India Israel Defense Trade: અલ જઝીરા ભારત, ભારતની વ્યવસ્થા, ભારતીય લોકશાહીને લઈને ભ્રામક પ્રચાર (પ્રોપેગેન્ડા) ફેલાવવા માટે વર્ષોથી કુખ્યાત રહ્યું છે. અલ જઝીરા ભારતના એ લોકશાહી પર સવાલો ઉઠાવે છે જેનું તેના પોતાના દેશમાં નામોનિશાન પણ નથી. દોહાથી ચાલતી આ ચેનલે આજ સુધી કતારમાં લોકશાહી કેમ નથી તેના પર ક્યારેય ચર્ચા કરી નથી. ખેર, હવે અલ જઝીરા ભારત-ઇઝરાયેલ સંરક્ષણ સંબંધો પર ભ્રામક પ્રચાર ફેલાવતો અહેવાલ પ્રકાશિત કરી રહ્યું છે. તેણે જણાવ્યું છે કે ઇઝરાયેલને હથિયારો વેચવાની બાબતમાં અમેરિકા પછી ભારત આવે છે.
ખરેખર તો છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી મધ્ય-પૂર્વ અને તુર્કીના મીડિયા માધ્યમોમાં પણ એક સુનિયોજિત અભિયાન ચાલી રહ્યું છે જેમાં ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા સૈન્ય અને સંરક્ષણ વેપારને લઈને એક પછી એક દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ અહેવાલો અવારનવાર ગાઢ બનતા દ્વિપક્ષીય સંબંધો, હથિયારો અને દારૂગોળાના વેપારમાં આવેલી તેજી અને ગાઝામાં ઇઝરાયેલના ચાલી રહેલા સૈન્ય અભિયાનો વચ્ચે સીધો સંબંધ જોડવાનો પ્રયાસ કરે છે અને તેને પેલેસ્ટાઇન સાથે જોડવાનો પ્રયત્ન કરીને ભારત વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવવામાં આવે છે.
ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય છબીને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ
આ અહેવાલોમાં ગાઝામાં ઇઝરાયેલી હુમલાઓ પાછળ ભારતીય દારૂગોળાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે અને એક પ્રકારે એવું દર્શાવવામાં આવે છે કે ગાઝામાં કથિત નરસંહાર પાછળ હથિયાર વેચનારા દેશો પણ સામેલ છે. એકંદરે આવા અહેવાલોનો હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતની છબી ખરાબ કરવાનો છે. ગ્લોબલ સાઉથના એક વિશ્વસનીય અવાજ તરીકે તેના વારસા અને સતત પ્રાસંગિકતાને ઝાંખી કરવી અને અરબ દેશો સાથે ભારતના ગાઢ બનતા દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નબળા પાડવાનો છે. સ્પષ્ટપણે આની પાછળ અલ જઝીરા અને તુર્કીના મીડિયા સમૂહો રહેલા છે.
૮ મેના રોજ ‘મિડિલ ઈસ્ટ આઈ’ એ એક લેખ પ્રકાશિત કર્યો જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે યુદ્ધ-વિરોધી કાર્યકરો ભારતથી ઇઝરાયેલને થઈ રહેલા સૈન્ય પુરવઠાના “પૂર” ને લઈને “ચિંતિત” છે. આ આખેઆખી ન્યૂઝ સ્ટોરી ભારત-વિરોધી હતી અને તેમાં કથિત કાર્યકરોના નિવેદનો દ્વારા ભારત વિરુદ્ધ એક ખોટો પ્રવાહ ઊભો કરવામાં આવ્યો હતો. આ અહેવાલમાં કાર્યકરોએ પણ ભારતથી ઇઝરાયેલને “સૈન્ય-ગ્રેડ સ્ટીલ” ના પુરવઠાનો જ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. અને કહેવામાં આવ્યું કે ભારત જે સ્ટીલ વેચે છે તે સ્ટીલનો ઉપયોગ ૧૫૫ મીમી (mm) ની તોપના ગોળા બનાવવામાં કરવામાં આવશે અને સંભવતઃ ગાઝા યુદ્ધમાં પણ તેનો ઉપયોગ થશે. મતલબ કે સ્ટીલના વેપાર પર આ ખોટી સ્ટોરી ઘડી કાઢવામાં આવી હતી.
