શું પાકિસ્તાન ભૂખમરા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે? યુએનના આ અહેવાલે દેશને ગરીબ બનવાની ચિંતા વધારી
પાકિસ્તાનની બગડતી પરિસ્થિતિ દેશના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગને સૌથી વધુ અસર કરી રહી છે. રોજબરોજની જરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને છે. આ દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્રના એક રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ સંકટ વધુ વધવા જઈ રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પાકિસ્તાનની વર્તમાન ખાદ્ય કટોકટી આગામી મહિનાઓમાં વકરી શકે છે.
પહેલા જાણો શું છે સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો રિપોર્ટ?
યુએનએ તાજેતરમાં પ્રકાશિત ‘હંગર હોટસ્પોટ્સ: FAO-WFP અર્લી વોર્નિંગ ઓન સિવિયર ફૂડ ઇન્સિક્યોરિટી.’ શીર્ષકનો અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો હતો આ રિપોર્ટમાં એવા દેશોને લઈને ચેતવણી આપવામાં આવી છે જ્યાં આગામી દિવસોમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની ભારે અછતની સંભાવના છે. આ રિપોર્ટ ફૂડ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર ઓર્ગેનાઈઝેશન (FAO) અને યુએનની સંસ્થા વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામ (WFP) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ રિપોર્ટમાં અલગ-અલગ દેશોને જૂનથી નવેમ્બર સુધીની સ્થિતિ માટે સતર્ક રહેવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
શું છે રિપોર્ટમાં?
રિપોર્ટ અનુસાર, પહેલાથી જ વૈશ્વિક આર્થિક સંકટ અને દેશ પર વધી રહેલા દેવાના કારણે પાકિસ્તાન મોટી મુશ્કેલીમાં છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, એપ્રિલ 2023થી જૂન 2026 સુધી પાકિસ્તાન સરકારે 77.5 અબજ ડોલર (લગભગ 21 લાખ 83 હજાર કરોડ પાકિસ્તાની રૂપિયા) જેટલું વિદેશી દેવું ચૂકવવું પડશે. આ આંકડો પણ ભયાનક છે કારણ કે પાકિસ્તાનની કુલ જીડીપી માત્ર 350 અબજ ડોલર (લગભગ 98 લાખ 62 હજાર કરોડ પાકિસ્તાની રૂપિયા) છે.
પાકિસ્તાનમાં ખાદ્યપદાર્થોની કટોકટી વધી રહી છે તેનું કારણ શું છે?
યુએનના રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે પાકિસ્તાનમાં વધતી જતી રાજકીય અસ્થિરતા અને પાછળ રહેલા સુધારાને કારણે ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) એ પાકિસ્તાન માટે નવી લોન ફાળવણી પણ બંધ કરી દીધી છે. તે જ સમયે, તેના સાથી દેશો પણ તેની મદદ કરવામાં આનાકાની કરી રહ્યા છે. આ જ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ રાજકીય અને આર્થિક સંકટ ઓક્ટોબર 2023માં યોજાનારી ચૂંટણી સુધી ચાલુ રહી શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન વિદેશી હૂંડિયામણની અછત અને પાકિસ્તાની રૂપિયાના મૂલ્યમાં ઘટાડાને કારણે પાકિસ્તાનની ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ ખરીદવાની ક્ષમતા પણ ઘટશે અને તેની કિંમતો સતત આસમાને પહોંચશે. એટલું જ નહીં, દેશને તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવી પણ મુશ્કેલ બનશે, જેનાથી પાવર કટ અટકાવવાનું અશક્ય બનશે.
કટોકટી કેટલી ઊંડી જઈ શકે?
અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બર અને ડિસેમ્બર 2023 વચ્ચે, પાકિસ્તાનમાં લગભગ 8.5 મિલિયન લોકો ગંભીર ખોરાકની અસુરક્ષાનો સામનો કરશે. ખાદ્ય સુરક્ષાની સાથે આગામી સમયમાં કુપોષણમાં પણ ગંભીર વધારો થઈ શકે છે. પાકિસ્તાનની સતત કથળતી આર્થિક સ્થિતિ ઘરોની ખરીદશક્તિ પર નકારાત્મક અસર કરશે. આનાથી તેમના માટે જરૂરી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ વસ્તુઓ એકઠી કરવી મુશ્કેલ બનશે.
પાકિસ્તાન પાસે હવે શું વિકલ્પો છે?
યુએનએ પાકિસ્તાન માટે ચેતવણી આપતાં કેટલાક સૂચનો આપ્યા છે જેને અમલમાં મૂકીને પાકિસ્તાન સંકટથી બચી શકે છે. આમાંના કેટલાક સૂચનો છે:
• સંશોધિત 2022 પૂર પ્રતિભાવ યોજનાને અમલમાં મૂકવી જેમાં પાકિસ્તાનની ખાદ્ય સુરક્ષા અને કૃષિ માટે USD 269.4 મિલિયન અને પોષણ સંબંધિત મુદ્દાઓ માટે USD 91 મિલિયનનો સમાવેશ થાય છે.
• પૂર-અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ખોરાક અને આજીવિકા સહાયના કવરેજને વધારવો, ખોરાક-ઉપયોગના તફાવતને ઘટાડવા માટે યોગ્ય પદ્ધતિઓ (ખોરાક અથવા રોકડ અને વાઉચર) દ્વારા.
• આવક અથવા રોજગારનું સર્જન; આજીવિકાની તકો અને પુનઃસ્થાપનના પ્રયાસો ખાસ કરીને ઘરની આગેવાની મહિલાઓ માટે.
• બિયારણ, ખાતર તેમજ જંતુ અને રોગ નિયંત્રણના પ્રયાસો સુધી પહોંચ આપીને આગામી અનાજ રોપણી સીઝન માટે કૃષિ સામગ્રીનું વિતરણ. ખાસ કરીને ગરીબ ખેડૂતો માટે.
• પશુ આશ્રયસ્થાનોનું નિર્માણ, પુનર્વસન અને પશુ આહાર અને પૂરક ખોરાકનું વિતરણ. ખાસ કરીને એવા પરિવારો કે જેઓ હજુ પણ 2022ના પૂરમાંથી સાજા થઈ રહ્યા છે.
• પગ અને મોઢાના રોગ, જંતુનાશક જેવા રોગોની સંભાવના ધરાવતા વિસ્તારોમાં પશુ રસીકરણ અભિયાન હાથ ધરવા
• વધુ સારી સુરક્ષા માટે ખેતી અને પશુધન માટે પાણીની માળખાકીય સુવિધાઓ અને પુનર્વસન વ્યવસ્થાપનનું નિર્માણ.
પાકિસ્તાન સિવાય અન્ય દેશોની સ્થિતિ પર રિપોર્ટમાં શું કહેવામાં આવ્યું છે?
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની બંને એજન્સીઓએ પાકિસ્તાનની સાથે 22 દેશોમાં 81 ભૂખમરા પ્રભાવિત વિસ્તારો વિશે ચેતવણીઓ જારી કરી છે, જ્યાં જૂન અને નવેમ્બર 2023 વચ્ચે ખાદ્ય સંકટ વધુ વકરી શકે છે. આમાં અફઘાનિસ્તાન, નાઈજીરિયા, સોમાલિયા, દક્ષિણ સુદાન અને યમન જેવા દેશોને સૌથી વધુ પરેશાન દેશોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન, સેન્ટ્રલ આફ્રિકન રિપબ્લિક, ઇથોપિયા, કેન્યા, કોંગો અને સીરિયાને ખાદ્ય સંકટના સંદર્ભમાં ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા દેશો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.
