Shangri La Dialogue: શાંગરી-લા ડાયલોગ શું છે?
સ્થળ: શાંગરી-લા હોટેલ, સિંગાપોર
તારીખ: 29 મે થી 31 મે 2026
આયોજક: IISS – ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ
આ કોઈ UN જેવી ઓફિશિયલ સમિટ નથી. આ એશિયાનો ‘ડિફેન્સ અડ્ડો’ છે. દર વર્ષે 50+ દેશના રક્ષા મંત્રી, આર્મી ચીફ, ઇન્ટેલિજન્સ હેડ, ડિપ્લોમેટ અને હથિયાર કંપનીઓ સિંગાપોરની 5-સ્ટાર હોટેલમાં ભેગા થાય છે. દિવસે ભાષણ, રાતે બંધ બારણે ‘ફ્રેન્ક એક્સચેન્જ’. મતલબ સીધી વાત, કેમેરા વગર.
1. આ વર્ષે એજન્ડા કેમ ગરમ છે? – 3 મોટા ફ્લેશપોઈન્ટ
A. ઇરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ ક્રાઈસિસ
28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી US-Israel-Iran યુદ્ધ ચાલુ છે. ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ કરી દીધો છે – દુનિયાનું 20% તેલ-ગેસ ત્યાંથી પસાર થાય છે. ટ્રમ્પે 23 મેના રોજ કહ્યું કે “ઈરાન સાથે ડીલ લાર્જલી નેગોશિએટેડ છે” જેમાં હોર્મુઝ ખોલવાનો મુદ્દો છે. પણ 24 મેના રોજ US એ દક્ષિણ ઈરાનમાં “ડિફેન્સિવ સ્ટ્રાઈક” કરી. ટ્રમ્પે ઈરાનનો નવો પ્રસ્તાવ “TOTALLY UNACCEPTABLE” કહ્યો.
એશિયાનો સવાલ: “મિડલ ઈસ્ટમાં તેલ બંધ થયું તો એશિયાની ઇકોનોમીનું શું? US નેવી હોર્મુઝ ખોલશે કે ડીલ કરશે?” સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રૂબિયોએ કહ્યું: “સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખુલ્લો રહેવો જ પડશે, એક યા બીજી રીતે”.
B. તાઈવાન: ચીનનું બીજું ‘કોમ્બેટ પેટ્રોલ’
26 મેના રોજ તાઈવાને એક અઠવાડિયામાં બીજી વાર ચીનનું “જોઇન્ટ કોમ્બેટ રેડિનેસ પેટ્રોલ” ડિટેક્ટ કર્યું. 21 ચીની એરક્રાફ્ટ, J-16 ફાઈટર અને ડ્રોન તાઈવાનની આસપાસ. તાઈવાને F-16 જેટ અને જહાજ મોકલ્યા.
બેકગ્રાઉન્ડ: આ મહિને શી જિનપિંગે ટ્રમ્પ સાથે બેઇજિંગમાં તાઈવાન પર ચર્ચા કરી હતી. તાઈવાન “હાઈ એલર્ટ” પર છે. ચીન રોજ તાઈવાનની આસપાસ યુદ્ધ જહાજ-વિમાન મોકલે છે.
શાંગરી-લામાં સવાલ: “જો ચીન તાઈવાન પર હુમલો કરે તો US બચાવશે? કે ઇરાન-યુક્રેનમાં ફસાયેલું અમેરિકા એશિયા છોડી દેશે?”
C. અમેરિકાની ‘ઓવરસ્ટ્રેચ’ ચિંતા
US ડિફેન્સ સેક્રેટરી પીટ હેગસેથ 29 મેથી સમિટમાં હાજર રહેશે. પણ એશિયન સાથી દેશો પૂછશે:
1. US ઇરાન યુદ્ધમાં ફસાયેલું છે
2. US યુરોપમાંથી સૈન્ય હટાવી રહ્યું છે, જર્મનીમાંથી ટ્રુપ્સ પાછા બોલાવે છે
3. ટ્રમ્પ એડમિનિસ્ટ્રેશન “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નીતિ પર
નેશનલ યુનિવર્સિટી ઓફ સિંગાપોરના ઇયાન જા ચોંગ કહે છે: “US પોલિસીની અનિશ્ચિતતા અને અસ્થિરતા પર ચિંતા રહેશે. એશિયા માટે સૌથી મોટો મુદ્દો US-Israel-Iran કોન્ફ્લિક્ટ અને એનર્જી સપ્લાય પર અસર છે”.
