આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પર નજર રાખતા નિષ્ણાતોની નજર ચીનની રાજધાની બેઇજિંગ પર છે. કારણ, યુએસ પ્રમુખ જો બિડેનના સૌથી મહત્વપૂર્ણ કમાન્ડર અને NSA જેક સુલિવાન તેમના સૌથી મોટા હરીફ શી જિનપિંગને મળ્યા છે. આ મીટિંગની દુનિયાભરના મીડિયામાં ચર્ચા છે. જો કે એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ બેઠકનો હેતુ બંને શક્તિઓ વચ્ચે વાતચીતને ખુલ્લી રાખવાનો છે, પરંતુ તેનો અર્થ હજુ પણ કાઢવામાં આવી રહ્યો છે. રશિયા, તાઈવાન, દક્ષિણ ચીન સાગર જેવા અનેક મુદ્દાઓ વચ્ચે આ બેઠક ચર્ચામાં છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે સંબંધોનો બરફ પીગળી રહ્યો છે પરંતુ તેનો અર્થ જરા પણ સીધો નથી.
બેઇજિંગમાં અમેરિકાના NSA સુલિવાન સાથે મુલાકાત
વાસ્તવમાં એવું થયું કે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ બેઇજિંગમાં અમેરિકાના NSA સુલિવાનને મળ્યા. તાજેતરના વર્ષોમાં ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ખૂબ જ તંગ બની ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં સુલિવને તેમની ત્રણ દિવસીય ચીનની મુલાકાત સમાપ્ત કરી છે. સુલિવાન, જેઓ યુએસ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેનના મુખ્ય સલાહકાર તરીકે ચીનની તેમની પ્રથમ મુલાકાતે છે, અગાઉ વિદેશ પ્રધાન વાંગ યી અને સેન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશનના વરિષ્ઠ જનરલ સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.
જો આપણે છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષો પર નજર કરીએ તો આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે માત્ર એક નહીં પરંતુ અનેક મુદ્દાઓ પર મતભેદો વધી રહ્યા છે. જેની શરૂઆત 2018માં શરૂ થયેલા વેપાર યુદ્ધથી થઈ હતી અને હવે વૈશ્વિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે જેમ કે દક્ષિણ ચીન સાગર પર ચીનનો દાવો, ઓટોમોબાઈલ, સોલાર પેનલ મેન્યુફેક્ચરિંગ વગેરે જેવા મુદ્દાઓ પર ઔદ્યોગિક નીતિ. બેઇજિંગ છોડવાના થોડા સમય પહેલા સુલિવને કહ્યું હતું કે અમે માનીએ છીએ કે ચીન સાથેની સ્પર્ધા સંઘર્ષ કે મુકાબલો તરફ દોરી જવી જોઈએ નહીં. આ માટે રાજદ્વારી દ્વારા જવાબદાર સંચાલન મહત્વપૂર્ણ છે.
કોઈપણ રીતે, બંને દેશોની સરકારો જાન્યુઆરીમાં અમેરિકામાં નવા રાષ્ટ્રપતિના આગમન પહેલા સંબંધોમાં ઉતાર-ચઢાવ નહીં ઈચ્છે. સુલિવને કહ્યું કે તે સંબંધને મેનેજ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. ક્ઝી અને બિડેન સંબંધો સુધારવાના પ્રયાસરૂપે ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં મળ્યા હતા.
ચીન-અમેરિકાના સંબંધોમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે
બીજી તરફ, શી જિનપિંગે કહ્યું કે બંને દેશોના સંજોગો અને ચીન-અમેરિકા સંબંધોમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે, તેમ છતાં ચીન-અમેરિકા સંબંધોના સ્થિર, સ્વસ્થ અને ટકાઉ વિકાસ માટે પ્રતિબદ્ધ બનવાના ચીનના લક્ષ્યમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. સુલિવાને જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ બિડેન આ મહત્વપૂર્ણ સંબંધને જવાબદારીપૂર્વક સંચાલિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે, તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કે સ્પર્ધા સંઘર્ષ અથવા મુકાબલામાં ફેરવાઈ ન જાય અને જ્યાં અમારા હિતો સંરેખિત થાય ત્યાં સાથે મળીને કામ કરવા.
નિષ્ણાતોની પણ ચૂંટણી પર નજર છે.
હાલમાં આ બેઠક બાદ બંને દેશોના નિવેદનો ભલે ગમે તે હોય, પરંતુ આ બેઠક અમેરિકન ચૂંટણી પહેલા સંબંધોનો બરફ ઓગળવાની કવાયત છે તે નિશ્ચિત છે. જો કે અમેરિકા આ બેઠકને રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સાથે જોડવા માંગતું નથી, પરંતુ આ હકીકતને અવગણી શકાય નહીં. ટ્રમ્પ પહેલાથી જ ચીન વિશે ખૂબ જ અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે અને જિનપિંગે પણ બહુ નમ્રતા દર્શાવી નથી. આવી સ્થિતિમાં હવે જ્યારે કમલા હેરિસ બિડેનની પાર્ટી તરફથી ચૂંટણી મેદાનમાં છે ત્યારે જોવાનું રહેશે કે આ બેઠકનો શું અર્થ થાય છે. શું એવી સંભાવના છે કે બંને મહાસત્તાઓ વિશ્વના કોઈ મોટા મુદ્દા પર કોઈ નિર્ણય લે છે, આ પણ જોવું પડશે.
