Russia Oil Profit Iran Us War: અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલા બાદ પશ્ચિમ એશિયાના મોટા ભાગમાં અસ્થિરતા છે. આરબ જગતમાં વધતું ટેન્શન રશિયા માટે અનેક મોરચે ફાયદાનો સોદો સાબિત થઈ રહ્યું છે. ઈરાનના સહયોગી દેશ રશિયાના એનર્જી રેવન્યુમાં આ જંગથી વધારો થયો છે. ભારતે પણ ફરી એકવાર રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીના સંકેત આપ્યા છે. તો વળી યુક્રેન વિરુદ્ધ લડાઈમાં તેને એટલા માટે ફાયદો મળ્યો છે કારણ કે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોનું ધ્યાન ઈરાન પર છે. આનાથી રશિયા પાસે યુક્રેનમાં સૈન્ય અભિયાન વધારવાની તક છે.
રિપોર્ટ મુજબ, ઈરાનના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (સમુદ્રધુની) ને બંધ કરવાથી એનર્જીની કિંમતોમાં વધારો થયો છે. તેલ વેપારના આ મહત્વના દરિયાઈ રસ્તાના બંધ થવાથી બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૮૨ ડોલર પ્રતિ બેરલ પહોંચી ગયું છે, આ કિંમત હુમલાના દિવસે (૨૮ ફેબ્રુઆરીએ) ૭૨.૮૭ ડોલર હતી. આનાથી રશિયાનું યુરાલ ક્રૂડ ૬૨ ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી વધી ગયું છે, જે મોસ્કોના ૨૦૨૬ ના બજેટમાં નક્કી કરેલા ૫૯ ડોલરના બેન્ચમાર્ક કરતા વધારે છે.
ઈરાન સંકટ અને રશિયા
તેલ અને ગેસ રેવન્યુ રશિયાના ફેડરલ બજેટના ૩૦ ટકા છે. અરબ સાગરમાં રશિયન ક્રૂડ કાર્ગો એક સારો વિકલ્પ બની ગયા છે કારણ કે મિડલ ઈસ્ટની સપ્લાય ફસાયેલી છે. કાર્નેગી રશિયા યુરેશિયા સેન્ટરની એલેક્ઝાન્ડ્રા પ્રોકોપેન્કોએ કહ્યું છે કે જો સ્ટ્રેટ બંધ રહે છે તો કિંમતો ૧૦૮ ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આનાથી રશિયાને ફાયદો થશે પરંતુ યુરોપિયન અર્થતંત્રોને માર પડશે.
રશિયાને ઈરાન સંકટનો બીજો ફાયદો યુક્રેનમાં મળશે. ઈરાનમાં લડાઈ યુક્રેનને એર ડિફેન્સ મિસાઈલ સપ્લાય પ્રભાવિત કરવા લાગી છે. ઈરાની મિસાઈલોને રોકી રહેલી PAC-3 પેટ્રિયોટ ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમ યુક્રેનમાં રશિયન હુમલાઓ વિરુદ્ધ વપરાય છે. યુક્રેની રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ કહ્યું છે કે જો ઈરાનમાં સંઘર્ષ લાંબો ચાલ્યો તો તેમની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઓછી પડી શકે છે.
યુક્રેન અને રશિયાની શાંતિ વાર્તા અટકી
ઈરાનના સંકટને કારણે અમેરિકાની મધ્યસ્થતા વાળી રશિયા-યુક્રેનની શાંતિ વાર્તા પણ અટકી ગઈ છે. વાર્તા ટળવાથી મળેલો સમય રશિયાને યુક્રેનના કેટલાક વધુ વિસ્તારો પર કબજાની તક આપી શકે છે. આને જોતા લિથુઆનિયા પ્રેસિડેન્ટ ગિટાનસ નૌસેદાએ ચેતવણી આપી છે કે મિડલ ઈસ્ટ સંકટથી ઈન્ટરનેશનલ કોમ્યુનિટીનું ધ્યાન યુક્રેન-રશિયા પરથી હટવું જોઈએ નહીં.
રશિયાએ આ આખા ઘટનાક્રમમાં સંતુલન સાધવાની કોશિશ કરી છે. રશિયાએ સહયોગી ઈરાન પર હુમલાઓની કડક નિંદા કરી છે. રશિયાએ ઈરાનને ડિપ્લોમેટિક સપોર્ટની પેશકશ કરી છે. રશિયાએ ભલે ઈરાનને સૈન્ય મદદ નથી આપી પરંતુ વ્લાદિમીર પુતિન તેહરાનમાં સત્તામાં ફેરફાર ઈચ્છતા નથી. આનાથી તેમના પ્રાદેશિક લક્ષ્યોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે.
