સેનેગલના ફાઇડરબિયા વૃક્ષો જમીનમાં ઊંડે સુધી પાણી પહોંચાડે છે, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જમાં મદદરૂપ હોવાનો સંશોધનમાં ખુલાસો
Faidherbia Albida Research: આફ્રિકન દેશ સેનેગલના ફાઇડરબિયા એલ્બિડા વૃક્ષો પર કરવામાં આવેલા સંશોધનમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ બાબતો સામે આવી છે. વૈજ્ઞાનિકો તેને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહત આપનારો સંકેત માની રહ્યા છે. સંશોધન જણાવે છે કે સેનેગલના સૂકા એગ્રોફૉરેસ્ટ્રી વિસ્તારોમાં ઉગતા આ વિશાળ વૃક્ષો જમીનમાં પાણીને ઊંડાઈ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે. ફાઇડરબિયા એલ્બિડાની મૂળો સૂકા વાતાવરણમાં જમીનમાં પાણીની અવરજવર અને ભૂગર્ભજળને ફરી ભરવાની પ્રક્રિયા પર કરવામાં આવેલા સંશોધનમાં આ બાબતો સામે આવી છે.
અભ્યાસમાં અનેક વર્ષો સુધી જમીનની ભેજ અને સૅપ-ફ્લો (વૃક્ષની અંદર પ્રવાહીનો પ્રવાહ)ના માપને હાઇડ્રોલૉજિકલ મોડેલિંગ સાથે જોડીને જોવામાં આવ્યું કે જમીનની નીચે પાણી સાથે શું થાય છે. જર્નલ ઑફ હાઇડ્રોલૉજીમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે વૃક્ષની મૂળો સ્થાનિક સ્તરે જમીનના હાઇડ્રોલિક વર્તનમાં ફેરફાર કરી શકે છે, જેના કારણે પાણી જમીનની ઊંડી પરતો તરફ જઈ શકે છે.
ફાઇડરબિયા કેવી રીતે કામ કરે છે
અંદાજ છે કે ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ વાર્ષિક વરસાદના આશરે 26 ટકા હિસ્સા જેટલું હોય છે. સેનેગલમાં થયેલા અભ્યાસમાં એ જોવામાં આવ્યું કે ફાઇડરબિયા એલ્બિડાના વૃક્ષો સૂકા એગ્રોફૉરેસ્ટ્રી વિસ્તારોમાં પાણીની અવરજવર પર કેવી રીતે અસર કરે છે. સંશોધનના પરિણામો દર્શાવે છે કે વૃક્ષ પોતાની મૂળોની આસપાસની જમીનના હાઇડ્રોલિક વર્તનમાં ફેરફાર કરી શકે છે, જેના કારણે પાણી જમીનમાં ઊંડાઈ સુધી જઈ શકે છે.
અભ્યાસનું અનુમાન છે કે આ સિસ્ટમની નીચે ભૂગર્ભજળ રિચાર્જનું સ્તર ઘણું સારું જળવાઈ રહી શકે છે. આ દર્શાવે છે કે ફાઇડરબિયા સૂકા વિસ્તારોમાં પાણીના સંતુલન પર હકારાત્મક અસર કરી શકે છે. ફાઇડરબિયા એલ્બિડાનો ઉપયોગ સાહેલિયન એગ્રોફૉરેસ્ટ્રી પાર્કલેન્ડમાં મોટા પાયે કરવામાં આવે છે, કારણ કે તેના અનેક ફાયદા છે અને તે હવામાન અનુસાર વિપરીત વૃદ્ધિની પદ્ધતિ દર્શાવે છે.
પાણીના સંતુલનમાં મદદ
સૂકા વિસ્તારોમાં ‘ફાઇડરબિયા એલ્બિડા’ની પાણીના સંતુલન પર એકંદરે હકારાત્મક અસર થઈ શકે છે. ભલે તેની મૂળો જમીનમાંથી પાણી લેતી હોય. અભ્યાસ પરથી જાણવા મળે છે કે મૂળોની આસપાસની જમીનના હાઇડ્રોલિક વર્તનમાં થતા ફેરફારો પાણીને જમીનની ઊંડી પરતો તરફ જવામાં મદદ કરી શકે છે અને ગ્રાઉન્ડવૉટર રિચાર્જમાં યોગદાન આપી શકે છે.
આનો અર્થ એ છે કે વૉટર સાઇકલમાં વૃક્ષની ભૂમિકા જમીનમાંથી ઓછું પાણી ઉપયોગમાં લેવા સુધી મર્યાદિત નથી. તેની અસર મૂળો દ્વારા શોષાયેલા પાણીના જથ્થા અને મૂળતંત્ર પાણીના પ્રવાહને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરે છે તેના પર નિર્ભર કરે છે. સંશોધકોએ જણાવ્યું કે આ પ્રક્રિયાઓ અને રિચાર્જમાં તેમના યોગદાનનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ફીલ્ડ ઑબ્ઝર્વેશન અને પ્રોબેબિલિસ્ટિક મોડેલિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.
