India China currency against dollar: ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓએ સમગ્ર વિશ્વમાં ઉથલપાથલ મચાવી છે. બીજી તરફ, બે મોટા દેશો ભારત અને ચીન પરસ્પર સંમતિથી અમેરિકાને જવાબ આપવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. SCO સમિટમાં, પીએમ નરેન્દ્ર મોદી રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે વાત કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ દરમિયાન, ઘણા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી અને ડોલર સામે નવી ચુકવણી પ્રણાલી બનાવવાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે.
ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર માટ્ટેઓ મેઝિયોરી કહે છે કે ભારત અને ચીન જેવા દેશો હવે ડોલર થી અલગ પોતાનું અલગ નાણું કે ચલણ બનાવી રહ્યા છે, જે અમેરિકાની શક્તિ માટે મોટો ખતરો બની શકે છે.
ભૌગોલિક અર્થશાસ્ત્રમાં બે મોટા ક્ષેત્રો
તેઓ કહે છે કે ભૌગોલિક અર્થશાસ્ત્રમાં, દેશો તેમની આર્થિક શક્તિનો ઉપયોગ બીજાઓ પર દબાણ લાવવા માટે કરે છે. આ માટે, તેઓ નિકાસ નિયંત્રણ, ટેરિફ અને પ્રતિબંધો જેવા શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે વિશ્વના મોટા દેશો તેમની શક્તિ વધારવા માટે વેપાર અને નાણાંનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે તેને ‘ભૌગોલિક અર્થશાસ્ત્ર’ કહેવામાં આવે છે.
પ્રોફેસર માટ્ટેઓ મેઝિયોરીએ કહ્યું કે ભૂ-અર્થશાસ્ત્રમાં ફાઇનાન્સ અને ટેકનોલોજી બે સૌથી મોટા ક્ષેત્રો છે. ફાઇનાન્સમાં વૈશ્વિક ચુકવણી પ્રણાલીઓ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેમ કે SWIFT, જે અમેરિકા અને તેના સાથીઓ દ્વારા નિયંત્રિત છે.
ભારતની ઈ કરન્સી ઘણા દેશો માટે એક સારો વિકલ્પ છે
આ સિસ્ટમ દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં નાણાં વ્યવહારો થાય છે. પરંતુ હવે ભારત અને ચીન પોતાની ચુકવણી પ્રણાલીઓ બનાવી રહ્યા છે જેથી તેઓ અમેરિકાના દબાણથી બચી શકે. ભારતે પોતાની ઈ કરન્સી પ્રણાલી બનાવી છે, જે એટલી સારી છે કે પડોશી દેશો પણ તેને અપનાવવાનું વિચારી રહ્યા છે. જો કોઈ દેશ પશ્ચિમી પ્રણાલીથી કપાઈ જાય છે, તો ભારતની પ્રણાલી તેમના માટે એક સારો વિકલ્પ બની શકે છે.
કૃત્રિમ બુદ્ધિ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવું મહત્વપૂર્ણ છે
ટેકનોલોજીમાં પણ સેમિકન્ડક્ટર્સની સપ્લાય ચેઇન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સેમિકન્ડક્ટર કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) માટે જરૂરી છે. અમેરિકા ડિઝાઇનમાં આગળ છે, પરંતુ તેનું નિર્માણ મોટે ભાગે તાઇવાનમાં થાય છે. ચીન પણ આ ક્ષેત્રમાં તેની તાકાત વધારી રહ્યું છે. માટ્ટેઓ મેઝિયોરીના મતે, જો કોઈ દેશ આ ક્ષેત્રોમાં મજબૂત બને છે, તો તે અન્ય પર પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે. ભારત આ બાબતમાં હજુ પણ પાછળ છે, પરંતુ તેની કુશળતા અને ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા તેને ભવિષ્યમાં મજબૂત બનાવી શકે છે.
ભારત ભૂ-અર્થશાસ્ત્રમાં મજબૂત બની રહ્યું છે
માટ્ટેઓ મેઝિયોરી માને છે કે જો અમેરિકા તેની શક્તિનો દુરુપયોગ કરે છે, જેમ કે તેના સાથીઓ પર દબાણ, તો લોકો તેના પર વિશ્વાસ કરવાનું બંધ કરી દેશે. આનાથી વિશ્વમાં નાના જોડાણો બની શકે છે, જે અમેરિકાને બહાર રાખી શકે છે. ભારત આ બાબતમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. ચીનમાં તાજેતરમાં યોજાયેલી સમિટમાં ભારતની સક્રિયતા જોવા મળી હતી. ભારત રશિયા પાસેથી તેલ આયાત કરી રહ્યું છે અને તેની ચુકવણી પ્રણાલીનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે. આ પગલાં ભારતને ભૂ-અર્થશાસ્ત્રમાં વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યા છે.
અમેરિકાના ટેરિફ યુદ્ધે પણ દુનિયા બદલી નાખી છે. માટ્ટેઓ મેઝિયોરી કહે છે કે આનાથી દુનિયા ઘણા ભાગોમાં વિભાજીત થઈ શકે છે. જો ભારત અને ચીનની ચુકવણી પ્રણાલી વિશ્વના વ્યવહારોના 10% પણ આવરી લે છે, તો તે અમેરિકાની શક્તિ માટે મોટો ફટકો હશે. નાના દેશો માટે આટલો વિકલ્પ પૂરતો છે. ભારતની વધતી શક્તિ અને નવી ચુકવણી પ્રણાલી ભવિષ્યમાં વિશ્વની આર્થિક સ્થિતિ બદલી શકે છે.
