Digital Detox Benefits: શું તમે સ્માર્ટફોનની લતના શિકાર છો? જો સાફ-સાફ નથી કહી શકતા, તો તેને કંઈક આ રીતે સમજીએ કે શું ફોન તમારા હાથમાં આખો દિવસ રહે છે? અથવા તમે દર થોડી વારે કોઈ કામ વગર પણ ફોન ઉપાડીને સ્ક્રૉલ કરવા લાગો છો? જો હા, તો સમજી લો કે તમે તમારા સ્માર્ટફોનના આદિ થઈ રહ્યા છો અને તેનાથી તમારી ઊંઘ, સ્વાસ્થ્ય, સંબંધો અને માનસિક શાંતિનું નુકસાન થાય છે.
આ જ કારણ છે કે આજે ડિજિટલ ડિટોક્સ જેવા શબ્દો આપણને સાંભળવા મળે છે. આનો અર્થ ટેકનોલોજીને સંપૂર્ણ રીતે છોડી દેવી એવો નથી, પરંતુ તેનો સંતુલિત અને સમજદારીથી ઉપયોગ કરવો એવો થાય છે. આજે અમે તમને કેટલીક એવી રીતો વિશે જણાવીશું, જેને અપનાવીને તમે સ્માર્ટફોનના એડિક્શનથી છુટકારો મેળવી શકો છો અને શરૂઆતના ૩ દિવસમાં જ તેની અસર તમને દેખાવા લાગશે.
નાના-નાના બ્રેક લો
ડિજિટલ ડિટોક્સ માટે જરૂરી છે કે તમે તમારા માટે નાના-નાના ટાર્ગેટ સેટ કરો. કહેવાનો અર્થ એ છે કે સ્માર્ટફોનને એકાએક સંપૂર્ણપણે ત્યાગવાની જરૂર નથી. એકાએક આવું કરવું તમારા માટે મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. જરૂરી છે કે તમે ફોનથી બ્રેક લેવાનો સમય નક્કી કરો.
આ બ્રેક દિવસમાં ૩ થી ૪ વાર અને ૫ થી ૩૦ મિનિટ સુધીના હોઈ શકે છે. આ બ્રેક્સ દરમિયાન ફોનને હાથ ન લગાવો અને શક્ય હોય તો સ્વિચ ઓફ કરી દો. આનાથી તમારામાં ધીમે-ધીમે ફોનથી દૂર રહેવાની આદત કેળવાશે અને ફોનના એડિક્શનને ઓછું કરી શકાશે.
એપ્સમાં ફેરફાર કરો
જો તમે કોઈ ખાસ એપ જેમ કે ઇન્સ્ટાગ્રામ કે યુટ્યુબનો વધુ ઉપયોગ કરો છો, તો તેના પર અલગ-અલગ રીતે લિમિટ લગાવી શકાય છે. આ માટે તમે ફોનની હોમ સ્ક્રીન પરથી તે એપ્સને હટાવીને તેની શરૂઆત કરી શકો છો. હકીકતમાં જ્યારે કોઈ એપ ફોનની હોમ સ્ક્રીન પર હાજર હોય છે, ત્યારે દરેક વખતે ફોન ઉપાડતા જ તમે તે એપ્સ તરફ ખેંચાઈ જાવ છો.
આ સિવાય તમે ફોનમાં રહેલા Screen Time અથવા Digital Wellbeing જેવા ફીચર્સથી એપ્સની સમય મર્યાદા નક્કી કરી શકો છો. આવું કરવાથી પણ તમારો તમારા ફોન સાથે બહુ વધારે સમય વિતાવવાનું ઓછું થશે.
ફોનને ઓફ કરવાનો સમય નક્કી કરો
ઘણીવાર રાત્રે ફોન ચલાવતા-ચલાવતા લોકોને સમયનો અંદાજ જ રહેતો નથી. આનાથી બચવા માટે ફોનને સ્વિચ ઓફ કરવાનો એક સમય નક્કી કરો. આ સમય એવો હોવો જોઈએ, જેના પછી તમને ફોનની ઓછી જરૂર પડતી હોય. એવામાં તે સમય પછી ફોનને ઓફ કરીને મૂકી દો અને ફોનથી દૂરી બનાવો.
નોટિફિકેશન મેનેજ કરો
આપણે ઘણીવાર ફોનને આ કારણે પણ વારંવાર ચેક કરીએ છીએ કારણ કે તેના પર નોટિફિકેશન આખો દિવસ વાગ્યા કરે છે. એવામાં તમારા ફોનના નોટિફિકેશન મેનેજ કરો અને બિનજરૂરી એપ્સના નોટિફિકેશન બંધ કરી દો. આનાથી પણ તમે તમારા ફોનથી દૂરી બનાવી શકશો.
ફીચર ફોન કે સ્માર્ટવોચનો ઉપયોગ કરો
એવું નથી કે તમારે સંપૂર્ણ રીતે સ્માર્ટફોનને છોડીને ફીચર ફોન પર શિફ્ટ થવાનું છે. દિવસમાં કામ પછી તમે બાકીના સમય માટે એક કીપેડ વાળા ફીચર ફોન પર શિફ્ટ થઈ શકો છો. આનાથી તમારા જરૂરી કોલ્સ કે મેસેજ મિસ નહીં થાય અને તમે સ્માર્ટફોનથી દૂરી પણ બનાવી શકશો.
આ સિવાય તમે માત્ર ખૂબ જ જરૂરી એપ્સના નોટિફિકેશન ઓન રાખીને સ્માર્ટવોચનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરી શકો છો, જેથી તમને જરૂરી કોલ કે એપ્સના નોટિફિકેશન પણ મળી જાય અને તમે ફોનથી દૂર પણ રહી શકો.
ત્રણ દિવસમાં દેખાશે આ ફેરફારો
જો તમે આ ફેરફારોને અપનાવો છો, તો તમને ૭૨ કલાકમાં કેટલાક ફેરફારો જોવા મળશે. હકીકતમાં સ્માર્ટફોનથી દૂર થવા પર મગજમાં ઘણા જરૂરી ફેરફારો થાય છે. રિપોર્ટ મુજબ FMRI સ્કેન દર્શાવે છે કે ડિજિટલ ડિટોક્સથી ડોપામાઈન અને સેરોટોનિન સાથે જોડાયેલા બ્રેઈન એરિયામાં ફેરફારો થાય છે.
આ કેમિકલ્સ આપણા મૂડ અને ઈમોશનને કંટ્રોલ કરવાનું કામ કરે છે. મોટી વાત એ છે કે ઉપર જણાવેલા આ ફેરફારોની અસર કંઈક એવી જ હોય છે, જેવી નશીલી વસ્તુઓની લત છોડાવવા પર થાય છે. આનાથી સાબિત થાય છે કે માત્ર ત્રણ દિવસનો ડિટોક્સ પણ મગજને “રીબૂટ” કરી શકે છે અને આની લાંબી આદત તમારા શરીર અને મગજ માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
