Ancient Sri Lanka Settlements: પુરાતત્વવિદોએ શ્રીલંકાના ઉત્તરીય ક્ષેત્રના ટાપુઓ પર માનવ વસાહતના સૌથી શરૂઆતી પુરાવાઓની ઓળખ કરી છે, જે અત્યાર સુધી ચાલી આવતી ધારણાઓને બદલી શકે છે. વેલનાઈ ટાપુ પર આર્કિયોલોજિસ્ટને પ્રાગૈતિહાસિક કાળમાં વસાહતના પુરાવા મળ્યા છે, જે લગભગ 25000 વર્ષ જૂના હોઈ શકે છે. લાંબા સમયથી માનવામાં આવતું હતું કે પથ્થરના સંસાધનોની અછત અને અર્ધ-શુષ્ક લેન્ડસ્કેપના કારણે આ વિસ્તાર માનવ વસાહત માટે યોગ્ય નથી, પરંતુ તાજેતરના અભ્યાસના તારણો આ જૂની ધારણાને પડકાર આપે છે.
રામાયણ કાળ પહેલાના પણ પુરાવા
ઉત્તરી શ્રીલંકાના વેલનાઈ ટાપુમાં મળેલા પુરાવા લગભગ 25000 વર્ષ પહેલાના માનવામાં આવે છે. જો આવું હોય, તો આ કાલક્રમ રામાયણ કાળની શ્રીલંકા કરતા પણ જૂનો હોઈ શકે છે. જોકે, શ્રીલંકાના ભેજવાળા દક્ષિણ વિસ્તારોમાં 5300 અને 3400 ઇસા પૂર્વેની આસપાસ છીપલાઓના ઢગલા વાળી વસાહતના ઘણા પુરાવા મળે છે, પરંતુ ઉત્તરી શ્રીલંકામાં આવી વસાહતની અછત છે.
લાંબા સમયથી એવું માનવામાં આવતું હતું કે અર્ધ-શુષ્ક લેન્ડસ્કેપ, મીઠા પાણીના સંસાધનોની અછત, પથ્થર જેવા કાચા માલનો અભાવ અને મર્યાદિત વનસ્પતિના કારણે ઉત્તરી શ્રીલંકાનો વિસ્તાર માણસોના રહેવા માટે યોગ્ય નહોતો. આ સ્થિતિ ત્યાં સુધી બની રહી, જ્યાં સુધી 5મી સદી ઇસા પૂર્વેમાં ભારતથી કૃષિ અને પશુપાલન કરનારા લોકો ત્યાં ન પહોંચ્યા.
ઉત્તરી શ્રીલંકામાં સૌથી જૂની માનવ વસાહત
ઉત્તરી શ્રીલંકાના જાફના દ્વીપકલ્પમાં આવેલા વેલનાઈ ટાપુ પર પુરાતત્વવિદોને એક વિશાળ શંખ-સ્તંભ મળ્યો છે. તેનું સૌથી જૂનું દરિયાઈ થર 6300 થી 5970 ઇસા પૂર્વેનું છે. અહીં સૌથી જૂની માનવ વસાહત લગભગ 3460 ઇસા પૂર્વેની છે, જે તેને ઉત્તરી શ્રીલંકામાં વૈજ્ઞાનિક રીતે સૌથી જૂની પ્રાગૈતિહાસિક વસાહત બનાવે છે.
જર્નલ ઓફ આઇલેન્ડ એન્ડ કોસ્ટલ આર્કિયોલોજીમાં પ્રકાશિત અભ્યાસના પરિણામો દક્ષિણ શ્રીલંકાના શંખના જથ્થાઓમાં જોવા મળેલા પેટર્ન સમાન છે. અભ્યાસના મુખ્ય લેખક ડો. થિલંકા સિરીવર્ધનાએ જણાવ્યું કે આ તારણો દર્શાવે છે કે દક્ષિણ અને ઉત્તરી શ્રીલંકા વચ્ચે વસાહતમાં આ તફાવત રહેઠાણ સંબંધી યોગ્યતાને બદલે સંરક્ષણ સંબંધી પૂર્વગ્રહને કારણે છે.
સિરીવર્ધનાએ કહ્યું, હોલોસીન કાળમાં સમુદ્રનું સ્તર વધવાની સાથે આ ભૂભાગો ધીમે ધીમે જળમગ્ન થઈ ગયા, જેનાથી પ્રાચીન સ્થળો પુરાતત્વીય રેકોર્ડમાંથી પૂરી રીતે લુપ્ત થઈ ગયા. તેમણે આગળ કહ્યું કે વેલનાઈમાં જે આપણે જોઈએ છીએ, તે સંભવતઃ જળમગ્ન થવાની સાથે વસેલી વસાહતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, નહીં કે આ વિસ્તારમાં માનવ વસાહતના પ્રારંભિક તબક્કાનું.
રામાયણ કાળમાં શ્રીલંકા
શ્રીલંકાનો ઉલ્લેખ ભારતીય મહાકાવ્ય રામાયણમાં પણ મળે છે, જેમાં રામ અને રાવણ વચ્ચેના યુદ્ધનું વિગતવાર વર્ણન છે. ઇતિહાસકારો આ ગ્રંથના રચનાકાળને લગભગ 5000 વર્ષ જૂનો માને છે. જોકે, કેટલાક તેની ભાષાના આધારે તેને 2000 વર્ષ પહેલા લખાયેલો જણાવે છે. આ ગ્રંથમાં શ્રીલંકાની જે ભૌગોલિક સ્થિતિ જણાવવામાં આવી છે તે વર્તમાનમાં ભારતના દક્ષિણમાં સ્થિત ટાપુ દેશ સાથે મેળ ખાય છે.
