નવી દિલ્હી, 9 ડિસેમ્બર, 2020 સુધીના ત્રણ દાયકા દરમિયાન, પૃથ્વીના 77 ટકાથી વધુ જમીન ક્ષેત્રે અગાઉના સમાન સમયગાળા કરતાં વધુ સૂકી આબોહવાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. યુનાઈટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન ટુ કોમ્બેટ ડેઝર્ટિફિકેશન (UNCCD) દ્વારા સોમવારે જાહેર કરાયેલા એક રિપોર્ટમાં આ વાત કહેવામાં આવી છે.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન, વૈશ્વિક સૂકી જમીનનો વિસ્તાર આશરે 4.3 મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર જેટલો થયો, જે ભારત કરતાં લગભગ ત્રીજા ભાગનો મોટો છે અને હવે તે પૃથ્વીના 40 ટકાથી વધુ જમીન વિસ્તારને આવરી લે છે.
સાઉદી અરેબિયાના રિયાધમાં આયોજિત 16મી યુએનસીસીડી કોન્ફરન્સમાં બહાર પાડવામાં આવેલા રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનને રોકવાના પ્રયાસો નિષ્ફળ જશે તો આ સદીના અંત સુધીમાં વિશ્વની ત્રણ ટકા વેટલેન્ડ્સ સૂકી જમીનમાં ફેરવાઈ શકે છે.
છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં સૂકી જમીન પર રહેતા લોકોની સંખ્યા બમણી થઈને 2.3 અબજ થઈ ગઈ છે. અંદાજ મુજબ, આબોહવા પરિવર્તનની સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિમાં, 2100 સુધીમાં પાંચ અબજ લોકોએ સૂકી જમીન પર રહેવું પડશે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આટલી મોટી વસ્તીને આબોહવા પરિવર્તનના કારણે વધતી શુષ્કતા અને રણીકરણને કારણે તેમના જીવન અને આજીવિકા માટે વધુ જોખમોનો સામનો કરવો પડે છે. ખાસ કરીને સૂકવણીના વલણથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં લગભગ 96 ટકા યુરોપ, પશ્ચિમ અમેરિકા, બ્રાઝિલ, એશિયા અને મધ્ય આફ્રિકાના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દક્ષિણ સુદાન અને તાન્ઝાનિયામાં સૌથી વધુ જમીન સૂકી જમીનમાં પરિવર્તિત થઈ રહી છે, જ્યારે બિન-સૂકી જમીનમાંથી સૂકી જમીનમાં રૂપાંતરિત સૌથી મોટો વિસ્તાર ચીનમાં છે.
વિશ્વના લગભગ અડધા સૂકી જમીનના રહેવાસીઓ એશિયા અને આફ્રિકામાં રહે છે. સૌથી વધુ ગીચ વસ્તીવાળા સૂકા વિસ્તારો કેલિફોર્નિયા, ઇજિપ્ત, પૂર્વ અને ઉત્તર પાકિસ્તાન, ભારતના મોટા ભાગો અને ઉત્તરપૂર્વીય ચીનમાં છે.
ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉચ્ચ ઉત્સર્જનની સ્થિતિમાં, મધ્ય-પશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સૂકી જમીન, મધ્ય મેક્સિકો, ઉત્તર વેનેઝુએલા, ઉત્તર-પૂર્વ બ્રાઝિલ, દક્ષિણ-પૂર્વ આર્જેન્ટિના, સમગ્ર ભૂમધ્ય સમુદ્રનો વિસ્તાર, કાળો સમુદ્ર કિનારો, દક્ષિણ આફ્રિકાના મોટા ભાગો. , અને દક્ષિણ ઓસ્ટ્રેલિયા વિસ્તરણ થવાની આગાહી છે.
યુએનસીસીડીના એક્ઝિક્યુટિવ સેક્રેટરી ઇબ્રાહિમ થિયાવે જણાવ્યું હતું કે, “પ્રથમ વખત, જમીન સૂકાઈ જવાના ખતરાનો વૈજ્ઞાનિક સ્પષ્ટતા સાથે ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે, જે વિશ્વભરના અબજો લોકો માટે જે ખતરો છે તે દર્શાવે છે.”
“દુષ્કાળથી વિપરીત – ઓછા વરસાદનો અસ્થાયી સમયગાળો, શુષ્કતા કાયમી, ચાલુ પરિવર્તનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,” તેમણે કહ્યું. દુષ્કાળની સ્થિતિનો અંત આવે છે. જો કે, જ્યારે કોઈ વિસ્તારનું વાતાવરણ શુષ્ક થઈ જાય છે, ત્યારે તે તેની પાછલી સ્થિતિમાં પાછા આવવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે.
થિયાવે જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર વિશ્વમાં વિશાળ વિસ્તારોને અસર કરતી શુષ્ક આબોહવા હવે પહેલા જેવી રહેશે નહીં અને આ પરિવર્તન પૃથ્વી પરના જીવન માટે નવા પડકારો ઉભા કરી રહ્યું છે.
