે.ત્યારે આજે આ અંગે અહીં થોડી વાત કરીયે તો,
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો ત્રીજો કાર્યકાળ શરૂ થઈ ગયો છે. મોદી સરકાર 3.0 એ રવિવારે 9 જૂને શપથ લીધા. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં આયોજિત ભવ્ય સમારોહમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત કુલ 72 મંત્રીઓએ પદ અને ગોપનીયતાના શપથ લીધા. રાજનાથ સિંહ, અમિત શાહ, ગડકરી અને શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ સહિત કુલ 30 કેબિનેટ મંત્રીઓએ શપથ લીધા. આ ઉપરાંત પાંચ રાજ્ય મંત્રીઓ (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અને 36 રાજ્ય મંત્રીઓએ પણ શપથ લીધા હતા.
સૌ પ્રથમ કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદ વિશે જાણીએ
વાસ્તવમાં, બંધારણના અનુચ્છેદ 74 અને 75માં કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદ માટે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. અનુચ્છેદ 74(1) જણાવે છે કે રાષ્ટ્રપતિને મદદ કરવા અને સલાહ આપવા માટે વડા પ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં મંત્રીમંડળ હશે, જે તેના કાર્યોના પ્રદર્શનમાં, રાષ્ટ્રપતિની સલાહ અનુસાર કાર્ય કરશે.
વડા પ્રધાનની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે અને અન્ય પ્રધાનોની નિમણૂક વડા પ્રધાનની સલાહ પર રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. મંત્રી પરિષદ સંસદના બંને ગૃહોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે, મંત્રી બનવા માટે, વ્યક્તિ સંસદના કોઈપણ ગૃહનો સભ્ય હોવો આવશ્યક છે. જો કે, સંસદની બહારથી કોઈ વ્યક્તિને મંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવા પર બંધારણમાં કોઈ પ્રતિબંધ નથી. પરંતુ આવી વ્યક્તિ છ મહિનાથી વધુ સમય સુધી મંત્રી રહી શકે નહીં સિવાય કે તે સંસદના કોઈપણ ગૃહનો સભ્ય ન બને.
કેન્દ્રીય મંત્રીઓના પગાર અને ભથ્થા હિન્દીમાં સમાચાર
મંત્રીઓના પગાર અને ભથ્થાનો નિયમ શું છે?
કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદના પગાર અને ભથ્થાઓ મંત્રીઓના પગાર અને ભથ્થા અધિનિયમ, 1952 દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. મંત્રી પરિષદના પગાર અને ભથ્થા સંસદ દ્વારા સમયાંતરે નક્કી કરવામાં આવે છે. એક મંત્રીને સંસદ સભ્ય જેટલો જ પગાર અને ભથ્થાં મળે છે. આ ઉપરાંત મંત્રીને હોસ્પિટાલિટી એલાઉન્સ (તેમની પોસ્ટ મુજબ), ફ્રી રહેઠાણ, મુસાફરી ભથ્થું, તબીબી સુવિધાઓ વગેરે પણ મળે છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીઓને શું સુવિધાઓ મળે છે?
દરેક મંત્રીને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન માસિક પગાર અને દૈનિક ભથ્થું મળે છે. દરેક મંત્રીને સંસદના સભ્યો તરીકે મતવિસ્તાર ભથ્થું આપવામાં આવે છે.
નિયમો મુજબ કેન્દ્રીય મંત્રીઓને મફત રહેણાંક આવાસ પણ આપવામાં આવે છે. જો કે, આ આવાસનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર કાર્યકાળના અંત પછી એક મહિના સુધી ચાલુ રહે છે. આવા નિવાસસ્થાનની જાળવણી માટે મંત્રી જવાબદાર નથી.
મંત્રી પરિષદમાં સમાવિષ્ટ તમામ મંત્રીઓને દર મહિને અલગ-અલગ દરે ખર્ચ ભથ્થું આપવામાં આવે છે. વડાપ્રધાનને ત્રણ હજાર રૂપિયા ખર્ચ ભથ્થું મળે છે, દરેક અન્ય મંત્રીને બે હજાર રૂપિયા, રાજ્ય મંત્રીને એક હજાર રૂપિયા અને નાયબ મંત્રીને દર મહિને છસો રૂપિયા મળે છે.
મંત્રીઓને મુસાફરી અને દૈનિક ભથ્થું
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલા નિયમો હેઠળ દરેક મંત્રીને મુસાફરી અને દૈનિક ભથ્થું મળે છે. નિયમો મુજબ મંત્રી અને તેમના પરિવારના સભ્યોને મુસાફરી ભથ્થું આપવામાં આવે છે અને મંત્રી અને તેમના પરિવારના સામાનના પરિવહન માટે પણ ભથ્થું આપવામાં આવે છે.
મંત્રીઓને પણ ભથ્થું મળે છે જ્યારે તેઓ ચાર્જ લેવા માટે દિલ્હીની બહાર તેમના નિવાસસ્થાનથી દિલ્હી જાય છે. વધુમાં, મંત્રીઓને તેમની સત્તાવાર ફરજોના નિકાલમાં તેમના દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા પ્રવાસો માટે મુસાફરી અને દૈનિક ભથ્થું ચૂકવવામાં આવે છે. મંત્રીઓ તેમની અનુકૂળતા મુજબ સમુદ્ર, જમીન કે હવાઈ માર્ગે પ્રવાસ કરી શકે છે.
મંત્રીને ભારતની અંદર એકલા અથવા પત્ની અથવા બાળકો અથવા સાથીદારો અથવા સંબંધીઓ સાથે મુસાફરી કરવા માટે વાર્ષિક ભાડું મળે છે. નિયમો અનુસાર, મંત્રીને જે મુસાફરી ભથ્થું મળશે તે વાર્ષિક મહત્તમ 48 ભાડા જેટલું હશે. કોઈપણ મુસાફરી ભથ્થું રોકડમાં અથવા મફત સરકારી પરિવહનના બદલામાં ચૂકવવામાં આવી શકે છે.
મંત્રીને તબીબી સારવારનો ખર્ચ પણ આપવામાં આવે છે. મંત્રીઓ અને તેમના પરિવારના સભ્યો સરકારી હોસ્પિટલોમાં મફત તબીબી સારવાર મેળવી શકે છે. આ હોસ્પિટલોમાં રહેવાની વ્યવસ્થા પણ મફત છે.મંત્રીઓને મોટર કાર ખરીદવા માટે એડવાન્સ પૈસા પણ મળે છે. આ જેથી કરીને મંત્રી તેમના કાર્યાલયની ફરજો સગવડતાપૂર્વક અને અસરકારક રીતે નિભાવી શકે.
by : Reena brahmbhatt
