US Gun Culture: અમેરિકાના આઇડાહો (Idaho) ના ટ્વિન ફોલ્સ (Twin Falls) શહેરમાં ગોળીબાર થયો, જેમાં 3 લોકોના મોત થયા. આ પહેલાં સિયાટલમાં થયેલા ગોળીબારમાં પણ 3 લોકોના મોત થયા હતા. અમેરિકામાં વારંવાર આવી પ્રકારની ઘટનાઓ બનતી રહે છે. ક્યારેક શાળામાં ફાયરિંગ થાય છે, તો ક્યારેક જાહેર સ્થળે અને ક્યારેક રેસ્ટોરન્ટમાં. અમેરિકામાં દરરોજ 130થી વધુ લોકોના મોત ફાયર આર્મ્સ ઇન્જરીને કારણે થઈ રહ્યા છે. કોઈ આત્મહત્યા કરીને મૃત્યુ પામે છે, તો કોઈ સામાન્ય ઝઘડામાં એકબીજા પર ફાયરિંગ કરી દે છે. ઘણી વખત ઘટનાસ્થળે જ મોત થાય છે, તો ઘણી વખત ઇજાની સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થાય છે. ફર્સ્ટપોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, દુનિયામાં ગન ફાયરિંગને કારણે થતા કુલ મોતમાંથી 35 ટકા લોકો અમેરિકામાં મૃત્યુ પામે છે.
અહેવાલ મુજબ, અમેરિકામાં 10000થી વધુ બ્લેક્સ લોકોને શ્વેત પોલીસ અધિકારીઓએ જાતીય ભેદભાવને કારણે સમયાંતરે ગોળી મારીને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા છે. આર્થિક અસમાનતા પણ એક મોટું કારણ છે. અમેરિકામાં 235 વર્ષ પહેલાંથી જ ગન ફાયરિંગને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે, જ્યારે બીજો સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. વર્ષ 1791માં બંધારણે સામાન્ય લોકોને પોતાની સુરક્ષા માટે ગન રાખવાનો અધિકાર આપ્યો હતો.
અમેરિકાનું સુપ્રીમ કોર્ટ પણ ગન રાઇટ્સનું રક્ષણ કરે છે. અમેરિકન લોકો તેને સમસ્યા તરીકે નથી જોતા. તેઓ તેને પોતાની સુરક્ષાની સ્વતંત્રતા તરીકે જુએ છે. અંતે સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું અમેરિકા વ્યક્તિગત અધિકારને પ્રાથમિકતા આપે છે કે પછી સામૂહિક સુરક્ષાને?
ગન કલ્ચર અને હથિયારોની ભરમાર
નાગરિકો પાસે હથિયારો: અમેરિકામાં નાગરિકો પાસે અંદાજે 40 કરોડ બંદૂકો છે, જે દેશની કુલ વસ્તી કરતાં પણ વધુ છે.
સરળ ઉપલબ્ધતા: મહામારી અને સામાજિક અનિશ્ચિતતાના સમયગાળા દરમિયાન હથિયારોના વેચાણમાં ભારે વધારો થયો છે, જેના કારણે લગભગ દરેક ઘરમાં તેની પહોંચ સરળ બની ગઈ છે.
કાનૂની અને નીતિગત ખામીઓ
નબળું નિયંત્રણ: ઘણા રાજ્યોમાં ખુલ્લેઆમ અથવા કડક લાઇસન્સ વગર હથિયાર રાખવાની મંજૂરી (Permitless/Concealed Carry) આપવામાં આવી છે.
પૃષ્ઠભૂમિ તપાસનો અભાવ: સંઘીય સ્તરે તમામ ખાનગી અને ઓનલાઇન ગન વેચાણ માટે કડક બેકગ્રાઉન્ડ ચેકની ફરજિયાત વ્યવસ્થા નથી.
માનસિક અને સામાજિક કારણો
તણાવ અને હતાશા: આર્થિક અસમાનતા, ઘરેલું વિવાદો અને માનસિક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાઓનો સામનો કરતા લોકો સરળતાથી હિંસક બની જાય છે.
પ્રસિદ્ધિ મેળવવાની ઇચ્છા: ઘણા સામૂહિક ગોળીબાર (Mass Shootings) કરનારા લોકો મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી ધ્યાન આકર્ષવા માટે આવી ઘટનાઓને અંજામ આપે છે.