2. કોણ-કોણ હાજર? – સ્ટાર સ્પીકર્સ
1. કીનોટ સ્પીચ: વિયેતનામના પ્રેસિડેન્ટ ટો લામ શુક્રવાર રાતે 29 મેના રોજ કરશે.
2. US: ડિફેન્સ સેક્રેટરી પીટ હેગસેથ. સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રૂબિયો 24 મે થી દિલ્હીમાં છે, ક્વાડ મીટિંગ પછી સિંગાપોર આવી શકે.
3. ચીન: પાર્ટિસિપન્ટ અનક્લિયર. તાઈવાન ટેન્શન વચ્ચે ચીન કયા લેવલે આવે એ સૌથી મોટો સવાલ.
4. ભારત: ક્વાડના ભાગરૂપે હાજરી. રૂબિયો 26 મેના રોજ દિલ્હીમાં ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની મીટિંગમાં.
3. બેકગ્રાઉન્ડ: 2025 માં શું થયું હતું?
2025 ની શાંગરી-લા સમિટમાં ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને કીનોટ આપી હતી. US-ચીન ટકરાવ મુખ્ય મુદ્દો હતો. એ વખતે હેગસેથે કહ્યું હતું કે ચીન તાઈવાન પર “ઇમિનન્ટ” ખતરો છે. ચીને US ને “ટ્રબલમેકર” કહ્યું હતું.
4. 2026 નો ખેલ: ‘ટ્રમ્પ ફેક્ટર’
ટ્રમ્પની 3 નીતિ જે સમિટને હલાવશે:
1. હોર્મુઝ: “અમે જહાજો પર બ્લોકેડ રાખીશું જ્યાં સુધી ડીલ ન થાય” – Truth Social પર પોસ્ટ.
2. અબ્રાહમ એકોર્ડ: ટ્રમ્પે વધુ દેશોને અબ્રાહમ એકોર્ડ પર સહી કરવા કહ્યું છે જેથી ઇરાન યુદ્ધ રોકાય.
3. એશિયા પિવોટ ડાઉટ: ટ્રમ્પ એડમિનિસ્ટ્રેશન યુરોપમાંથી સૈન્ય હટાવે છે, મિડલ ઈસ્ટમાં ફસાયેલું છે. એશિયન દેશો પૂછશે: “અમારા માટે સમય છે?”
5. માર્કેટ પર અસર
ઇરાન યુદ્ધને કારણે યુરોપિયન સ્ટોક ડાઉન, તેલ $98.50 પાર. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 2.4% ઉછળ્યું. STOXX 600 0.2% ડાઉન.
ડાર્લિંગ, શાંગરી-લા 2026 નું તળિયું:
આ સમિટમાં 3 સવાલના જવાબ મળશે:
1. તેલ: US હોર્મુઝ કેવી રીતે ખોલશે – યુદ્ધથી કે ડીલથી?
2. તાઈવાન: ચીન હુમલો કરે તો US લડશે?
3. ટ્રમ્પ: “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નો મતલબ “એશિયા સેકન્ડ” છે?
નેશનલ યુનિવર્સિટી ઓફ સિંગાપોરના એક્સપર્ટ કહે છે: એશિયાને સૌથી વધુ ચિંતા ઇરાન યુદ્ધ અને એનર્જી સપ્લાયની છે.
29 મેની રાતે વિયેતનામના પ્રેસિડેન્ટનું ભાષણ અને હેગસેથનો જવાબ – એના પર દુનિયાની નજર. જો US એશિયાને ભરોસો ન આપી શકે તો ચીન માટે મેદાન ખુલ્લું.