ભારત વિરુદ્ધ ભડકાઉ ટિપ્પણીઓ
આ નબળા પુરાવાનો હવાલો આપીને કાર્યકરો એવો દાવો કરે છે કે ભારત પણ એ યુદ્ધમાં સામેલ છે જેને તેઓ ઇઝરાયેલનું ગાઝામાં “નરસંહાર” વાળું યુદ્ધ કહે છે. MEE ના અહેવાલમાં ‘કાર્યકરો’ તરફથી કોઈ પણ આધાર વિના ભારતને લઈને ઘણી ભડકાઉ ટિપ્પણીઓ પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે.
જેમ કે બીડીએસ (BDS) આંદોલનની મિલિટરી એમ્બાર્ગો કોઓર્ડિનેટર ઇલ્હામ યાસીને MEE ને જણાવ્યું કે “BDS આંદોલન આ પુરવઠાને ઇઝરાયેલ સુધી પહોંચતો અટકાવવા માટે દબાણ લાવવાની અપીલ કરી રહ્યું છે અને સાથે જ તે ભારતની અતિ-જમણેરી સરકાર અને ઇઝરાયેલના અત્યાચારોમાં સામેલ કોઈપણ ભારતીય કંપનીને તેમની આ મિલીભગત માટે જવાબદાર ઠેરવવાની માંગ કરી રહ્યું છે.” યાસીનની ટિપ્પણીઓમાં ત્રણ વખત ચૂંટાયેલી ભારત સરકારને “અતિ-જમણેરી” જણાવવામાં આવી છે.
અલ જઝીરાના અહેવાલમાં પણ ભારત વિરુદ્ધ ભ્રામક પ્રચાર
અલ જઝીરા તો ખેર ભારત વિરુદ્ધ સમાચાર ફેલાવવા માટે વર્ષોથી કુખ્યાત રહ્યું છે. મિડિલ ઈસ્ટ આઈના અહેવાલના બરાબર ચાર દિવસ પછી અલ જઝીરાએ પણ આવો જ એક અહેવાલ આપ્યો. ૨૨ મેના રોજ કતાર સ્થિત અલ-જઝીરાએ પોતાની તપાસ પર આધારિત એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો જેમાં જણાવવામાં આવ્યું કે ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ અને ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ ની વચ્ચે, ભારત ઇઝરાયેલને સૈન્ય સામગ્રીનો પુરવઠો પૂરો પાડનારો બીજો સૌથી મોટો દેશ હતો. અહેવાલ મુજબ ઇઝરાયેલમાં પ્રવેશનારી સૈન્ય-સંબંધિત સામગ્રીના મૂળ ધરાવતા પાંચ સૌથી મોટા દેશો સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા, ભારત, રોમાનિયા, તાઇવાન અને ચેક ગણરાજ્ય હતા.
આ સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકાએ ઇઝરાયેલને તેના આયાત કરાયેલા હથિયારો અને દારૂગોળાના ૪૨ ટકા હિસ્સાનો પુરવઠો પૂરો પાડ્યો હતો. અલ-જઝીરાના જણાવ્યા અનુસાર ભારત બીજા સ્થાને રહ્યું જેનો હિસ્સો લગભગ ૨૬ ટકા હતો. પછીના ત્રણ સૌથી મોટા પુરવઠો પૂરો પાડનારા રોમાનિયા (૮ ટકા), તાઇવાન (૪ ટકા) અને ચેક ગણરાજ્ય (૩ ટકા) હતા. આ પછી આખો અહેવાલ ભારત પર કેન્દ્રિત રાખવામાં આવ્યો છે. એટલે કે અમેરિકા જે સૌથી વધુ હથિયારો વેચે છે તેના કરતાં પણ વધુ હિસ્સો ભારતને સમર્પિત કરાયો છે.
