PM Modi UAE Visit: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે વાતચીત દરમિયાન કહ્યું કે ભારત પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ લાવવા માટે દરેક સંભવ સહયોગ આપવા તૈયાર છે. મોદી અને અલ નાહયાનની બેઠક વડાપ્રધાનના ખાડી દેશ પહોંચવાની થોડી જ વાર બાદ થઈ. આ પીએમ મોદીની પાંચ દેશોની યાત્રાનો પહેલો તબક્કો છે. આ યાત્રામાં ચાર યુરોપીય દેશ પણ સામેલ છે.
યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ સાથે બેઠકમાં શરૂઆતની ટિપ્પણી કરતા મોદીએ કહ્યું, “અમે યુએઈ પર થયેલા હુમલાની નિંદા કરીએ છીએ.” યુએઈમાં અમેરિકાનો એક પ્રમુખ સૈન્ય અડ્ડો છે. યુદ્ધ દરમિયાન ઇરાને ઘણી વખત યુએઈને નિશાન બનાવ્યું છે. પીએમ મોદીએ આગળ કહ્યું, “જે રીતે યુએઈને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું, તેને મંજૂર ન કરી શકાય. પરંતુ જે સંયમ સાથે યુએઈએ વર્તમાન સ્થિતિને સંભાળી છે, તે સરાહનીય છે.”
રક્ષા સહયોગ પર કરાર
બાદમાં વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં કહ્યું, “વડાપ્રધાને યુએઈ પર થયેલા હુમલાની ભારત તરફથી આકરી નિંદા દોહરાવી. સાથે જ યુએઈના નેતૃત્વ અને ત્યાંના લોકો પ્રત્યે એકજૂથતા પણ દર્શાવી. વડાપ્રધાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી સુરક્ષિત અવરજવર અને વિના કોઈ અવરોધે જહાજોની અવરજવરને સુનિશ્ચિત કરવાના પક્ષમાં ભારતનું સ્પષ્ટ વલણ પણ રાખ્યું. તેમણે કહ્યું કે આ ક્ષેત્રમાં સ્થાયી શાંતિ અને સ્થિરતાની સાથે-સાથે ઉર્જા અને ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મહત્વનું છે.”
વડાપ્રધાને કહ્યું કે પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષની અસર આખી દુનિયામાં અનુભવાઈ રહી છે. તેમણે કહ્યું, “ભારત પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ લાવવા માટે દરેક સંભવ સહયોગ આપવા તૈયાર છે.”
વડાપ્રધાનનું હવાઈ અડ્ડા પર અલ નાહયાન શિષ્ટાચાર પૂર્વક સ્વાગત કર્યું, જે આ યાત્રાની અહેમિયતને બતાવે છે. વડાપ્રધાન મોદીને ગાર્ડ ઓફ ઓનર પણ આપવામાં આવ્યું. વિશેષ સન્માનના તોર પર તેમના વિમાનને યુએઈના સૈન્ય લડાકુ વિમાનોએ એસ્કોર્ટ કર્યું. સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં મોદીએ અબુ ધાબી હવાઈ અડ્ડા પર સ્વાગત કરવા માટે યુએઈ રાષ્ટ્રપતિના “સૌહાર્દપૂર્ણ વ્યવહાર” પર તેમનો આભાર માન્યો.
આ દરમિયાન ભારત અને યુએઈ વચ્ચે વ્યૂહાત્મક રક્ષા ભાગીદારીના માળખા પર કરાર થયો છે. આ કરાર હેઠળ બંને દેશ એડવાન્સ રક્ષા ટેકનોલોજીના સંયુક્ત વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન, ગુપ્ત માહિતી શેર કરવા અને આતંકવાદ વિરોધી સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા પર કેન્દ્રિત છે. વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં કહ્યું, “બંને નેતાઓએ ભારત અને યુએઈ વચ્ચે સતત મજબૂત થઈ રહેલા દ્વિપક્ષીય રક્ષા સહયોગને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો અહેમ સ્તંભ માન્યો. તેમણે યાત્રા દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક રક્ષા ભાગીદારીના માળખા પર થયેલા હસ્તાક્ષરનું સ્વાગત કર્યું.”
આ કરાર હેઠળ બંને પક્ષ રક્ષા ઉદ્યોગ સહયોગને વધુ ઊંડો કરવા અને એડવાન્સ ટેકનોલોજી, તાલીમ, સૈન્ય અભ્યાસ, દરિયાઈ સુરક્ષા, સાયબર રક્ષા અને સુરક્ષિત સંચાર વધારવા પર સહમત થયા છે.
મધ્ય-પૂર્વ મામલાના જાણકાર કબીર તનેજાએ જણાવ્યું, “અમે જોયું છે કે કેટલાક કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા છે. આમાં એલપીજીથી લઈને પાંચ અબજ ડોલરના રોકાણની વાત છે. અને આમાં એક વ્યૂહાત્મક રક્ષા કરાર પણ છે. મારા ખ્યાલ મુજબ આ કરાર ભારતની યુએઈ સાથે પ્રવર્તમાન વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને જ આગળ વધારશે.” તેમણે કહ્યું કે પીએમ મોદીની યાત્રા મોટાભાગે યુએઈને સમર્થન આપવા માટે છે કારણ કે ઇરાન યુદ્ધ દરમિયાન યુએઈ પર સૌથી વધુ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા થયા છે. સાથે જ ભારત અને યુએઈ વચ્ચે 100 બિલિયનથી વધુ ટ્રેડ થાય છે અને યુએઈ ગલ્ફમાં ભારતનો સૌથી મોટો પાર્ટનર છે.
