રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ટૂંક સમયમાં યુનિફાઈડ લેન્ડિંગ ઈન્ટરફેસ (ULI) લોન્ચ કરવા જઈ રહી છે. તેનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ પહેલેથી જ ચાલી રહ્યો છે. ટૂંક સમયમાં તેને જાહેર ઉપયોગ માટે લાવવામાં આવશે. ULI દ્વારા દેશમાં લોન લેવી સરળ બનશે અને લોકો તેમના ફોન પર આ સુવિધા મેળવી શકશે. RBI ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે ટૂંક સમયમાં ULI લાવવાની જાહેરાત કરી છે.
RBI ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે સોમવારે (26 ઓગસ્ટ, 2024) બેંગલુરુમાં એક કાર્યક્રમમાં જાહેરાત કરી હતી કે રિઝર્વ બેંક ટૂંક સમયમાં UPI જેવી જ ULI લાવશે. તેમણે કહ્યું કે ગયા વર્ષે મુશ્કેલી મુક્ત લોન આપવા માટે એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, હવે હું તેને ULI નામ આપી રહ્યો છું.
RBI ગવર્નરે કહ્યું, “પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાંથી મળેલા અનુભવના આધારે, ULI ટૂંક સમયમાં સમગ્ર દેશમાં શરૂ કરવામાં આવશે. જેવી રીતે UPI એ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં પરિવર્તન કર્યું છે, અમે આશા રાખીએ છીએ કે ULI ભારતમાં ધિરાણ ક્ષેત્રને પરિવર્તન કરવામાં સમાન ભૂમિકા ભજવશે.”
ULI શું છે?
ULI નું પૂરું નામ યુનિફાઈડ પેમેન્ટ ઈન્ટરફેસ છે. આ આરબીઆઈનો પ્રોજેક્ટ છે. દેશમાં ધિરાણ સરળ બનાવવા માટે ULI લાવવામાં આવી રહ્યું છે. ULI દ્વારા તમામ બેંકો અને અન્ય હિતધારકોને એકસાથે લાવીને, RBI એવી સિસ્ટમ બનાવશે કે જ્યાં તરત જ લોન મળી શકે. તે UPIની તર્જ પર કામ કરશે.
જે રીતે UPIએ દેશમાં પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં પરિવર્તન કર્યું છે તેવી જ રીતે RBI ULI દ્વારા દેશમાં ધિરાણ ક્ષેત્રને પરિવર્તન કરવા માંગે છે. ULI ની રજૂઆત પછી, કોઈપણ વ્યક્તિ સરળતાથી લોન લઈ શકશે અને ટૂંકા ગાળામાં તેને સરળતાથી ચૂકવી શકશે. આ માટે તેણે બેંકોમાં જવાની જરૂર નહીં પડે.
આરબીઆઈએ હજુ સુધી ULI સંબંધિત સંપૂર્ણ એક્શન પ્લાન જાહેર કર્યો નથી. જોકે, એવું માનવામાં આવે છે કે તેને સ્માર્ટફોન એપ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવશે. ULI આવ્યા પછી, લોકોએ ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા અન્ય લોન એપથી લોન લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. અત્યાર સુધી આ લોન એપ્સને લઈને હજારો ફરિયાદો મળી છે.
ULI કેવી રીતે કામ કરશે?
RBIનું કહેવું છે કે ULIમાં લોન લોકોના આધાર, PAN અને તેમની ટ્રાન્ઝેક્શન પદ્ધતિઓના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે. આમાં દરેક યુઝરની જૂની લોન અને તેમના ક્રેડિટ સ્કોરનો ડેટા પણ અહીં હાજર રહેશે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ULI દ્વારા લોન માંગે છે, ત્યારે તેને લોન આપવાનો નિર્ણય આ પરિમાણોના આધારે લેવામાં આવશે. હાલમાં આ ડેટાને જોડીને પ્લેટફોર્મ તૈયાર કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આ ડેટા અલગ-અલગ એજન્સીઓ પાસે હોવાથી તેને જોડવામાં સમસ્યા છે.
ULI થી કોને ફાયદો થશે?
ULIનો સૌથી મોટો ફાયદો નાની લોન લેનારાઓને થશે. આજીવિકા ટકાવી રાખવા માટે નાની લોન લેનારા લોકો હવે સીધી બેંકો પાસેથી લોન લઈ શકશે. હાલમાં, તેમની લોનની રકમ નાની હોવાને કારણે, બેંકો તેમના પર વધુ ધ્યાન આપી શકતી નથી. આ ઉપરાંત, સમય માંગી લેતી કાગળને કારણે, આ લોકો ઘણીવાર સ્થાનિક શાહુકારો અથવા અનધિકૃત શાહુકારો પાસેથી પૈસા લે છે. તેના બદલામાં તેમને ભારે વ્યાજ ચૂકવવું પડે છે. ULI આવ્યા પછી, તેઓ કાગળોના બોજમાંથી મુક્તિ મેળવી શકશે અને લોન પણ ઝડપથી મેળવી શકશે.
UPIએ ક્રાંતિ લાવી
ULI ને યુનિફાઇડ પેમેન્ટ ઇન્ટરફેસ (UPI)ની તર્જ પર લાવવામાં આવી રહ્યું છે. UPI હાલમાં ભારતમાં ચૂકવણીનું સૌથી લોકપ્રિય માધ્યમ છે. તે 2016 માં આરબીઆઈ દ્વારા લાવવામાં આવ્યું હતું. આના દ્વારા કોઈપણ વ્યક્તિ ફોન દ્વારા અન્ય વ્યક્તિને પૈસા મોકલી શકે છે. 2016થી UPIમાં ઘણી સુવિધાઓ ઉમેરવામાં આવી છે. હાલમાં ભારતમાં લગભગ 35 કરોડ લોકો UPI નો ઉપયોગ કરે છે. UPI ભારતની બહાર પણ ફેલાયેલું છે. આરબીઆઈ પણ આ જ તર્જ પર ULI ને આગળ લઈ જવાની તૈયારી કરી રહી છે.
