Japan Earthquake Warning: જાપાનમાં આવેલા ૭.૫ ની તીવ્રતાના ભૂકંપે ભારે તબાહી મચાવી છે. રસ્તાઓ, વીજળી ઘરો અને અનેક મકાનોને ઘણું નુકસાન પહોંચ્યું છે, જેના કારણે હજારો લોકોનું જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. આ દરમિયાન જાપાનની હવામાન વિજ્ઞાન એજન્સીએ ઉત્તરી કિનારે આવેલા એક મહાભૂકંપની ચેતવણી જારી કરી છે.
રિપોર્ટ મુજબ, જાપાન સરકારે ખાડીની પાસે એક મોટા ભૂકંપ માટે એક ખાસ એલર્ટ જારી કર્યું છે, જેને ‘ઓફ ધ કોસ્ટ ઓફ હોક્કાઇડો એન્ડ સાનરિકુ સબસીક્વેન્ટ અર્થક્વેક એડવાઇઝરી’ના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. આ ચેતવણી ૭.૦ કે તેથી વધુની તીવ્રતાવાળા ભૂકંપ પછી સક્રિય થાય છે. તેનો અર્થ છે કે આગામી સાત દિવસ સુધી ૮ કે તેથી વધુની તીવ્રતાવાળા ભૂકંપ આવવાની સંભાવના સામાન્ય કરતાં વધુ છે. જોકે, તેની સંભાવના હજી પણ ઘણી ઓછી છે.
૧. સુનામીની ચેતવણી અને અસર
સોમવારે જાપાનમાં આવેલો ભૂકંપ હોક્કાઇડો અને ઉત્તર-પૂર્વી જાપાનના કિનારાઓ સાથે જોડાયેલી એક ખાડીની પાસે આવ્યો હતો. આ એક એવો ઝોન છે જ્યાં પેસિફિક પ્લેટ હોન્શુ મુખ્ય ટાપુની નીચે ખસવાથી મોટા ભૂકંપ આવી શકે છે. હવામાન વિજ્ઞાન એજન્સીએ ભૂકંપની તીવ્રતાને પહેલાંના ૭.૬ ના અનુમાનથી બદલી દીધી અને આંચકા પછી ૩ મીટર સુધી ઊંચી સુનામી લહેરોની ચેતવણી જારી કરી. ઇવાતે પ્રીફેક્ચરમાં સૌથી ઊંચી સુનામી લહેરો ૭૦ સેન્ટીમીટર સુધી પહોંચી હતી. જાપાનના વડાપ્રધાન સાને તાકાઇચીએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોના લોકોને આગામી એક-બે સપ્તાહ સુધી સ્થાનિક અધિકારીઓ અને હવામાન એજન્સીના અપડેટ્સ માટે સજાગ રહેવા અને આવનારા ભૂકંપ માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું છે.
૨. વૈશ્વિક અને ભારતીય ખતરો
હવામાન વૈજ્ઞાનિકોની ચિંતા હવે એ વાત પર છે કે આ ક્ષેત્રમાં ૮ કે તેથી વધુની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવવાની સંભાવનાઓ જોવા મળી રહી છે. આ ઉત્તરી જાપાનની પાસે આવનારો એક મહાભૂકંપ મુખ્યરૂપે ઉત્તર-પશ્ચિમી પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં સુનામી અને આંચકાનો ખતરો પેદા કરશે.
અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો: આનાથી જાપાન, રશિયાનો દૂર પૂર્વીય વિસ્તાર અને સંભવતઃ અલાસ્કાના કેટલાક હિસ્સાઓ પ્રભાવિત થશે.
ભારત માટે ખતરો: સુનામી પર થયેલા સંશોધનો દર્શાવે છે કે જાપાન-ટ્રેન્ચ પ્રકારની ઘટનાઓથી ઊર્જા પ્રશાંત મહાસાગરમાં કેન્દ્રિત થાય છે.
હિંદ મહાસાગર મુખ્યત્વે સુંડા (જાવા) ટ્રેન્ચ જેવા સબડક્શન ઝોન સાથે આવતા મેગાથ્રસ્ટ ભૂકંપોથી પ્રભાવિત થાય છે.
ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો ભારતના કિનારાઓ માટે સુંડા ટ્રેન્ચ અને અરબ સાગરને સુનામીનો મુખ્ય સ્ત્રોત માને છે.
જાપાનની આ ચેતવણીથી આવનારા દિવસોમાં ભારતીય કિનારાઓ પર સુનામી કે ભૂકંપના ખતરાના વધારાનો કોઈ સંકેત મળતો નથી.
૩. જાપાનમાં કેમ આવે છે ભૂકંપ?
જાપાન એક એવી જગ્યા પર સ્થિત છે જ્યાં પેસિફિક પ્લેટ ઉત્તરી અમેરિકી અને ઓખોત્સ્ક પ્લેટોની નીચે ખસે છે. આ પ્રક્રિયાને સબડક્શન ઝોન કહે છે. જાપાન અને કુરિલ ટ્રેન્ચ સાથે આ પ્લેટો ઘણું દબાણ જમા કરે છે, જે ક્યારેક-ક્યારેક મોટા મેગાથ્રસ્ટ ભૂકંપોના રૂપમાં બહાર આવે છે. ૨૦૧૧ માં, જાપાન ટ્રેન્ચની પાસે આવેલા ૯.૦ ની તીવ્રતાના ભૂકંપે એક વિનાશકારી સુનામીને જન્મ આપ્યો હતો, જેમાં લગભગ ૨૦,૦૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા અને ફુકુશિમા દાઇચી પરમાણુ સંયંત્રને ખરાબ રીતે નુકસાન પહોંચ્યું હતું.