કમલા હેરિસ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ ગન રાખવાના સમર્થક
કમલા હેરિસે ગન રાખવાના અધિકારને સમર્થન આપ્યું હતું. વર્ષ 2020માં અમેરિકાની ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનતા પહેલાં ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન તેમણે કહ્યું હતું કે ગન રાખવી જોઈએ. તેઓ પોતે પણ ગન ધરાવે છે. પરંતુ લોકો જાણતા હોવા જોઈએ કે તેનો ઉપયોગ ક્યારે કરવો.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ બંધારણના બીજા સુધારાના સમર્થક છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન તેઓ આ કાયદાને ક્યારેય સમાપ્ત થવા નહીં દે. એપ્રિલ 2023માં તેમણે હથિયાર સુરક્ષા માટે 1200 મિલિયન ડોલર ખર્ચ કરવાની વાત કરી હતી. અમેરિકામાં શાળાઓ, જાહેર સ્થળો અને સામાન્ય ઝઘડાઓમાં ફાયરિંગની વધતી ઘટનાઓ છતાં ગન કલ્ચર પર કોઈ પ્રતિબંધ લાગ્યો નથી.
નેશનલ રાઇફલ એસોસિએશન
વર્ષ 1871માં સ્થાપિત થયેલી નેશનલ રાઇફલ એસોસિએશન (NRA)નું કહેવું છે કે સમસ્યા ગન રાખવામાં નથી, પરંતુ તેના ખોટા ઉપયોગમાં છે. NRA શરૂઆતથી જ ગન ફાયરિંગની ઘટનાઓના વિરોધમાં રહ્યું છે. NRA જેવી શક્તિશાળી ગન લોબીનો અમેરિકન રાજકારણ, ખાસ કરીને રિપબ્લિકન સાંસદો પર ઊંડો પ્રભાવ છે. બ્રિટાનિકાના જણાવ્યા મુજબ, આ સંગઠન ગન નિયંત્રણના કોઈપણ પ્રયાસને રોકવા માટે કરોડો ડોલરનું ચૂંટણી ફંડ આપે છે અને તેના વિરોધમાં મોટા પ્રમાણમાં જાહેરાત અભિયાન ચલાવે છે.
ગન કલ્ચરને લઈને રાજકીય અને કાનૂની પાસાઓ
ડેમોક્રેટ પાર્ટી (ગન રાઇટ્સના વિરોધમાં): ડેમોક્રેટ્સ ગન હિંસા રોકવા માટે કડક રાષ્ટ્રીય કાયદાની માંગ કરે છે. સમર્થકોનું કહેવું છે કે કડક ગન નિયંત્રણ કાયદા જીવ બચાવે છે અને ગુનાઓ ઘટાડે છે. તેઓ એસોલ્ટ રાઇફલ્સ (જેમ કે AR-15) પર પ્રતિબંધ, ગ્લોબલ બેકગ્રાઉન્ડ ચેક અને માનસિક રીતે અસ્વસ્થ લોકોને હથિયાર ખરીદવા પર પ્રતિબંધની માંગ કરે છે.
રિપબ્લિકન પાર્ટી (ગન રાઇટ્સના સમર્થક): રિપબ્લિકન પાર્ટી હથિયાર રાખવાના અધિકારને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને આત્મરક્ષાનું પ્રતીક માને છે. તાજેતરમાં ટ્રમ્પ પ્રશાસને ગન સંબંધિત નિયમોમાં વ્યાપક છૂટછાટની જાહેરાત કરી છે. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના જણાવ્યા મુજબ, આ છૂટછાટ હેઠળ ડઝનો સંઘીય નિયમો પાછા ખેંચવામાં આવી રહ્યા છે, જેમ કે ઓનલાઇન ખરીદીને વધુ સરળ બનાવવી. તેમનું કહેવું છે કે નિયમો કડક બનાવવાથી માત્ર કાયદાનું પાલન કરતા નાગરિકો જ અસરગ્રસ્ત થાય છે, ગુનેગારો નહીં. જ્યારે વિરોધીઓનું માનવું છે કે આવા નિયમો આત્મરક્ષાના અધિકારને નબળો પાડે છે.
