Indian Railways Toilet Upgrade: તમે ક્યારેક ને ક્યારેક તો ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી જ હશે અને સફર દરમિયાન ત્યાંનું વોશરૂમ પણ યુઝ કર્યું હશે. ત્યાં બાથરૂમમાં તમને ચેનથી બાંધેલો પેલો સ્ટીલનો મગ પણ દેખાયો હશે. જનરલ કોચમાં જાવ કે સ્લીપર કોચ અથવા એસી કોચ, બધે જ તમને એ સ્ટીલનો મગ નજરે પડતો હશે. પણ હવે ટ્રેનમાં તમને અલગ નજારો દેખાશે અને આ સ્ટીલનો મગ હંમેશા માટે ગાયબ થઈ જશે. ખરેખર રેલવેએ ટોયલેટમાંથી ચેનવાળા સ્ટેનલેસ સ્ટીલ મગને હટાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. એવામાં ચાલો હવે તમને જણાવીએ કે ટ્રેનોના ટોયલેટમાં હવે ચેનવાળા મગ કેમ નહીં મળે અને રેલવેએ આ ફેરફાર કેમ કર્યો છે.
રેલવેએ કેમ કર્યો આ ફેરફાર?
રેલ મંત્રાલયે તમામ રેલવે ઝોનને નિર્દેશ આપ્યો છે કે ટોયલેટમાં ફ્લોર પાસે લાગેલા પાણીના નળ અને ચેનથી બાંધેલા સ્ટીલ મગ તરત જ હટાવી દેવામાં આવે. તેમની જગ્યાએ હવે ‘જેટ સ્પ્રે’ લગાવવામાં આવશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રેનની તેજ ઝડપ દરમિયાન મગમાં પાણી ભરતી વખતે ઘણું પાણી ફ્લોર પર પડીને વેસ્ટ થઈ જતું હતું. આનાથી ટોયલેટનો ફ્લોર ભીનો થઈને ગંદકી ચારે બાજુ ફેલાઈ જતી હતી અને મુસાફરોના જૂતા-ચપ્પલથી ગંદકી આખી ટ્રેન સુધી પહોંચી જતી હતી. વળી સમયની સાથે ફ્લોરમાં કાણાં પડી જાય છે અને તેમાં પાણી ભરાઈ જાય છે. આનાથી નાના-નાના ખાડાઓમાં પાણી જમા થઈને દુર્ગંધ અને અસ્વચ્છતાની સમસ્યા ટ્રેનમાં વધી જતી હતી. તેમજ મુસાફરો તરફથી આ વ્યવસ્થાને લઈને સતત ફરિયાદો મળી રહી હતી કે ટ્રેનનું વોશરૂમ ગંદુ રહે છે. આમાંથી જ છુટકારો મેળવવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
ટ્રેનોમાં આ રીતે થઈ હતી મગ વ્યવસ્થાની શરૂઆત
તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં શરૂઆતના તબક્કામાં ટ્રેનોના ટોયલેટમાં માત્ર એક નળ હતો. વળી બાદમાં એસી કોચમાં સુવિધા વધારવા માટે સ્ટીલનો મગ આપવામાં આવ્યો, પરંતુ સતત મગ ચોરી થવાની ઘટનાઓ સામે આવ્યા બાદ તેને ચેનથી બાંધી દેવામાં આવ્યા. આ વ્યવસ્થા વર્ષોથી ચાલી રહી છે. નવી વ્યવસ્થા લાગુ કરતા પહેલા રેલવે મંત્રાલયે ઉત્તર રેલવેમાં તેનું ટ્રાયલ શરૂ કર્યું. વળી દિલ્હી અને અંબાલા ડિવિઝનોએ નોર્ધન રેલવે હેઠળ ચાલતી શતાબ્દી એક્સપ્રેસના કોચમાં જેટ સ્પ્રે લગાવવાનું ટ્રાયલ કરી લીધું છે. આ દરમિયાન ફ્લોર પાસે લાગેલા નળને ડમી પ્લગથી બંધ કરવામાં આવ્યા અને ચેનવાળા મગ હટાવી દેવામાં આવ્યા. ટ્રાયલમાં સામે આવ્યું કે ટોયલેટનો ફ્લોર પહેલાની સરખામણીમાં વધારે સૂકો અને સાફ રહેવા લાગ્યો. પાણી જમા થવાની ફરિયાદોમાં પણ ઘણો ઘટાડો થયો.
રેલવેની શું છે આગળની યોજના?
અત્યારે રેલ મંત્રાલયે તમામ ઝોનને પસંદ કરેલી ૧૦ ટ્રેનોના એસી કોચમાં તેને પાઈલટ પ્રોજેક્ટ તરીકે લાગુ કરવા કહ્યું છે. વળી ૩ મહિના પછી પાલન રિપોર્ટ અને પ્રદર્શન સંબંધી ફીડબેક માંગવામાં આવ્યા છે. ઉત્તર રેલવેએ મંત્રાલયને જાણકારી આપી છે કે ૧૮૨ શતાબ્દી કોચમાં પહેલાથી જ જેટ સ્પ્રે લાગી ચૂક્યા છે અને ચેનવાળા મગ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. રેલવે અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ ફેરફારથી ટોયલેટમાં પાણી જમા થવાની સમસ્યા ઓછી થશે અને સફાઈના ધોરણો વધુ સારા બનશે, જેથી મુસાફરોને કોઈ પ્રકારની પરેશાની ન થાય.
