Smartwatch Side Effects: સ્માર્ટવોચ અને ફિટનેસ બેન્ડ હવે માત્ર ફેશન નહીં પરંતુ સ્વાસ્થ્યની દેખરેખ રાખવા માટેના મુખ્ય ઉપકરણો બની ગયા છે. દિવસભરના સ્ટેપ કાઉન્ટ હોય કે ઊંડી ઊંઘ સુધી, આ ડિવાઇસ દરેક ડેટા પર નજર રાખે છે. સ્માર્ટવોચમાંથી મળેલા ડેટા અને એલર્ટે ઘણીવાર લોકોનો જીવ પણ બચાવ્યો છે. પરંતુ તેના કેટલાક જોખમો પણ છે. સ્માર્ટવોચ અને હેલ્થ ફિટનેસ ટ્રેકરની આડઅસરો પર અત્યાર સુધી વધુ ચર્ચા થઈ નથી.
અમેરિકાના નેશનલ બાયોટેકનિક સેન્ટર NCBI (National Center for Biotechnology Information) એ યુઝર્સ પર વિયરેબલ્સના નકારાત્મક પ્રભાવો પર એક લેખ પ્રકાશિત કર્યો છે.
૧. ફિટનેસ ટ્રેકર્સનો માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર
સ્માર્ટવોચ અને અન્ય ફિટનેસ ટ્રેકર્સ સતત હેલ્થ ડેટા મોનિટર કરે છે. ઘણા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી ઘણા યુઝર્સ હંમેશા વગર કારણે તણાવમાં રહે છે. તેઓ વારંવાર હાર્ટ રેટ, સ્લીપ ક્વોલિટી કે સ્ટેપ કાઉન્ટ જોતા રહે છે. આ આદતને કારણે તેઓ ચિંતામાં રહે છે. ઘણીવાર તો યુઝર્સ આ ટ્રેકર્સનો ડેટા જોઈને હોસ્પિટલ પણ પહોંચી જાય છે, જ્યાં તપાસ રિપોર્ટ્સમાં ખબર પડે છે કે તેઓ સામાન્ય છે.
૨. ડેટાની અવિશ્વસનીયતા (અવિશ્વાસનીય ડેટા)
હેલ્થ ટ્રેકર્સ મેડિકલ ડિવાઇસ હોતા નથી અને મેડિકલ તપાસ માટે સર્ટિફાઇડ પણ નથી હોતા. એવા ઘણા કિસ્સા સામે આવ્યા છે જ્યારે તેમની રીડિંગ ખોટી હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ કસરત કરી રહ્યો હોય તો આ ટ્રેકર્સ હાર્ટ-રેટ એલર્ટ શો કરવા લાગે છે.
ઓક્સિજન, ઊંઘ અને તણાવના મામલામાં પણ તેમનો ડેટા ભરોસાપાત્ર હોતો નથી.
૩. PFAS રસાયણોનો ખતરો
NCBI ના રિપોર્ટ મુજબ, કેટલાક સ્માર્ટવોચના બેન્ડમાં PFAS નામક હાનિકારક રસાયણો હોય છે. આને ફોરએવર કેમિકલ કહેવાય છે, જે શરીર અને પર્યાવરણમાં લાંબા સમય સુધી રહે છે. આ કેમિકલથી હોર્મોન, લીવર, ઇમ્યુનિટી સિસ્ટમ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય જોખમોનો ખતરો હોય છે. આ કેમિકલની સૌથી વધુ માત્રા ફ્લોરોલેસ્ટોમર (fluoroelastomer) વાળા બેન્ડમાં હોય છે. લાંબા સમય સુધી તેને પહેરવાથી આ કેમિકલનો એક્સપોઝર વધવાનો ખતરો રહે છે.
૪. ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ
કેટલાક લોકોની ત્વચા ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. આવા લોકોમાં બેન્ડથી એલર્જી, રેશિઝ, પરસેવો અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં બળતરા જેવી સમસ્યા પણ જોવા મળી છે. વધુ સમય સુધી આ ડિવાઇસ પહેરવાથી આવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે.
૫. ડેટા પ્રાઇવસી
સ્માર્ટવોચ યુઝરની હેલ્થ સાથે જોડાયેલો ઘણો સંવેદનશીલ ડેટા સેવ કરે છે. જો આ માહિતી કોઈના હાથમાં પહોંચી જાય તો પ્રાઇવસી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
સરળ સવાલ અને જવાબ (FAQ)
| સવાલ | જવાબ |
| ૧. શું સ્માર્ટવોચ નુકસાન પહોંચાડે છે? | કેટલાક લોકોમાં સતત મળતા ડેટાથી માનસિક તણાવ, ત્વચાની સમસ્યા અને PFAS જેવા કેમિકલના સંપર્કથી હેલ્થ રિસ્ક જોવા મળ્યા છે. |
| ૨. શું સ્માર્ટવોચનો ડેટા ભરોસાપાત્ર હોય છે? | સામાન્ય રીતે આ ડેટા ઉપયોગી હોય છે, પરંતુ મેડિકલ-ગ્રેડ નથી હોતો અને ક્યારેક ખોટો પણ હોઈ શકે છે. |
| ૩. PFAS શું છે? | PFAS હાનિકારક કેમિકલ છે. તે કેટલાક વોચ બેન્ડમાં જોવા મળ્યા છે અને લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરવાથી શરીરમાં જમા થઈ શકે છે. |
| ૪. કયો બેન્ડ સુરક્ષિત છે? | સિલિકોન બેન્ડને વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવ્યો છે. |
| ૫. શું સ્માર્ટવોચ હંમેશા પહેરવી જોઈએ? | ના. વચ્ચે-વચ્ચે ઉતારવાથી ત્વચા અને કેમિકલ એક્સપોઝરના જોખમને ઓછું કરી શકાય છે. |