ગાઝામાં કથિત નરસંહારને ભારત સાથે જોડવાનો પ્રયાસ
અલ જઝીરાએ પણ ગાઝામાં કથિત નરસંહારને ભારત સાથે જોડવાનો પ્રયત્ન કર્યો. અલ-જઝીરાએ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના પ્રોફેસર સ્ટીફન હમ્ફ્રીઝના હવાલાથી કહ્યું કે “આ વાતના પૂરતા પુરાવા છે કે ઇઝરાયેલને હથિયાર આપનારા દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાઓમાં, જેમાં યુદ્ધ અપરાધ અને માનવતા વિરુદ્ધના અપરાધ સામેલ છે, તેમાં ભાગીદાર હોઈ શકે છે.” એટલે કે આ અહેવાલો એવી તસવીર રજૂ કરે છે કે ભારતે યુદ્ધ દરમિયાન ઇઝરાયેલને પોતાની સંરક્ષણ નિકાસમાં જબરદસ્ત વધારો કર્યો છે અને આ પુરવઠો સીધી રીતે ગાઝામાં ઇઝરાયેલના યુદ્ધ સાથે જોડાયેલો છે.
પરંતુ અલ જઝીરાનો આ અહેવાલ પોતે જ તેની પોલ ખોલે છે. આ જ અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ અને ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ ની વચ્ચે ભારતે ઇઝરાયેલને ૨૩૦ મિલિયન ડોલરની કિંમતના સંરક્ષણ ઉપકરણોની નિકાસ કરી હતી એટલે કે સરેરાશ ૧૧૫ મિલિયન ડોલર પ્રતિ વર્ષ રહી. જ્યારે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં ભારતની કુલ સંરક્ષણ નિકાસ લગભગ ૪.૧ અબજ ડોલર હતી. એટલે કે ઇઝરાયેલને ભારતે પોતાની કુલ સંરક્ષણ નિકાસના માત્ર ૨.૮ ટકા જ વેચાણ કર્યું.
અલ જઝીરા શું કતારમાં લોકશાહી લાવવા માટે ઝુંબેશ ચલાવશે?
જ્યારે ખાસ વાત એ છે કે ભારતના મુખ્ય સંરક્ષણ નિકાસ બજારો અમેરિકા, આર્મેનિયા અને ફ્રાન્સ છે, જેમના પછી શ્રીલંકા, ફિલિપિન્સ, ઇન્ડોનેશિયા, બેલ્જિયમ, જર્મની અને કેટલાય આફ્રિકન દેશો છે. સ્વાભાવિક છે કે ઇઝરાયેલ ભારતીય હથિયારો અને દારૂગોળો આયાત કરનારા કેટલાય દેશોમાંથી માત્ર એક છે અને તે પણ કોઈ બહુ વધારે મહત્વનો દેશ નથી. જ્યારે ગાઝા યુદ્ધના ઘણા સમય પહેલાથી જ ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે સંરક્ષણ સંબંધો હતા. સિપ્રી (SIPRI) ના જણાવ્યા અનુસાર ૨૦૨૧ અને ૨૦૨૫ ની વચ્ચે ભારતે ઇઝરાયેલ પાસેથી રશિયા અને ફ્રાન્સ પછી સૌથી વધુ હથિયારો ખરીદ્યા જે આશરે ૧૫ ટકાની આસપાસ છે. તેથી ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે સંરક્ષણ ઉપકરણોનો પરસ્પર વેપાર ગાઝા યુદ્ધ પહેલાથી જ ચાલતો આવે છે.
અને અંતમાં સૌથી મહત્વની વાત, અલ જઝીરા કે મિડિલ ઈસ્ટ આઈ જેવી મીડિયા સંસ્થાઓ કોણ હોય છે જે ભારતની સંરક્ષણ નીતિ નક્કી કરે? શું અલ જઝીરા લખશે કે દુનિયાના તમામ મોટા આતંકવાદીઓને ક્યારેક ને ક્યારેક કતારમાં આશરો કેમ આપવામાં આવ્યો? કતારમાં માનવાધિકાર અને લોકશાહીની સ્થિતિ શું છે? શું અલ જઝીરા કતારમાં ભારત જેવી લોકશાહી લાવવા માટે ઝુંબેશ ચલાવશે? જો નહીં, તો આના જેવી સંસ્થાઓએ ભારત વિશે ટિપ્પણી કરતા પહેલા પોતાના ગળામાં ડોકિયું કરવું જોઈએ.
