Lizard Evolution: વૈજ્ઞાનિકોની એક ટીમે વર્ષ 1971માં 10 છિપકલીઓને ક્રોએશિયાના એક ટાપુ પર લઈ જઈને છોડી દીધી હતી. આ ઇટાલિયન વૉલ લિઝર્ડ હતી, જેમાં 5 નર અને 5 માદા હતી. ત્યારબાદ 36 વર્ષ સુધી તેમની કોઈ ભાળ લેવામાં આવી નહોતી. 20મી સદીના અંતિમ દાયકામાં જ્યારે જીવવિજ્ઞાનીઓ પાછા ફર્યા, ત્યારે આ નાનકડો ટાપુ વૉલ છિપકલીઓથી ભરાઈ ગયો હતો. ઇટાલિયન વૉલ છિપકલીઓની સંખ્યા ટાપુની મૂળ છિપકલીઓની સરખામણીમાં ઘણી વધારે હતી. પરંતુ તેનાથી પણ રસપ્રદ બાબત એ હતી કે આ છિપકલીઓનું કદ બદલાઈ ગયું હતું.
છિપકલીઓની 5 જોડીને ટાપુ પર લાવવામાં આવી
1971માં એવિયાતાર નેવો અને તેમની ટીમે ઇટાલિયન વૉલ લિઝર્ડની 5 જોડીઓને દક્ષિણ એડ્રિયાટિક સમુદ્રમાં પોડ કેપિસ્ટે નામના નાના ખડકાળ સ્થળ પરથી પકડીને પૂર્વમાં આવેલા પોડ મર્ચારુ પર લઈ ગયા હતા. તેઓ એક પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા, જેમાં નાના ટાપુઓ વચ્ચે પ્રાણીઓની અદલાબદલી કરીને એ જોવામાં આવી રહ્યું હતું કે કઈ પ્રજાતિ વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે. પરંતુ આ પ્રોજેક્ટ બંધ થઈ ગયો અને આ 10 છિપકલીઓને નસીબના ભરોસે છોડી દેવામાં આવી.
3 દાયકામાં છિપકલીઓથી ભરાઈ ગયો ટાપુ
ત્યારબાદ 2000ના દાયકામાં વૈજ્ઞાનિકો પાછા આવ્યા. પ્રોસીડિંગ્સ ઑફ ધ નૅશનલ એકેડેમી ઑફ સાયન્સિસમાં પ્રકાશિત અહેવાલ અનુસાર, એન્થની હેરેલ અને ડંકન ઇર્શિકની ટીમે શોધી કાઢ્યું કે ટાપુ વૉલ લિઝર્ડથી ભરાઈ ગયો હતો. આ દરમિયાન ટાપુ પરથી એક મૂળ પ્રજાતિ અદૃશ્ય થઈ ચૂકી હતી. માઇટોકોન્ડ્રીયલ DNAએ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે આ છિપકલીઓ એ જ 10 છિપકલીઓની પેઢીઓ હતી, જેને 3 દાયકાથી પણ વધુ સમય પહેલાં અહીં લાવવામાં આવી હતી.
છિપકલીઓનું કદ બદલાઈ ગયું હતું
આ છિપકલીઓનું કદ પણ બદલાઈ ગયું હતું. પોડ મર્ચારુ પર રહેતી વૉલ લિઝર્ડનું માથું પહોળું અને ઊંચું થઈ ગયું હતું. આ ફેરફારને કારણે તેમની કરડવાની શક્તિ પણ ઘણી વધારે હતી. તેનું કારણ ટાપુ પર તેમનો બદલાયેલો ખોરાક હતો. આ છિપકલીઓ પોતાના અગાઉના ટાપુ પર જીવાતો ખાતી હતી અને તેમના આહારમાં વૃક્ષો-છોડનો હિસ્સો માત્ર 4થી 7 ટકા હતો.
પોડ મર્ચારુ પહોંચ્યા બાદ તેમના આહારમાં છોડનો હિસ્સો વસંત ઋતુમાં 34 ટકા અને ઉનાળામાં 61 ટકા થઈ ગયો હતો. તેમાં લગભગ અડધો હિસ્સો પાંદડાંનો હતો, જેમાં સેલ્યુલોઝનું પ્રમાણ વધારે હોય છે. પાંદડાં તોડવા માટે તેમને જડબામાં વધુ શક્તિની જરૂર હતી અને શક્તિ માટે જડબાની માંસપેશીઓને ટેકો આપવા માટે મોટી ખોપરીની જરૂર પડી.
