India Bangladesh tension: ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ માં બાંગ્લાદેશની સત્તા પરથી શેખ હસીનાને હટાવ્યા બાદથી જ નવી દિલ્હી અને ઢાકાના સંબંધો તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે, પરંતુ તાજેતરના દિવસોમાં આ વધુ ખરાબ થઈને અત્યંત ખરાબ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. મંગળવારે નવા ઘટનાક્રમમાં બાંગ્લાદેશની મોહમ્મદ યુનુસ સરકારે ઢાકા માં ભારતના ઉચ્ચાયુક્ત પ્રણય વર્માને તેડાવ્યા. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ વર્મા સામે નવી દિલ્હી અને બીજા શહેરોમાં બાંગ્લાદેશના મિશનની બહાર થઈ રહેલા પ્રદર્શનનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને સુરક્ષાની વિનંતી કરી. આના એક દિવસ પહેલા સોમવારે ઢાકાએ નવી દિલ્હીમાં પોતાના ઉચ્ચ આયોગ અને ત્રિપુરામાં સ્થિત મિશનમાં વિઝા સેવાઓ સ્થગિત કરી દીધી હતી.
૧૦ દિવસમાં બે વાર ભારતીય ઉચ્ચાયુક્તને તેડું
ભારત અને બાંગ્લાદેશમાં હાલના તણાવની ગંભીરતાને એના પરથી સમજી શકાય છે કે યુનુસ સરકારે છેલ્લા ૧૦ દિવસમાં બે વાર ભારતીય રાજદૂતને તેડાવ્યા છે. ભારતનો પૂર્વી પડોશી બાંગ્લાદેશ હાલમાં જ ફેલાયેલી અશાંતિ બાદ તણાવમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, જે ઇન્કલાબ મંચના નેતા શરીફ ઉસ્માની હાદીના મોત બાદ શરૂ થઈ હતી. ગયા ગુરુવારે રાત્રે શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન ઢાકામાં ભારે હિંસા થઈ હતી. આ દરમિયાન ખુલનામાં ભારતીય દૂતાવાસની બહાર પ્રદર્શનો થયા હતા અને પથ્થરમારો કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારતના વળતા પગલાથી બાંગ્લાદેશ અકળાયું
જોકે, બાંગ્લાદેશે વિઝા સેવાઓ બંધ કરવા માટે કોઈ યોગ્ય કારણ જણાવ્યું નથી, પરંતુ તેને ચટગાંવથી વિઝા સેવાઓ સસ્પેન્ડ કરવાના ભારતના નિર્ણયનો જવાબ માનવામાં આવે છે. આ પહેલા રવિવારે બાંગ્લાદેશમાં ભારતીય ઉચ્ચ આયોગે સુરક્ષાની ચિંતાઓને ટાંકીને ઇન્ડિયન વિઝા એપ્લિકેશન સેન્ટર (IVAC) ને બંધ કરી દીધું હતું. IVAC એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ચટગાંવમાં ભારતીય વિઝા ઓપરેશન ૨૧ ડિસેમ્બર ૨૦2૫ થી આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત રહેશે.
ભારતે પણ વિઝા સેવા સ્થગિત કરી
ભારતે વિઝા સેવાઓ સસ્પેન્ડ કરવાનો નિર્ણય ત્યારે લીધો, જ્યારે પ્રદર્શનકારીઓના એક જૂથે ચટગાંવમાં ભારતીય સહાયક આયુક્ત પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. પ્રદર્શનકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે ઉસ્માન હાદી પર હુમલો કરનારાઓ ભારત ભાગી ગયા. જોકે, બાંગ્લાદેશે આ દાવા અંગે કોઈ પુરાવા રજૂ કર્યા નથી. બાંગ્લાદેશી અધિકારીઓએ તો ત્યાં સુધી કહ્યું છે કે તેમને ખબર નથી કે હાદીના હત્યારા ક્યાં છે.
જોકે, વિઝા સસ્પેન્ડ થવું એ સમસ્યાનો એક ભાગ છે. બાંગ્લાદેશમાં ઉસ્માન હાદીના મોત બાદ બંને દેશોમાં ગુસ્સો છે. ગયા અઠવાડિયે બાંગ્લાદેશના મૈમનસિંગ જિલ્લામાં એક ટોળાએ હિન્દુ ફેક્ટરી મજૂર દીપુ ચંદ્ર દાસની પીટી-પીટીને હત્યા કરી નાખી. દીપુ પર પૈગંબર હઝરત મોહમ્મદ વિશે અપમાનજનક ટિપ્પણીનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તપાસકર્તાઓને એવો કોઈ પુરાવો મળ્યો નથી જેનાથી સાબિત થાય કે પીડિતે એવું કંઈ કર્યું હતું.
દીપુ ચંદ્ર દાસના મોત પર ભારતમાં રોષ
દીપુના ભાઈ અપુ ચંદ્ર દાસે કહ્યું કે તેમનો પરિવાર ડરેલો છે. તેમણે ન્યૂઝ ૧૮ ને કહ્યું કે ‘જો અમારી પાસે સુવિધા હોત તો અમે અત્યારે જ બાંગ્લાદેશ છોડીને ચાલ્યા જાત. જો અમને મદદ મળે તો અમે ભારત જવા ઈચ્છીશું.’ દીપુ ચંદ્ર દાસની હત્યાને લઈને ભારતમાં પણ રોષ જોવા મળ્યો છે. સોમવારે કોલકાતામાં દીપુની હત્યાને લઈને બાંગ્લાદેશના મિશનની બહાર પ્રદર્શનો થયા. આમાં ભાજપ નેતા અને પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા સુવેન્દુ અધિકારી પણ સામેલ થયા હતા.
શેખ હસીનાને લઈને બાંગ્લાદેશની માંગ
આ તમામ ઘટનાક્રમો વચ્ચે બાંગ્લાદેશ અને ભારત વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારાના કોઈ સંકેત દેખાઈ રહ્યા નથી. બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીના વિરોધી આંદોલનમાંથી નીકળેલા નેતાઓ ભારત વિરુદ્ધ સતત ઝેરીલી નિવેદનબાજી કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, યુનુસ સરકાર આ નિવેદનો પર મૌન સેવીને તેમને છૂપો ટેકો આપી રહી છે. ભારતે બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતીઓ પરની હિંસા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ યુનુસ સરકારે તેને આંતરિક મામલો ગણાવ્યો છે અને નવી દિલ્હીને દખલ ન કરવાની અપીલ કરી છે. ભારતમાં શેખ હસીનાની હાજરી પણ તણાવનું કારણ છે. યુનુસ સરકારે ભારતને શેખ હસીનાની ટિપ્પણીઓ રોકવા માટે કહ્યું છે. તો ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા મોતની સજા સંભળાવ્યા બાદ યુનુસ સરકારે ભારતને શેખ હસીનાને સોંપવા વિનંતી કરી છે.