તેલ અને ગેસ સાથે જોડાયેલા કરાર
આ સિવાય ભારત અને યુએઈએ વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર પર કરાર જ્ઞાપન (MoU) પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરારનો હેતુ કાચા તેલના અસ્થિર બજાર અને પ્રાદેશિક તણાવથી જોડાયેલા પુરવઠા અવરોધો સામે લડવા માટે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો છે. વર્તમાન સમયમાં અબુ ધાબી નેશનલ ઓઈલ કંપની (ADNOC) ભારતના ભૂગર્ભ ભંડારમાં તેલ રાખનારી એકમાત્ર વિદેશી કંપની છે. આ કરારથી ભારતને ભરોસાપાત્ર ઉર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત થશે. સાથે જ યુએઈને પોતાના વધેલા કાચા તેલના ઉત્પાદન માટે ભારત જેવું મોટું બજાર મળશે.
બંને પક્ષોએ એલપીજીના પુરવઠા પર પણ કરાર કર્યો. દુનિયાના બજારમાં એલપીજીની કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવની અસર ભારતીય ગ્રાહકો પર પણ પડે છે. આ કરાર દ્વારા આ જ પ્રભાવને ઓછો કરવાની કોશિશ કરવામાં આવી છે. આ કરાર ઇન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન (IOCL) અને ADNOC વચ્ચે થયો છે. આ હેઠળ યુએઈથી પ્રાથમિકતાના આધાર પર ઇંધણ પુરવઠો સુનિશ્ચિત થશે. ભારતની ઘરેલું એલપીજી જરૂરિયાતનો લગભગ 40 ટકા હિસ્સો યુએઈથી આવે છે.
આ સિવાય ગુજરાતના વાડીનારમાં શિપ રિપેર ક્લસ્ટર બનાવવા માટે પણ એક કરાર જ્ઞાપન પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.
યુએઈમાં ભારતના રાજદૂત, દીપક મિત્તલે કહ્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચે સૌથી અહેમ કરાર વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારને વધારવાને લઈને થયો છે. તેમણે કહ્યું, “સૌથી અહેમ પાસું ભારતના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારને વધારવાનું છે. આને આશરે 5.5 મિલિયન બેરલથી વધારીને 30 મિલિયન બેરલ સુધી લઈ જવાની યોજના છે. આ હેઠળ નવી જગ્યાઓની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં ઓડિશાનું ચંડીખોલ પણ સામેલ છે.”
“બીજું પાસું એ હતું કે યુએઈના ફુજૈરા સ્થિત ભંડારમાં પણ ભારતની વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ સંગ્રહ ક્ષમતા વિકસિત કરવામાં આવે. ત્રીજું પાસું માત્ર કાચા તેલ સુધી સીમિત ન રહીને પહેલીવાર ગેસ એટલે કે એલએનજી (LNG) અને એલપીજી (LPG) માટે નવા વ્યૂહાત્મક સંગ્રહ વિકસિત કરવાનું હતું. ચોથું પાસું બંને દેશો વચ્ચે એલએનજીની લાંબાગાળાની પુરવઠા વ્યવસ્થા પર કામ કરવાનું હતું. આ તમામ પગલાં ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને બંને દેશો વચ્ચે ઉર્જા ભાગીદારીને મજબૂત કરવા માટે છે.”
પાંચ અબજ ડોલરનું રોકાણ
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે બંને નેતાઓએ યુએઈની સંસ્થાઓ તરફથી ભારતમાં પાંચ અબજ ડોલરના રોકાણની ઘોષણાનું સ્વાગત કર્યું. આ હેઠળ એમિરેટ્સ એનબીડી (Emirates NBD) તરફથી ભારતના આરબીએલ (RBL) બેંકમાં ત્રણ અબજ ડોલરનું રોકાણ કરવામાં આવશે. સાથે જ અબુ ધાબી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઓથોરિટી (ADIA) ભારતના નેશનલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ (NIIF) સાથે મળીને ભારતની પ્રાથમિક બુનિયાદી ઢાંચા પરિયોજનાઓમાં એક અબજ ડોલરનું રોકાણ કરશે. આ સિવાય ઇન્ટરનેશનલ હોલ્ડિંગ કંપની ભારતની સન્માન કેપિટલમાં એક અબજ ડોલરનું રોકાણ કરશે.
વિદેશ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું, “આ રોકાણ ભારતની વિકાસ યાત્રા પ્રત્યે યુએઈની પ્રતિબદ્ધતાને બતાવે છે. સાથે જ દ્વિપક્ષીય વ્યૂહાત્મક રોકાણ ભાગીદારીને પણ મજબૂત કરે છે.”
વિદેશ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેર કરેલા નિવેદનમાં કહ્યું કે શુક્રવારની વાતચીત મુખ્ય રૂપે “ઉર્જા, વ્યાપાર અને રોકાણ, બ્લુ ઇકોનોમી, ફિનટેક સમેત ટેકનોલોજી, રક્ષા અને લોકો વચ્ચેના સંબંધો” જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહી. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું, “બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયાના ઘટનાક્રમ અને અન્ય વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પણ પોતાના વિચારો શેર કર્યા.”
આ પણ વાંચો: Trump China Relations: ચીન પર ટ્રમ્પના નરમ થતા વલણને તેમના સમર્થકો કેવી રીતે જોઈ રહ્યા છે? – Newz Cafe
