Bangladesh-China Port Deal: બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનની ચીન યાત્રા ભારત માટે મોટો ઝટકો સાબિત થઈ છે. બીજિંગમાં શુક્રવારે તારિક રહેમાન અને ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની મુલાકાત દરમિયાન મોંગલા પોર્ટની પાસે એક આર્થિક ક્ષેત્ર (ઇકોનોમિક ઝોન) વિકસાવવા માટે સમજૂતી કરવામાં આવી છે. આ સમજૂતી પહેલા ભારતની મદદથી બનનારા પ્રોજેક્ટની જગ્યા લેશે, જેને બાંગ્લાદેશની અગાઉની મોહમ્મદ યુનુસ સરકારે રદ કરી દીધું હતું.
બાંગ્લાદેશ અને ચીન વચ્ચે આ સમજૂતી પછી હવે બાંગ્લાદેશનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું બંદર મોંગલા ભારતની પકડમાંથી નીકળી ગયું છે. ખાસ વાત છે કે પહેલા આ વિસ્તાર માટે જમીન ભારત માટે જ નક્કી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે અહીં ચીનની સરકારી કંપનીને કામ સોંપી દેવામાં આવ્યું છે.
ભારતની પકડમાંથી સંપૂર્ણ રીતે નીકળ્યું મોંગલા પોર્ટ
આ સમજૂતી પર તારિક રહેમાનની હાજરીમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જે તેમની રાજકીય યાત્રા પર બીજિંગમાં હતા. બાંગ્લાદેશના મહત્વના વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રનું ચીનના હાથમાં જવું ભારત માટે મોટા ઝટકા સમાન છે. આ પ્રોજેક્ટ બંગાળની ખાડી અને વ્યાપક હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ચીનની વ્યૂહાત્મક હાજરીને વધારી શકે છે. બીજિંગે પાકિસ્તાનના ગ્વાદરથી લઈને પૂર્વ આફ્રિકામાં જીબૂતી સુધીના બંદરોમાં રોકાણ કર્યું છે.
ભારતની ત્રણ તરફથી ઘેરાબંધી
બાંગ્લાદેશના પોર્ટ પર પહોંચ સાથે જ હવે ચીને ભારત તરફથી ઘેરાબંધી કરી દીધી છે. પાકિસ્તાનના ગ્વાદર પોર્ટને ચીને વિકસિત કર્યું છે, તો દક્ષિણમાં શ્રીલંકાના હમ્બનટોટા પોર્ટ પર પણ બીજિંગનું નિયંત્રણ છે. હવે પૂર્વમાં બાંગ્લાદેશનું મોંગલા પોર્ટ બંગાળની ખાડીમાં ચીની હાજરીને પાકી કરશે.
બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ પર જિનપિંગનો ભાર
તારિક રહેમાન સાથે મુલાકાત દરમિયાન શી જિનપિંગે તેમની મહત્વકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ માટે પણ ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ચીન બાંગ્લાદેશની નવી સરકારના સુચારુ કામકાજનું સમર્થન કરે છે અને ઢાકા સાથે ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળો બેલ્ટ એન્ડ રોડ સહયોગ કરવા માટે તૈયાર છે.
તિસ્તા પ્રોજેક્ટ માટે પણ સમર્થન
આ સાથે જ બંને પક્ષોએ ચટગાંવમાં ચીની આર્થિક અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને સંયુક્ત રીતે આગળ વધારવા પર સહમતિ જાહેર કરી. ચીને બાંગ્લાદેશની તિસ્તા નદી વ્યવસ્થાપન અને પુનઃસ્થાપના પરિયોજનામાં સમર્થનનું વચન આપ્યું છે, જે ભારતની પરેશાની વધારનારું હશે. શેખ હસીનાની સરકારે તિસ્તા પ્રોજેક્ટ ભારતને આપવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ પહેલા મોહમ્મદ યુનુસ અને હવે તારિક રહેમાનની સરકાર તેને લઈને ચીન સાથે સહયોગ વધારી રહી છે.
તિસ્તા મેગા પ્રોજેક્ટ માટે ચીનના સમર્થનનું વચન બીજિંગની તે કોશિશનો ભાગ છે, જેના હેઠળ તે બાંગ્લાદેશ સાથે એકીકૃત જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપનમાં ઊંડો સહયોગ ઈચ્છે છે. બાંગ્લાદેશ અને ભારત વચ્ચે ૫૪ નદીઓ વહેંચાયેલી છે. બીજી તરફ, બંને દેશો વચ્ચે નદી જળ વહેંચણીના મુદ્દા પર તણાવની સ્થિતિ રહે છે.
