World Largest Sea Snake: વૈજ્ઞાનિકોએ એક એવા સાપની ઓળખ કરી છે, જેને અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો દરિયાઈ સાપ માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ સાપ મનુષ્યોના આગમનના લાખો વર્ષો પહેલા અસ્તિત્વ ધરાવતો હતો. તેના વિશાળ કદને જોઈને વૈજ્ઞાનિકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. પેલિયોફિસ કોલોસિયસ (Palaeophis colossaeus) નામનો આ વિશાળ સાપ ઊંડા સમુદ્રમાં વ્હેલ કે કોરલ રીફના બદલે છીછરા પાણીમાં ફરતો હતો જે હવે અસ્તિત્વમાં નથી. સંશોધકોનું કહેવું છે કે આ પ્રજાતિ માત્ર કદમાં જ મોટી નહોતી, પરંતુ શાર્ક જેવા મોટા શિકારીઓનો શિકાર પણ કરતી હશે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રજાતિ ૫.૬ કરોડથી ૩.૪ કરોડ વર્ષ પહેલા રહેતી હતી.
સ્ટડી મુજબ, ઇઓસીન યુગ દરમિયાન મહાસાગરોમાં રહેતો પેલિયોફિસ કોલોસિયસ તે સમયના દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમમાં ટોચના સ્થાને હતો. તેના અસ્તિત્વની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત તેની લંબાઈ છે. જ્યાં આજના મોટાભાગના દરિયાઈ સાપ ૨-૩ મીટરથી વધુ લાંબા હોતા નથી, ત્યાં વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે પેલિયોફિસ કોલોસિયસ ૮ થી ૧૨ મીટર સુધી લાંબો હતો. આ વિશાળ પ્રજાતિની શોધ દરિયાઈ સાપો વિશેની ઘણી માન્યતાઓને ફરીથી તપાસવાની તક આપે છે.
વૈજ્ઞાનિકોને આ સાપના માત્ર કરોડરજ્જુના હાડકાં મળ્યા છે, જે અસામાન્ય રીતે મોટા છે. ૨૦૧૮ માં કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં કરોડરજ્જુના હાડકાંને કોઈપણ જાણીતી આધુનિક સાપની પ્રજાતિ (દરિયાઈ કે જમીન પરની) કરતા મોટા હોવાનું જણાવાયું હતું. સંશોધકોનું કહેવું છે કે અશ્મિભૂત ડેટા પરથી જાણવા મળે છે કે પ્રાચીન મહાસાગરોમાં રહેતા જીવો પહેલાની કલ્પનાઓ કરતા વધુ વિશાળ અને શક્તિશાળી શિકારી હતા.
આફ્રિકા પાસે રહેતો હતો દરિયાઈ શિકારી
અભ્યાસમાં વૈજ્ઞાનિકોને જે પુરાવા મળ્યા છે, તે આ જીવ માટે છીછરા દરિયાઈ વાતાવરણ તરફ નિર્દેશ કરે છે જે એક સમયે ઉત્તર આફ્રિકાના કેટલાક ભાગોને આવરી લેતું હતું. આ વિસ્તારને ટ્રાન્સ-સહારા સી-વે તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે એવા સમયે અસ્તિત્વમાં હતું જ્યારે વૈશ્વિક તાપમાન આજની સરખામણીમાં વધુ હતું. આજનો આ રણ વિસ્તાર ક્યારેક દરિયાકાંઠાના પાણીથી ભરેલો હતો.
શાર્ક જેવા શિકારીઓનો કરતો હતો શિકાર
મોટા સરીસૃપ (પેટે સરકીને ચાલતા જીવો) ગરમી પર નિર્ભર હોય છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે કદાચ વિવિધ પ્રકારની માછલીઓ, શાર્ક અને અન્ય દરિયાઈ સરીસૃપોએ આ મોટા શિકારી માટે જીવન જીવવું સરળ બનાવ્યું હશે. સંશોધકો એવી આશા રાખે છે કે આ વિશાળ શિકારીએ જીવતા રહેવા માટે શાર્ક પણ ખાધી હશે.
જોકે, કોઈ સીધો પુરાવો એ નથી દર્શાવતો કે પેલિયોફિસ કોલોસિયસ કઈ વસ્તુનો શિકાર કરતો હતો. પરંતુ, તેના કદ પરથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે તેને મોટા શિકારની જરૂર રહી હશે. સંશોધકોએ સૂચવ્યું છે કે જો તેની ખોપરી આધુનિક સાપોની જેમ ખૂબ જ લવચીક હતી, તો તે ખૂબ મોટા શિકારને ગળી શકતો હતો. આમાં મોટી માછલીઓ, શાર્ક અથવા ડોયરોસોરિડ નામના મગર જેવા સરીસૃપ સામેલ હોઈ શકે છે.
આજના સાપોથી કેટલો અલગ?
આધુનિક સમયમાં દરિયાઈ સાપ ખૂબ જ નાના અને ઓછા પ્રભાવશાળી હોય છે. સૌથી લાંબી પ્રજાતિ પીળો દરિયાઈ સાપ છે જે વધુમાં વધુ લગભગ ૩ મીટર સુધી પહોંચે છે. નોંધનીય બાબત એ છે કે ક્યારેક જમીન પર જોવા મળતો અત્યાર સુધીનો સૌથી લાંબો સાપ ટાઈટેનોબોઆ (Titanoboa) પણ આનાથી થોડો જ લાંબો હતો. ટાઈટેનોબોઆ પણ હવે લુપ્ત થઈ ચૂક્યો છે.
