Durand Cup 2025: એશિયાની સૌથી જૂની ફૂટબોલ ટુર્નામેન્ટ ડ્યુરાન્ડ કપ બુધવાર (આજે) પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતામાં ભવ્ય શરૂઆત થવા જઈ રહી છે. ડ્યુરાન્ડ કપની શરૂઆત 1888માં સર હેનરી ડ્યુરાન્ડ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. નેશનલ આર્કાઇવ્ઝ ઓફ ઇન્ડિયાના રેકોર્ડ મુજબ, 27 ઓક્ટોબર 1928ના રોજ પ્રકાશિત દસ્તાવેજોમાં તેનો ઉલ્લેખ છે. આ વખતે તે પાંચ રાજ્યોમાં રમાશે, જેમાં 24 ટીમો ભાગ લઈ રહી છે.
ડ્યુરાન્ડ ફૂટબોલ ટુર્નામેન્ટને બ્લુ રિબેન્ડ એટલે કે ભારતની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ટુર્નામેન્ટ માનવામાં આવે છે. નેશનલ આર્કાઇવ્ઝ ઓફ ઇન્ડિયાના રેકોર્ડ મુજબ, 27 ઓક્ટોબર 1928ના રોજ પ્રકાશિત દસ્તાવેજોમાં તેનો ઉલ્લેખ છે. ડ્યુરાન્ડ કપ 1888માં સર હેનરી ડ્યુરાન્ડ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ફૂટબોલ બ્રિટિશ છાવણી વિસ્તારોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતો. શરૂઆતના વર્ષોમાં, આ ટુર્નામેન્ટ શિમલામાં યોજાતી હતી અને મુખ્યત્વે બ્રિટિશ રેજિમેન્ટ્સ તેમાં ભાગ લેતી હતી. ૧૮૯૬ના રેકોર્ડ મુજબ, “હાઈલેન્ડ બટાલિયન” અને “સેકન્ડ બટાલિયન હાઈલેન્ડ લાઇટ ઇન્ફન્ટ્રી” એ પહેલા આઠ વર્ષોમાં પ્રભુત્વ મેળવ્યું.
ટિકિટની કિંમત ૪ રૂપિયા અને ૨ રૂપિયા હતી.
૧૯૨૮માં યોજાયેલી ફાઇનલ મેચમાં પંજાબના ગવર્નર સર સ્ટુઅર્ટ સાઇમ્સ સહિત ઘણા વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર હતા, જ્યારે તે વર્ષની ટ્રોફી લોર્ડ ઇરવિન દ્વારા વહેંચવામાં આવી હતી. વિજેતા ટીમ “શેરવુડ ફોરેસ્ટર્સ” હતી. ૧૯૩૫માં, વધુ જાહેર સમર્થન માટે, ડ્યુરાન્ડ કપ સમિતિએ વિભાગોને એક પત્ર મોકલીને કર્મચારીઓને મેચ જોવાની મંજૂરી આપવા વિનંતી કરી હતી. બાળકો માટે ટિકિટ પર ૫૦ ટકા ડિસ્કાઉન્ટની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. તે સમયે, જનરલ સ્ટેન્ડ માટે ટિકિટ ૪ રૂપિયા અને સામાન્ય એન્ક્લોઝર માટે ૨ રૂપિયા હતી.
૧૯૬૯માં ગોરખા બ્રિગેડે બીએસએફને હરાવ્યું.
૧૯૪૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં, ટુર્નામેન્ટ શિમલાથી દિલ્હી ખસેડવામાં આવી હતી. ૧૯૬૦ના દાયકામાં, ડ્યુરાન્ડ કપ ભારતમાં ફૂટબોલ પ્રેમીઓમાં એક મોટું આકર્ષણ બની ગયું હતું. ૧૯૬૯ની ફાઇનલમાં, ગોરખા બ્રિગેડે બીએસએફ જાલંધરને હરાવ્યું. આ મેચના ચિત્રો અને રાષ્ટ્રપતિ વી.વી. ગિરી સાથે વિજેતા ટીમનો ફોટો રાષ્ટ્રીય અખબારોમાં પ્રકાશિત થયો હતો.
ઈસ્ટ બંગાળે મેચ ૫-૦થી જીતી: જીવંદ
ગઢવાલ હીરોઝ અને શિમલા યંગ્સ ક્લબ જેવી પ્રખ્યાત ક્લબો માટે રમી ચૂકેલા દિલ્હીના ફૂટબોલર જીવંદ ઉપાધ્યાય હજુ પણ દિલ્હીમાં યોજાયેલી ડ્યુરાન્ડ કપની સુવર્ણ યાદો શેર કરે છે. તેઓ યાદ કરે છે કે ૧૯૭૨માં, શિમલા યંગ્સે સેમિફાઇનલમાં ઈસ્ટ બંગાળને ડ્રો પર રાખ્યું હતું, પરંતુ રિમેચમાં ઈસ્ટ બંગાળ ૫-૦થી જીત્યું હતું.
હવે તેનું આયોજન ઈસ્ટર્ન કમાન્ડના દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવી રહ્યું છે
૨૦૧૯ થી, આ ઐતિહાસિક ટુર્નામેન્ટ કોલકાતાને કેન્દ્રમાં રાખીને ઈસ્ટર્ન કમાન્ડના દેખરેખ હેઠળ યોજાઈ રહી છે. ૨૦૨૫ની આવૃત્તિ પાંચ શહેરો – કોલકાતા, શિલોંગ, ઈમ્ફાલ, કોકરાઝાર અને જમશેદપુરમાં યોજાશે. ભારતની આ ત્રીજી સૌથી જૂની ફૂટબોલ ટુર્નામેન્ટને લઈને ફૂટબોલ પ્રેમીઓમાં ભારે ઉત્સાહ છે.
