RBI Note Exchange Rules: સાલ ૨૦૧૬ માં દેશમાં નોટબંધી થઈ હતી, જેમાં ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની જૂની નોટો ચલણમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવી હતી. નોટો બદલવા માટે તમામ લોકોને RBI દ્વારા પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો હતો. હવે જૂની ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની નોટોને લઈને એકવાર ફરી ચર્ચા તેજ થઈ ગઈ છે. તેનું કારણ બન્યું દિલ્હી પોલીસનો તાજેતરનો ખુલાસો, જ્યાં રૂ. ૩.૫ કરોડ ની જૂની નોટો મળી આવી. આ મામલામાં સામે આવ્યું કે કેટલાક લોકો RBI ના નામે લોકોને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા હતા. તેઓ દાવો કરી રહ્યા હતા કે જૂની નોટો આજે પણ બદલી શકાય છે અને આ બહાને ઠગાઈ કરી રહ્યા હતા.
શું હવે પણ બદલાઈ રહી છે જૂની ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની નોટો?: જો તમારા મનમાં પણ આ જ સવાલ આવી રહ્યો છે કે ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની જૂની નોટો હવે પણ બદલાઈ રહી છે, તો આ સવાલનો સીધો અને સ્પષ્ટ જવાબ છે, ના. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) મુજબ જૂની ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની નોટો હવે સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર (Illegal) છે. નવેમ્બર ૨૦૧૬ માં નોટબંધી દરમિયાન આ નોટોને ચલણમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવી હતી. તે સમયે લોકોને નક્કી સમય મર્યાદાની અંદર બેંકમાં નોટ બદલવા અને જમા કરવાનો મોકો આપવામાં આવ્યો હતો.
ત્યારબાદ જૂની ₹૫૦૦ ની નોટની જગ્યાએ નવી ડિઝાઇન જારી કરવામાં આવી, જ્યારે ₹૧,૦૦૦ ની નોટ હંમેશા માટે બંધ કરી દેવામાં આવી. હવે RBI કોઈપણ હાલતમાં આ નોટોને સ્વીકારતું નથી. જો કોઈની પાસે આવી નોટો છે, તો તેમનું મૂલ્ય રહ્યું નથી. જે લોકો આજે પણ તેને બદલવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, તે સ્પષ્ટપણે છેતરપિંડી કરી રહ્યા છે.
સરકાર અને PIB એ અફવાઓ પર શું કહ્યું?: જૂની નોટોને લઈને ફેલાઈ રહેલી અફવાઓ પર કેન્દ્ર સરકારે પહેલા જ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. સરકારની સૂચના એજન્સી PIB (પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો) એ એક ફેક્ટ ચેક દ્વારા આવા દાવાઓને જૂઠા ગણાવ્યા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર એક સમાચાર વાયરલ થયા હતા, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે RBI એ જૂની ₹૫૦૦ અને ₹૧,૦૦૦ ની નોટ બદલવા માટે નવા નિયમો બનાવ્યા છે અને છેલ્લી તક આપવામાં આવી રહી છે. PIBFactCheck એ આ દાવાને ફર્જી ગણાવ્યો હતો. એજન્સીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે RBI એ આવો કોઈ નિયમ જારી કર્યો નથી. આની સાથે જ લોકોને સલાહ આપવામાં આવી કે કોઈપણ નાણાકીય માહિતી માટે માત્ર RBI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જ ભરોસો કરે. આવા મામલાઓમાં સતર્ક રહેવું ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે ખોટી માહિતી આર્થિક નુકસાનનું કારણ બની શકે છે.
