MGNREGA scheme closing update: જો તમે ગામડામાં રહો છો અને મનરેગા હેઠળ કામ કરો છો, તો તમારા માટે ખૂબ જ મોટા સમાચાર આવ્યા છે. તાજેતરમાં સરકારે ૨૦ વર્ષ જૂના મનરેગા (MGNREGA) કાયદાને બદલીને એક નવી યોજના લાવી છે, જેનું નામ ‘વિકસિત ભારત-જી રામ જી’ (VB-G RAM G) છે. આ પછી ગામડાઓમાં રહેતા લાખો મજૂરો અને ખેડૂતોના મનમાં આ દિવસોમાં એક જ સવાલ ઘૂમી રહ્યો છે કે મનરેગાનું આગળ શું થશે અને નવો કાયદો આવ્યા પછી કામ મળશે કે નહીં. ખાસ કરીને જેમની પાસે પહેલેથી જ મનરેગાનું જોબ કાર્ડ છે તેઓ એ જાણવા માંગે છે કે શું તે જ કાર્ડ આગળ પણ કામ આવશે કે નવું બનાવવું પડશે.
ઘણા લોકોના મનમાં એવો ડર હતો કે નવી યોજના આવ્યા પછી તેમના જૂના મનરેગા જોબ કાર્ડ નકામા થઈ જશે. આ અંગે હવે સરકાર તરફથી મોટી જાણકારી સામે આવી છે.
જી રામ જી સ્કીમમાં કામ આવશે મનરેગાનું જૂનું જોબ કાર્ડ?
સરકારી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે મજૂરો પાસે મનરેગાનું જોબ કાર્ડ છે તેઓ નવા ગ્રામીણ રોજગાર કાયદા ‘વિકસિત ભારત જી રામ જી’ હેઠળ પણ કામ માંગી શકશે. એટલે કે તમારે પરેશાન થવાની જરૂર નથી. જૂના મનરેગા જોબ કાર્ડનો ઉપયોગ તમે નવી ‘જી રામ જી’ યોજનામાં કામ મેળવવા માટે પણ કરી શકશો. મનરેગામાંથી નવી યોજનામાં જતા સમયે મજૂરોને કોઈ પણ પ્રકારની પરેશાની થશે નહીં અને રોજગાર પર કોઈ અસર પડશે નહીં.
સરકાર ઈચ્છે છે કે જ્યારે જૂની સ્કીમમાંથી નવી સ્કીમમાં ફેરફાર થાય, ત્યારે મજૂરોને કામ મળવામાં કોઈ તકલીફ ન પડે અને બધું જ સરળતાથી ચાલતું રહે.
શું છે વિકસિત ભારત જી રામ જી યોજના?
વિકસિત ભારત જી રામ જી યોજનાને મનરેગાનું નવું અને મજબૂત સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. આ કાયદો સંસદના શિયાળુ સત્રમાં પસાર થયો હતો અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી બાદ હવે અધિનિયમ બની ચૂક્યો છે. તે આશરે ૨૦ વર્ષ જૂના મનરેગા કાયદાનું સ્થાન લેશે અને ગ્રામીણ રોજગાર વ્યવસ્થાને વધુ બહેતર બનાવશે.
ક્યારથી લાગુ થશે નવી યોજના?
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જી રામ જી યોજના આગામી નાણાકીય વર્ષથી લાગુ કરવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકાર નિયમો બનાવશે અને તેમને જારી કરશે. આ પછી રાજ્યોને આ યોજનામાં સામેલ થવા અને પોતાની યોજના તૈયાર કરવા માટે છ મહિનાનો સમય મળશે. જોકે તેને લાગુ કરવાની ચોક્કસ તારીખ હજુ નક્કી કરવામાં આવી નથી.
સરકારનું કહેવું છે કે મનરેગામાંથી જી રામ જી યોજનામાં ફેરફાર ધીમે ધીમે અને સરળતાથી કરવામાં આવશે. આ જ કારણે જૂના મનરેગા જોબ કાર્ડને જ નવી યોજનામાં કામ માંગવા માટે માન્ય રાખવામાં આવશે. આનાથી મજૂરોને નવું કાર્ડ બનાવવાની કે ફરીથી નોંધણીની જરૂર પડશે નહીં.
હવે ૧૦૦ નહીં પૂરા ૧૨૫ દિવસ રોજગારની ગેરંટી
નવી યોજનામાં સૌથી મોટો ફેરફાર રોજગારના દિવસોને લઈને કરવામાં આવ્યો છે. પહેલા મનરેગામાં વર્ષમાં ૧૦૦ દિવસનું કામ મળતું હતું પરંતુ જી રામ જી યોજનામાં તેને વધારીને ૧૨૫ દિવસ કરી દેવામાં આવ્યું છે. એટલે કે હવે ગામડાના મજૂરો પાસે વધુ કમાણી કરવાની તક હશે.
સમયસર પેમેન્ટ અને વિલંબ પર વળતર
નવી યોજનામાં મજૂરીની ચુકવણી દર અઠવાડિયે કરવાની જોગવાઈ છે. હવે મજૂરોને તેમના કામનું પેમેન્ટ દર અઠવાડિયે (Weekly Payment) કરવામાં આવશે. જો કોઈ કારણસર પૈસા મળવામાં વિલંબ થાય છે તો મજૂરને વળતર (Compensation) આપવું પણ જરૂરી રહેશે. આ ઉપરાંત સરકારે આ નવી યોજનાને ઘણી સખત બનાવી છે જેથી મજૂરોનો હક છીનવાય નહીં.
નવા કાયદા હેઠળ જો કોઈ મજૂર રોજગાર માંગે છે અને તેને કામ મળતું નથી, તો તેને બેરોજગારી ભથ્થું આપવામાં આવશે. હવે આ ભથ્થું મેળવવું એ મજૂરનો કાનૂની અધિકાર હશે.
ખેડૂતો અને મજૂરો માટે કેમ ખાસ છે આ યોજના?
જી રામ જી યોજનાનો ફોકસ માત્ર કામ આપવા સુધી મર્યાદિત નથી. આ હેઠળ ગામડાઓમાં પાણી સાથે જોડાયેલા કામો, રસ્તા, તળાવ, ખેતર અને આજીવિકા સાથે જોડાયેલા કામો કરાવવામાં આવશે. આનાથી ગામડાની વ્યવસ્થા મજબૂત થશે અને ખેડૂતો-મજૂરોને લાંબા સમય સુધી ફાયદો મળશે.
મનરેગાથી કેટલી અલગ છે આ નવી યોજના?
‘જી રામ જી’ એક્ટને મનરેગાથી ઘણો શ્રેષ્ઠ ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે મનરેગાને ખતમ કરવામાં નથી આવી રહી પરંતુ તેને નવા અને બહેતર સ્વરૂપમાં બદલવામાં આવી રહી છે. જી રામ જી એક્ટને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મજબૂત આધાર માનવામાં આવે છે જે રોજગાર સુરક્ષા સાથે ગામડાઓને આગળ વધારવાનું કામ કરશે.
ગામડાના લોકો માટે મોટી રાહત
આ પૂરી વ્યવસ્થાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે ગામડાના મજૂરોને રોજગારની ગેરંટી પહેલા કરતા વધુ મજબૂત મળશે. જૂના જોબ કાર્ડ ચાલતા રહેશે, વધુ દિવસ કામ મળશે અને સમયસર પૈસા મળવાની વ્યવસ્થા પણ હશે. એવામાં જી રામ જી યોજનાને ગામડા અને ગરીબો માટે મોટી રાહત માનવામાં આવી રહી છે.
