Generation Z Alpha Beta: હાલમાં જ નેપાળમાં રસ્તા પર ઉતરેલા યુવાનોએ સોશિયલ મીડિયા પરના સરકારના વલણના કારણે ક્રાંતિ કે બળવો કર્યો.જેની ચર્ચા દેશમાં જ નહીં વિદેશોમાં પણ ચાલી.મીન્સ આખી દુનિયાનું ધ્યાન હાલ નેપાળની zen Z પર છે.આ વિશાળ જૂથને જનરલ ઝેડ કહેવામાં આવી રહ્યું છે, જેમના બળવાથી ત્યાંની સરકાર ઉથલાવી પડી હતી. વડા પ્રધાન કેપી શર્મા ઓલી દુબઈ ભાગી ગયા. રાષ્ટ્રપતિએ રાજીનામું આપ્યું. અન્ય મંત્રીઓએ પણ રાજીનામું આપ્યું. નાણામંત્રીનો પીછો કરવામાં આવ્યો અને માર મારવામાં આવ્યો. સંસદ સહિત ઘણી ઇમારતોને આગ ચાંપી દેવામાં આવી.ત્યારે અહીં એક મુદ્દો તે પણ છે કે , જનરેશન ઝેડ શું છે, તે વિશ્વભરમાં કેવી રીતે જાણીતું છે.
8 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ નેપાળમાં શરૂ થયેલા જનરલ ઝેડના નેતૃત્વ હેઠળના વિરોધ પ્રદર્શનોએ દેશના રાજકીય મેદાનને હચમચાવી નાખ્યું. આ આંદોલન મુખ્યત્વે ભ્રષ્ટાચાર, ભત્રીજાવાદ અને સોશિયલ મીડિયા પર સરકારી પ્રતિબંધ સામે હતું. હકીકતમાં, 4 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ, સરકારે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, વોટ્સએપ જેવા 26 સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, કારણ કે આ કંપનીઓ નેપાળમાં નોંધાયેલી નહોતી. જનરલ ઝેડ તેને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર હુમલો માનતા હતા. તેઓ હજારોની સંખ્યામાં રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા.
કઈ પેઢીને જનરલ ઝેડ કહેવામાં આવે છે
તો કઈ પેઢીને જનરલ ઝેડ કહેવામાં આવે છે, જેમના બળવાએ નેપાળમાં કાયાપલટ કરી દીધી. જનરલ ઝેડને એવા લોકો કહેવામાં આવે છે જેઓ ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૨ ની વચ્ચે જન્મેલા છે. આ પેઢી ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં ઉછરી છે, જેના કારણે તે માત્ર ટેકનોલોજીથી સમૃદ્ધ જ નથી. તેને સામાજિક મુદ્દાઓ પર જાગૃત અને સક્રિય પણ માનવામાં આવે છે. આ પેઢીઓને મિલેનિયલ્સ પણ કહેવામાં આવે છે. આ આજની સૌથી વધુ ચર્ચિત અને પ્રભાવશાળી પેઢી છે. ટેકનોલોજી તેમના ડીએનએમાં છે, તેઓ નવી એપ્લિકેશનો અને વલણોને ખૂબ જ ઝડપથી અપનાવે છે.
ડિજિટલ નેટિવ્સ જનરેશન
આ પેઢીને “ડિજિટલ નેટિવ્સ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે ઇન્ટરનેટ, સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં ઉછરી છે. વિશ્વભરના સર્વેક્ષણો અને અભ્યાસો અનુસાર, જનરલ ઝેડને એવી પેઢી માનવામાં આવે છે જે જાગૃત, વિવિધતા-પ્રેમી, પર્યાવરણ પ્રત્યે સભાન અને સામાજિક ન્યાયના હિમાયતી છે. તેઓ લિંગ, જાતીય અભિવ્યક્તિ, જાતિ અને વ્યક્તિગત શૈલીના સંદર્ભમાં વધુ ખુલ્લા છે.
વર્ચ્યુઅલ તેમજ વાસ્તવિક દુનિયા
આ પેઢી “અતિસંવેદનશીલ” છે, એટલે કે, તેઓ ઘણા સ્ત્રોતોમાંથી માહિતી એકત્રિત કરીને નિર્ણયો લે છે. તેઓ માહિતી વિશે વધુ અપડેટ છે. તેઓ વર્ચ્યુઅલ દુનિયાની સાથે વાસ્તવિક દુનિયા સાથે તાલમેલ રાખે છે. જો કે, આ એક ચિંતાજનક પેઢી પણ છે કેમ કે, તેઓ જીવવાની આઝાદીના ખ્યાલને ધ્યાનમાં રાખી ઘણી બધી તેવી છૂટછાટો પણ લે છે કે જે, તેમના માટે જોખમી હોય છે.ત્યારે સવાલ તે થાય છે કે,શું આ પેઢી વિરોધાભાસોથી ભરેલી છે?
