Government Schemes for Women: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો મહિલાઓને જાગૃત અને સશક્ત બનાવવા માટે ઘણી યોજનાઓ ચલાવે છે. આ યોજનાઓમાં સરકાર માત્ર લોન જ નથી આપતી, પરંતુ બિઝનેસ ટ્રેનિંગની સુવિધા પણ પૂરી પાડે છે. આજના સમયમાં મહિલાઓ માત્ર ઘર સંભાળવા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઓફિસ અને વ્યવસાયમાં પણ સફળ થઈ રહી છે. મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા અને તેમના વ્યવસાયને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકાર અનેક પ્રકારની યોજનાઓ ચલાવે છે. ચાલો આજે આપણે આ આર્ટિકલમાં તમને આવી જ કેટલીક યોજનાઓ વિશે જણાવીએ, જે ખાસ કરીને મહિલાઓને મજબૂત બનાવવા માટે ચલાવવામાં આવી રહી છે.
પીએમ મુદ્રા લોન યોજના (PM Mudra Loan Scheme)
પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના (PMMY) ભારત સરકારની એક પહેલ છે, જે બિન-કોર્પોરેટ, બિન-ખેતી લઘુ અથવા સૂક્ષ્મ સાહસોને ૧૦ લાખ સુધીની સુરક્ષિત લોન પ્રદાન કરે છે. આ યોજના ૮ એપ્રિલ ૨૦૧૫ ના રોજ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ લોન ચાર કેટેગરીમાં વહેંચાયેલી છે, શિશુ લોન, કિશોર લોન, તરુણ લોન અને તરુણ પ્લસ વગેરે. આનાથી મહિલાઓ પોતાના વ્યવસાયની શરૂઆતની મૂડી સરળતાથી એકઠી કરી શકે છે. આ યોજના માટેની અરજી સત્તાવાર વેબસાઇટ www.mudra.org.in પર કરી શકાય છે.
શિશુ: ૫૦,૦૦૦ સુધીની લોન
કિશોર: ૫૦,૦૦૦ થી વધુ અને ૫ લાખ સુધીની લોન
તરુણ: ૫ લાખ થી વધુ અને ૧૦ લાખ સુધીની લોન
વ્યાજ દર: આ બેંકો મુજબ અલગ-અલગ હોય છે અને રિઝર્વ બેંકના માર્ગદર્શિકા હેઠળ નક્કી કરવામાં આવે છે.
પ્રધાનમંત્રી રોજગાર સર્જન કાર્યક્રમ (Prime Minister Employment Generation Programme)
પ્રધાનમંત્રી રોજગાર સર્જન કાર્યક્રમ (PMEGP) ભારત સરકારની એક મુખ્ય ક્રેડિટ-લિંક્ડ સબસિડી યોજના છે, જે ૨૦૦૮ થી MSME મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં નવા નાના સાહસો (micro-enterprises) શરૂ કરવા માટે ૧૫% થી ૩૫% સુધીની સબસિડી આપીને સ્વરોજગાર પેદા કરવાનો છે. આ યોજના સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીની તકો પૂરી પાડે છે, જેને ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ આયોગ (KVIC) લાગુ કરે છે.
મહત્તમ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ: ઉત્પાદન (Manufacturing) ક્ષેત્ર માટે ૫૦ લાખ અને સેવા અથવા બિઝનેસ ક્ષેત્ર માટે ૨૦ લાખ સુધીના પ્રોજેક્ટ માન્ય છે.
સબસિડી: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ૨૫-૩૫% અને શહેરી વિસ્તારોમાં ૧૫-૨૫% સુધી સબસિડી આપવામાં આવે છે.
પાત્રતા: ૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરની વ્યક્તિઓ, સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) અને સહકારી મંડળીઓ અરજી કરી શકે છે. માત્ર નવા સાહસો માટે જ લોન ઉપલબ્ધ છે.
અરજી: અરજી PMEGP ઈ-પોર્ટલના માધ્યમથી ઓનલાઇન સબમિટ કરી શકાય છે.
લખપતિ દીદી યોજના (Lakhpati Didi Scheme)
લખપતિ દીદી યોજના ભારત સરકારની એક મુખ્ય પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) સાથે જોડાયેલી ગ્રામીણ મહિલાઓને કૌશલ્ય તાલીમ, સૂક્ષ્મ સાહસ સહાય અને નાણાકીય સહાય એટલે કે ૫ લાખ સુધીની લોન, વ્યાજમાં છૂટ આપીને પ્રતિ વર્ષ ઓછામાં ઓછી ૧ લાખની સ્થાયી આવક મેળવવા સક્ષમ બનાવવાનો છે. આ યોજના હેઠળ મહિલાઓને સ્વરોજગાર અને ઉદ્યોગ સાહસિકતા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે, જેથી તેમના જીવનધોરણમાં સુધારો થઈ શકે.
પાત્રતા: મહિલાનું સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) ની સભ્ય હોવું અને પરિવારની આવક વધારવી અનિવાર્ય છે.
નાણાકીય સહાય: મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને સૂક્ષ્મ સાહસ શરૂ કરવા માટે લોન અને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે.
કૌશલ્ય વિકાસ: મહિલાઓને કૃષિ, હસ્તકલા, સૂક્ષ્મ સાહસ, બેંકિંગ અને પર્યટન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં તાલીમ આપવામાં આવે છે.
