ITR Filing 2026: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (એસેસમેન્ટ યર ૨૦૨૬-૨૭) માટે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) દાખલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. આવા સમયે ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન છે કે શું દરેક વ્યક્તિ માટે ITR ફાઇલ કરવું જરૂરી છે?
જવાબ છે ના. આવકવેરાના નિયમો અનુસાર જો તમારી વાર્ષિક આવક નક્કી મર્યાદાથી ઓછી છે અને તમે કેટલીક ખાસ શરતો પૂરી કરો છો, તો તમારે ITR દાખલ કરવાની જરૂર નથી. જોકે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઓછી આવક હોવા છતાં રિટર્ન ભરવું ફરજિયાત બની જાય છે.
કેટલી આવક સુધી ITR ભરવું જરૂરી નથી?
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime): જો તમે નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા પસંદ કરી છે અને તમારી કુલ વાર્ષિક આવક ૪ લાખ રૂપિયાથી ઓછી છે, તો ITR દાખલ કરવું ફરજિયાત નથી.
જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime): જો તમે જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં છો અને તમારી વાર્ષિક આવક ૨.૫ લાખ રૂપિયાથી ઓછી છે, તો પણ ITR ભરવાની જરૂર નથી.
જેમને મળી છે ITR થી છૂટ
આવકવેરા વિભાગે કેટલીક ખાસ શ્રેણીના લોકોને ITR દાખલ કરવાથી છૂટ આપી છે.
જેમની સંપૂર્ણ આવક આવકવેરા કાયદા હેઠળ સંપૂર્ણ રીતે ટેક્સ-ફ્રી છે.
એવા સગીર બાળકો, જેમની આવક માતા-પિતાની આવકમાં જોડી દેવામાં આવે છે.
એવા પ્રવાસી ભારતીય (NRI), જેમની ભારતમાં આવક માત્ર વિદેશી મુદ્રા રોકાણ અથવા લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈનમાંથી છે અને તેના પર યોગ્ય રીતે TDS કપાઈ ચૂક્યું છે.
બિન-નિવાસી વિદેશી ખેલાડીઓ, રમતગમત સંગઠન અને કલાકારો, જેમની ભારતમાં થયેલી આવક પર પહેલેથી જ TDS કાપવામાં આવ્યું છે.
ઓછી આવક હોવા છતાં ITR ક્યારે જરૂરી?
ભલે તમારી આવક ટેક્સ મર્યાદાથી ઓછી હોય, પરંતુ જો તમે નીચે આપેલા કોઈ પણ કામ કર્યા છે, તો તમારે ITR દાખલ કરવું પડશે.
એક કે તેથી વધુ કરન્ટ એકાઉન્ટમાં વર્ષભરમાં ૧ કરોડ રૂપિયાથી વધુ જમા કર્યા હોય.
સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં ૫૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ જમા કર્યા હોય.
બિઝનેસનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ૬૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ હોય.
ડોક્ટર, વકીલ અથવા અન્ય પ્રોફેશનલની વાર્ષિક ગ્રોસ રિસીટ ૧૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ હોય.
પોતાની અથવા કોઈ અન્ય વ્યક્તિની વિદેશ યાત્રા પર ૨ લાખ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કર્યો હોય.
વર્ષભરમાં વીજળીનું બિલ ૧ લાખ રૂપિયાથી વધુ આવ્યું હોય.
વર્ષભરમાં ૨૫ હજાર રૂપિયાથી વધુ TDS કપાયું હોય. (વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આ મર્યાદા ૫૦ હજાર રૂપિયા છે.)
જો તમે ભારતના નિવાસી છો અને વિદેશમાં કોઈ સંપત્તિ અથવા બેંક ખાતું રાખો છો.
ITR ભરવાના ફાયદા
ઘણા લોકો વિચારે છે કે ટેક્સ નથી બનતો, તેથી ITR ભરવાની જરૂર નથી. પરંતુ આવું કરવું નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો તમારી આવક ટેક્સ મર્યાદાથી ઓછી છે, ત્યારે પણ સ્વેચ્છાએ Nil ITR દાખલ કરવું ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.
ITR તમારી આવકનો અધિકૃત રેકોર્ડ હોય છે. તે બેંકમાંથી લોન લેવા, ક્રેડિટ કાર્ડ બનાવડાવવા અને વિઝા અરજી જેવી ઘણી પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ તરીકે કામ કરે છે. તેથી જો તમારી ઉપર ITR ભરવું ફરજિયાત નથી, ત્યારે પણ તેને દાખલ કરવું ભવિષ્યમાં તમારા માટે લાભદાયક સાબિત થઈ શકે છે.
