Saudi Pakistan Defense Pact: સાઉદી અરેબિયાની સરકારી તેલ કંપની અરામકોની રિફાઈનરી પર સોમવારે ઈરાને હુમલો કર્યો છે. અરામકોએ જણાવ્યું છે કે તેની રાસ તનુરા તેલ રિફાઈનરીને ડ્રોન હુમલા બાદ અસ્થાયી રીતે બંધ કરવી પડી છે. આ સાઉદી અરેબિયાના રિફાઈનિંગ હબમાંથી એક છે. આના પર હુમલો સમગ્ર વિસ્તારના એનર્જી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પ્રભાવિત કરી શકે છે. ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલાનો જવાબ આપતા જે દેશોને નિશાન બનાવ્યા છે, તેમાં સાઉદી અરેબિયા પણ છે. સાઉદી પર હુમલાથી પાકિસ્તાન તરફ ધ્યાન ગયું છે કારણ કે બંને દેશોએ વિતેલા વર્ષે રક્ષા સમજૂતી કરી છે.
પાકિસ્તાને વિતેલા વર્ષે સાઉદી અરેબિયા સાથે અત્યંત મહત્વની રક્ષા સમજૂતી કરી છે. સપ્ટેમ્બરમાં બંને દેશોના ટોચના નેતાઓ અને સૈન્ય નેતૃત્વએ સમજૂતીની જાહેરાત કરી હતી. નાટો (NATO) સ્ટાઈલની આ સમજૂતીમાં કોઈ એક દેશ પર એટેકને બંને દેશો પર હુમલો માનવામાં આવશે. બીજી તરફ સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાનના ઘટનાક્રમ પર પાકિસ્તાને ચૂપકીદી સેવી રાખી છે.
પાકિસ્તાને જંગની જાહેરાત કેમ ન કરી?
પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયા સાથે સ્ટ્રેટેજિક મ્યુચ્યુઅલ ડિફેન્સ એગ્રીમેન્ટ હોવા છતાં તેણે મિલિટરી એક્શનને બદલે એકજૂથતાને પ્રાથમિકતા આપી છે. પાકિસ્તાને ઈરાનના તાજેતરના ઘટનાક્રમ પર ખૂબ જ સંતુલિત નિવેદનબાજી કરી છે. આનું એક મહત્વનું કારણ તેના પાડોશી દેશ ઈરાન સાથેના ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક, આર્થિક અને ડિપ્લોમેટિક સંબંધો છે.
ઈસ્લામાબાદ અને તેહરાન વચ્ચે હાઈ-લેવલ વિઝિટ અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર સહયોગ સહિત દ્વિપક્ષીય જોડાણ છે. ઈરાને પાછલા પ્રાદેશિક સંકટો દરમિયાન પાકિસ્તાનના સમર્થનની જાહેરમાં પ્રશંસા કરી છે, જે પરંપરાગત રીતે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોને દર્શાવે છે. સાઉદી સાથે તેનો સંબંધ ઘણો જૂનો છે તો અમેરિકા સાથે પણ પાકિસ્તાનના સંબંધો તાજેતરના મહિનાઓમાં ઘણા સારા થયા છે.
🇸🇦🇮🇷 L’Arabie saoudite a fermé sa gigantesque raffinerie de Ras Tanura (550 000 barils/jour, une des plus grandes au monde) après une frappe de drone iranien.
Profitez-en pour faire le plein aujourd’hui ! Dans les prochains jours, le prix de l’essence risque de devenir… pic.twitter.com/DaCFY6CSY2
— DIMÉ (@MakhtarDime) March 2, 2026
ઈરાન સાથે યુદ્ધ પાકિસ્તાનને ભારે પડશે
ઈરાન સાથે હોટ વોરમાં જવું ઈસ્લામાબાદ માટે એટલા માટે પણ ખતરનાક છે કારણ કે બંને એક લાંબી અસ્થિર બોર્ડર શેર કરે છે. આવી કોઈ લડાઈ પાકિસ્તાનની પોતાની વસ્તીની અંદર અંદરની સેક્ટેરિયન ફોલ્ટ લાઈનને ભડકાવી શકે છે. અમેરિકા-ઈઝરાયેલના ઈરાન પર હુમલાની વિરુદ્ધ કરાચી અને લાહોર જેવા પાકિસ્તાની શહેરોમાં મોટા પાયે પ્રદર્શન થયા છે.
પાકિસ્તાની જનતાએ રસ્તા પર આવીને ઈરાન પર હુમલાની વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું છે અને અમેરિકી કોન્સ્યુલેટને નિશાન બનાવ્યા છે. આ દર્શાવે છે કે ઈરાનની વિરુદ્ધ કોઈ પણ ડાયરેક્ટ મિલિટરી એક્શન લેવું પાકિસ્તાનના રાજકીય અને સૈન્ય નેતૃત્વ માટે કેટલું મુશ્કેલ બની ગયું છે. આવું કદમ તેમને પોતાના જ લોકોની વચ્ચે અલોકપ્રિય કરી શકે છે.
સાઉદી પાકિસ્તાન-સમજૂતીનું શું થશે?
એનાલિસ્ટનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાનનો સાઉદી અરેબિયા સાથેનો કરાર ફોર્મલ છે. આને ઓટોમેટિક મિલિટરી વધારાની બિનશરતી ગેરંટીને બદલે એકજૂથતાનો પોલિટિકલ સિગ્નલ માનવામાં આવે છે. એવામાં પાકિસ્તાન આ સમજૂતીને જાળવી રાખતા યુદ્ધમાં સીધા હસ્તક્ષેપથી દૂર રહેશે.
આ સિવાય પાકિસ્તાન હાલમાં તેના નોર્થ-વેસ્ટ બોર્ડર પર અફઘાનિસ્તાન સાથે લગભગ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં છે. ભારત સાથે પાકિસ્તાનના સંબંધો સતત તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે. એવામાં પાકિસ્તાનની સેના કોઈ પણ સંજોગોમાં ઈરાન સાથે નવો મોરચો ખોલવા તરફ નહીં જાય.
પાકિસ્તાનનું ઈરાન પર વલણ
પાકિસ્તાને કોઈ આક્રમક નિવેદન આપવાને બદલે શાંતિની અપીલ કરી છે. ઈસ્લામાબાદ યુએનમાં ચીન અને રશિયાની સાથે એક ડ્રાફ્ટ રેઝોલ્યુશનને આગળ વધારી રહ્યું છે, જેમાં લડાઈમાં કોઈ પક્ષ લેવાને બદલે તરત જ અને બિનશરતી સીઝફાયરની માંગ કરવામાં આવી છે. સ્પષ્ટ છે કે પાકિસ્તાન હાઈ-સ્ટેક બેલેન્સિંગ એક્ટ પર આગળ વધી રહ્યું છે.
