Trump Greenland Annexation Crisis: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મહત્વાકાંક્ષાઓ અણનમ છે. વેનેઝુએલામાં નિકોલસ માદુરોને સત્તા પરથી દૂર કર્યા પછી અને અમેરિકાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યા પછી, ટ્રમ્પ હવે ગ્રીનલેન્ડ પર નજર રાખી રહ્યા છે. વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ગ્રીનલેન્ડને જોડવું એ અમેરિકા માટે ટોચની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રાથમિકતા છે, જેમાં લશ્કરી ઉપયોગ પણ એક વિકલ્પ છે. યુરોપિયન દેશો અને નાટોએ આનો સખત વિરોધ કર્યો છે, તેને ગઠબંધન માટે ખતરો ગણાવ્યો છે. વળી ટ્રમ્પના આ જિદ્દી વલણના લીધે સમગ્ર વિશ્વની શાંતિ જોખમાઈ શકે છે. વિશ્વ અનેક ટુકડાઓમાં વહેંચાઈ શકે છે અને સમગ્ર વિશ્વ પર ક્યાંકને ક્યાંક ખતરો ઉભો થઇ કરોડો લોકોના જીવ ખતરામાં મુકાઈ શકે છે.
વ્હાઇટ હાઉસે શું કહ્યું?
સોમવારે, વ્હાઇટ હાઉસે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માને છે કે ગ્રીનલેન્ડ હસ્તગત કરવું એ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે “રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રાથમિકતા” છે. આ નિવેદન પછી, ડેમોક્રેટિક અને રિપબ્લિકન બંને પક્ષોના નેતાઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે આવી ભાષા નાટો અને વૈશ્વિક સ્થિરતાને ગંભીર અસર કરી શકે છે. વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે કહ્યું, “રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રીનલેન્ડ હસ્તગત કરવું એ અમેરિકા માટે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રાથમિકતા છે. આર્કટિક ક્ષેત્રમાં આપણા વિરોધીઓને રોકવા માટે તે જરૂરી છે.” તેમણે વધુમાં કહ્યું, “રાષ્ટ્રપતિ અને તેમની ટીમ આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે અનેક વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહ્યા છે. અલબત્ત, યુએસ સૈન્યનો ઉપયોગ હંમેશા કમાન્ડર-ઇન-ચીફ માટે એક વિકલ્પ છે.”
કાયદાકારોનો વિરોધ
લેવિટના નિવેદનોએ કાયદા ઘડનારાઓ તરફથી વધુ ટીકા કરી. તેઓ કહે છે કે ડેનમાર્ક રાજ્યના સ્વાયત્ત ભાગ ગ્રીનલેન્ડ સામે લશ્કરી કાર્યવાહી વિશે વાત કરવાથી પણ અમેરિકાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાથીઓમાંના એકને નબળું પડી શકે છે. આ નિવેદન વેનેઝુએલાના ઓપરેશન પછી આવ્યું છે, જ્યાં યુએસ દળોએ માદુરોને કબજે કર્યો અને દેશ પર નિયંત્રણનો દાવો કર્યો. ટ્રમ્પે કહ્યું, “આપણને ગ્રીનલેન્ડની સખત જરૂર છે.”
