India Nepal Legal Agreement: ભારતના અપરાધીઓ અવારનવાર ગુનો કર્યા પછી નેપાળ ભાગી જાય છે. એટલું જ નહીં, નેપાળની અંદર પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISI નું આખું નેટવર્ક છે જે નકલી નોટોના કારોબારને પ્રોત્સાહન આપે છે. આનાથી નેપાળ ભારત વિરોધી તત્વોનો અડ્ડો બની ગયું છે. હવે ઘણા વર્ષોની વાતચીત પછી નેપાળ અને ભારત વચ્ચે ગુનાહિત બાબતોમાં પરસ્પર કાયદાકીય સહાય સમજૂતી થઈ ગઈ છે. આનાથી હવે બંને દેશો ગુનાહિત તપાસ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાના મામલામાં એકબીજાની મદદ કરશે. આ સમજૂતી પર કાઠમંડુમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. નેપાળ હાલમાં ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) ની ગ્રે લિસ્ટમાં છે અને તેને આશા છે કે આ સમજૂતી પછી તે તેમાંથી બહાર નીકળી શકશે. નેપાળે આવી જ સમજૂતી અન્ય એક પાડોશી દેશ ચીન સાથે પણ કરી છે.
નેપાળના કાયદા, ન્યાય અને સંસદીય બાબતોના મંત્રાલયમાં આયોજિત એક સમારોહ દરમિયાન મંગળવારે ‘ગુનાહિત બાબતોમાં પરસ્પર કાયદાકીય સહાય પર સમજૂતી’ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. મંત્રાલય તરફથી જાહેર કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, ‘આ સમજૂતી બંને દેશોને ગુનાહિત તપાસ અને કાયદાકીય કાર્યવાહીમાં સહકાર આપવા માટે સક્ષમ બનાવશે.’ તેનો ઉદ્દેશ્ય ગુનાહિત બાબતોને લગતી તપાસ, પ્રોસિક્યુશન અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓમાં સહકારને મજબૂત બનાવવાનો છે.
નેપાળ અને ભારત વચ્ચે નવી પ્રત્યાર્પણ સંધિ પર શું છે અપડેટ?
નેપાળી કાયદા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ‘આ સમજૂતીનો ઉદ્દેશ્ય બંને દેશો વચ્ચે ગુનાહિત બાબતોમાં કાયદાકીય સહાયના આદાનપ્રદાનને સરળ બનાવવાનો છે, જેમાં પુરાવા સંગ્રહ, માહિતીની વહેંચણી અને તપાસ તથા અદાલતી કાર્યવાહી દરમિયાન સક્ષમ અધિકારીઓ વચ્ચે સંકલન સામેલ છે.’ નેપાળ અને ભારત વચ્ચે વર્ષ ૨૦૦૫ માં આવી જ પરસ્પર કાયદાકીય સહાય અને પ્રત્યાર્પણ સમજૂતી થઈ હતી. જોકે હવે ગુનાહિત બાબતોમાં સમજૂતી થઈ ગઈ છે પરંતુ નવી પ્રત્યાર્પણ સંધિને લઈને હજુ વાતચીત ચાલુ છે.
આ કાયદાકીય સમજૂતીનો ઉદ્દેશ્ય તપાસ, પ્રોસિક્યુશન અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા ગુનાહિત મામલામાં બંને દેશો વચ્ચે સહકાર વધારવાનો છે. ભારત તરફથી નેપાળમાં રાજદૂત નવીન શ્રીવાસ્તવે આ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. કાઠમંડુ પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ આ સમજૂતી પછી એક તંત્ર વિકસાવવામાં આવશે જેથી ગુનાહિત મામલાઓની તપાસ, પ્રોસિક્યુશન અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા કરી શકાય. આ સમજૂતીની મદદથી માનવ તસ્કરી, ડ્રગ્સની તસ્કરી, નાણાકીય અપરાધ, આતંકવાદ સાથે જોડાયેલા ગુના અને સંગઠિત અપરાધને રોકવામાં મદદ મળશે. આની મદદથી અધિકારીઓ અને તપાસ એજન્સીઓ આ વિષયોની અસરકારક રીતે તપાસ કરી શકશે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચે વર્ષ ૧૯૫૩ માં આ પહેલા પ્રત્યાર્પણ સંધિ થઈ હતી જે હવે ખતમ થઈ ગઈ છે.