એવું પણ કહેવાય છે કે જનરલ ઝેડ વિરોધાભાસોથી ભરેલી પેઢી છે – તેઓ આશાવાદી છે, પણ વાસ્તવિક પણ છે. ડેલોઇટના 2025ના સર્વે મુજબ, 89% Gen Z માને છે કે કામમાં “હેતુ” મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ પૈસા કમાવવાની સાથે હેપિનેસની સાથે પ્રોગ્રેસ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેઓ વધુ વ્યક્તિવાદી છે.
આ પેઢી આર્થિક રીતે વધુ વ્યવહારુ છે કારણ કે મોટા થતાં 2008ના આર્થિક સંકટ અને કોવિડ-19 જેવી ઘટનાઓ તેમણે જોઈ છે. તેઓ અર્નિંગ કરવા વધુ સક્ષમ અને આશાવાદી વધુ વલણ ધરાવે છે.તેઓ બ્રાન્ડ્સના શોખીન છે. જોકે, તેમને બ્રાન્ડ્સની જૂની ફેશનની જાહેરાતો પસંદ નથી.
ભારત વિશ્વના સૌથી યુવા દેશોમાંનો એક છે. અહીં Gen Z વસ્તી ખૂબ મોટી છે. ભારતમાં અંદાજે 37 કરોડ Gen Z સભ્યો છે, જે દેશની વસ્તીના 27 ટકાથી વધુ છે.
તેમની લાક્ષણિકતાઓ તેમને જૂની પેઢીઓથી અલગ બનાવે છે, પરંતુ તેમની પાસે મિલેનિયલ સાથે ઘણી સમાનતાઓ છે. તેઓ વધુ પ્રગતિશીલ છે, તેઓ સમાનતામાં વધુ માને છે.
Gen Z વિશ્વભરમાં શું કરી રહ્યું છે?
Gen Z માત્ર ગ્રાહકો અને કામદારો તરીકે સક્રિય નથી, પરંતુ સામાજિક પરિવર્તનનું નેતૃત્વ પણ કરી રહ્યું છે. તેઓ સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ ક્રિએટિવિટી ના હથિયાર તરીકે કરે છે – જેમ કે TikTok પર વિરોધ પ્રદર્શનનું આયોજન કરવું અથવા Instagram પર જાગૃતિ ફેલાવવી. પ્યુ રિસર્ચ અનુસાર, તેઓ આબોહવા પરિવર્તન પર સૌથી વધુ સક્રિય છે અને તેનાથી સંબંધિત વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભારે ભાગ લે છે.
એકંદરે, Gen Z દુનિયા બદલી રહ્યું છે – વિરોધથી નીતિ સુધી, ડિજિટલથી વાસ્તવિક દુનિયા સુધી. તેઓ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની પ્રવૃત્તિઓ સકારાત્મક પરિવર્તન લાવશે તેવી અપેક્ષા છે.
Gen Z પછીની પેઢીને શું કહેવામાં આવે છે?
Gen Z પછીની પેઢીને Generation Alpha કહેવામાં આવે છે. આ નામ 2008 માં ઓસ્ટ્રેલિયન સંશોધક માર્ક મેકક્રિન્ડલ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું, જે ગ્રીક મૂળાક્ષર “આલ્ફા” ના પહેલા અક્ષર પરથી ઉતરી આવ્યું છે. આ પેઢી 21મી સદીમાં સંપૂર્ણપણે જન્મેલી પ્રથમ પેઢી છે. તેમને 2013 થી 2025 સુધી ગણવામાં આવે છે. 2025 પછી શરૂ થનારી પેઢીને જનરેશન બીટા કહેવામાં આવશે, જે 2025 થી 2039 સુધી ચાલશે.
જનરેશન આલ્ફાની લાક્ષણિકતાઓ
આ પેઢી Gen Z કરતાં વધુ ટેકનોલોજી-કેન્દ્રિત છે, તેઓ જન્મથી જ સ્માર્ટફોન, AI અને ડિજિટલ વિશ્વમાં ઉછર્યા છે. McCrindle Research મુજબ, તેઓ સૌથી સમૃદ્ધ, ટેકનોલોજીની રીતે સક્ષમ અને લાંબા સમય સુધી જીવતી પેઢી હશે. તેઓ શિક્ષણમાં લાંબો સમય વિતાવશે. તેઓ નાની ઉંમરે કમાણી કરવાનું શરૂ કરશે અને લાંબા સમય સુધી તેમના માતાપિતા સાથે રહેશે.