ગ્રીનલેન્ડને જોડવાની ધમકીઓ બિનજરૂરી અને ખતરનાક છે
યુટાહના રિપબ્લિકન બ્લેક મૂર અને મેરીલેન્ડના ડેમોક્રેટ સ્ટેની એચ. હોયર, કોંગ્રેસનલ ફ્રેન્ડ્સ ઓફ ડેનમાર્ક કોકસના સહ-અધ્યક્ષોએ એક સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું કે ગ્રીનલેન્ડના જોડાણની માંગણીઓ બિનજરૂરી અને ખતરનાક છે. તેઓ માને છે કે ડેનમાર્ક નાટોનો સાથી છે અને અમેરિકાના સૌથી વિશ્વસનીય ભાગીદારોમાંનો એક છે. ગઠબંધનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ, ગ્રીનલેન્ડ પર હુમલો નાટો પર હુમલો હશે. કાયદા ઘડનારાઓએ નોંધ્યું કે ડેનમાર્ક લાંબા સમયથી આર્કટિક સુરક્ષા પર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે કામ કરી રહ્યું છે. “દશકોથી, તેઓએ ગ્રીનલેન્ડમાં યુએસ લશ્કરી હાજરી વધારવાની દરેક વિનંતીનો જવાબ આપ્યો છે, અને રશિયા અને ચીનને રોકવામાં મદદ કરવા માટે સંરક્ષણ પર GDP ના 3.3% ખર્ચ કરી રહ્યા છે,” નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે. મૂર અને હોયરે એવા દાવાઓને પણ નકારી કાઢ્યા હતા કે યુએસને તેના સુરક્ષા હિતોને આગળ વધારવા માટે ગ્રીનલેન્ડને જોડવાની જરૂર છે. તેમણે કહ્યું, “જો સંદેશ ‘અમને ગ્રીનલેન્ડ જોઈએ છે’ છે, તો સત્ય એ છે કે ગ્રીનલેન્ડમાંથી આપણને જે જોઈએ છે તે બધું આપણા માટે પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ છે.”
યુરોપ અને નાટો કેમ ગુસ્સે છે? ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્કનો સ્વ-શાસિત પ્રદેશ છે અને નાટોનો ભાગ છે. યુરોપિયન નેતાઓએ એક સાથે વિરોધ કર્યો. સંયુક્ત નિવેદનમાં, ફ્રાન્સ, જર્મની, બ્રિટન, ઇટાલી, પોલેન્ડ, સ્પેન અને ડેનમાર્કના નેતાઓએ કહ્યું, “ગ્રીનલેન્ડ તેના લોકોનું છે. ફક્ત ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડ જ આ અંગે નિર્ણય લેશે. નાટો સાથે મળીને આર્કટિકનું રક્ષણ કરવું જોઈએ.” ડેનિશ વડા પ્રધાન મેટ્ટે ફ્રેડરિકસેને ચેતવણી આપી હતી કે ગ્રીનલેન્ડ પર હુમલો નાટોનો અંત હશે. યુરોપિયન દેશો કહે છે કે યુએસ પહેલાથી જ ત્યાં બેઝનો ઉપયોગ કરે છે, તો પછી સંપૂર્ણ કબજાની જરૂર કેમ છે?
ગ્રીનલેન્ડ આટલું ખાસ કેમ છે?
આર્કટિકમાં બરફ પીગળવાથી નવા શિપિંગ રૂટ ખુલી રહ્યા છે અને દુર્લભ ખનિજો ખુલી રહ્યા છે. રશિયા અને ચીન ત્યાં સક્રિય છે. યુએસ પાસે પહેલેથી જ થુલે એર બેઝ છે, જે મિસાઇલ સંરક્ષણ અને દેખરેખ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ટ્રમ્પ માને છે કે સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે યુએસ પાસે સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવું જોઈએ. પરંતુ ગ્રીનલેન્ડ અને ડેનમાર્કના લોકો કહી રહ્યા છે કે તેઓ પહેલાથી જ સહકાર આપે છે, અને વધુ ઉમેરવાની જરૂર નથી. ટ્રમ્પના સહાયક, સ્ટીફન મિલરે તો એમ પણ કહ્યું કે ગ્રીનલેન્ડ માટે કોઈ યુએસ સામે લડશે નહીં.
વિશ્વ પર શું અસર?
આ વિવાદ નાટોમાં તિરાડ પેદા કરી શકે છે. યુએસ કાયદા ઘડનારાઓ પણ ચિંતિત છે કે બિનજરૂરી તણાવ વધી રહ્યો છે. વેનેઝુએલા પછી ટ્રમ્પની નીતિ વધુ આક્રમક બની છે. ટ્રમ્પનું આગામી પગલું શું હશે તે જોવા માટે વિશ્વ સ્તબ્ધ શ્વાસે જોઈ રહ્યું છે. શું ટ્રમ્પ ગ્રીનલેન્ડ ખરીદશે, દબાણ લાવશે કે બીજું કંઈક કરશે? જો આવું થશે, તો તે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં મોટી ઉથલપાથલનું કારણ બની શકે છે. હાલમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે.
