Frequent Urination: સામાન્ય રીતે એક સ્વસ્થ વ્યક્તિ ૨૪ કલાકમાં લગભગ ૬ થી ૮ વાર પેશાબ કરે છે. જો તમને આનાથી વધારે વાર પેશાબ કરવાની જરૂરત મહેસૂસ થાય છે અથવા રાત્રે ઘણી વાર ઉઠીને પેશાબ કરવા જવું પડે છે, તો તેને ફ્રિકવન્ટ યુરિનેશન એટલે કે વારંવાર પેશાબ આવવું કહી શકાય. ફ્રિકવન્ટ યુરિનેશનથી વ્યક્તિની રોજિંદી જિંદગી પર અસર પડે છે, જેનાથી વ્યક્તિને ઊંઘની કમી, થાક, ચિંતા અને ઉત્પાદકતામાં ઘટાડાની સમસ્યા થઈ શકે છે.
વારંવાર પેશાબ આવવાના મુખ્ય કારણો
વારંવાર પેશાબ આવવું નોર્મલ નથી. આવું ખૂબ વધારે પાણી, ચા, કોફી અથવા દારૂનું સેવન કરવાથી પણ થઈ શકે છે. વારંવાર પેશાબ આવવું આ રોગોનો સંકેત હોઈ શકે છે-
યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન (UTI)- આ સ્થિતિમાં દર્દીને પેશાબ કરતી વખતે બળતરા, પેશાબ કરવાની તીવ્ર ઈચ્છા, પેટના નીચેના ભાગમાં દુખાવો અને વારંવાર શૌચાલય જવાની જરૂરત મહેસૂસ થઈ શકે છે.
પુરુષોમાં પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનું વધવું- આને બિનાઈન પ્રોસ્ટેટિક હાઈપરપ્લાસિયા (BPH) પણ કહેવામાં આવે છે. તે મૂત્ર માર્ગ પર દબાણ લાવી શકે છે અને ખાસ કરીને રાત્રે વારંવાર પેશાબ આવવાનું કારણ બની શકે છે.
ડાયાબિટીસ- અનિયંત્રિત ડાયાબિટીસનું એક મુખ્ય લક્ષણ વારંવાર પેશાબ આવવું છે. હાઈ બ્લડ શુગરને કારણે કિડનીએ વધારે કામ કરવું પડે છે, જેથી પેશાબની માત્રા વધી જાય છે.
ઓવરએક્ટિવ બ્લેડર (OAB)- આ સ્થિતિને કારણે અચાનક અને અનિયંત્રિત રીતે પેશાબ કરવાની ઈચ્છા થાય છે, જેના કારણે વ્યક્તિને વારંવાર બાથરૂમ જવું પડે છે.
કિડનીના રોગ- કિડનીના કેટલાક રોગ શરીરના પ્રવાહી પદાર્થોને સંતુલિત કરવા અને મૂત્ર ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતામાં અવરોધ લાવી શકે છે.
ન્યુરોલોજીકલ ડિસઓર્ડર- એવી સ્થિતિઓ જે મૂત્રાશયના કાર્યને નિયંત્રિત કરતી ચેતાઓ (નસો) ને અસર કરે છે, જેમ કે પાર્કિન્સન્સ રોગ, સ્ટ્રોક અથવા મલ્ટિપલ સ્ક્લેરોસિસ, તે મૂત્ર સંબંધિત સમસ્યાઓમાં યોગદાન આપી શકે છે.
વારંવાર પેશાબ આવવાના લક્ષણો
ઘણા લોકો આ વાત પર ધ્યાન નથી આપતા કે તેમને વારંવાર પેશાબ કેમ આવી રહી છે. જ્યારે તેની અસર તેમના રોજના કામ પર પડવા લાગે છે ત્યારે તેઓ પોતાની તપાસ કરાવે છે. જો વારંવાર પેશાબ આવવાની સાથે આ લક્ષણો પણ હોય, તો પોતાની તપાસ કરાવો-
વધારે પાણી પીધા વગર વારંવાર પેશાબ આવવો
રાત્રે ઘણી વાર પેશાબ જવા માટે ઉઠવું
પેશાબ રોકવામાં મુશ્કેલી
પેશાબ કરતી વખતે બળતરા કે દુખાવો
પેશાબમાં લોહી આવવું
પેશાબ શરૂ કરવામાં પરેશાની
પેશાબનું ટપકવું
ખૂબ વધારે તરસ લાગવી
પેટ કે પેલ્વિક એરિયામાં દુખાવો
વારંવાર પેશાબ આવવું કેવી રીતે રોકવું?
વારંવાર પેશાબ આવવું રોકવા માટે સૌથી પહેલા તેનું કારણ જાણવું જરૂરી છે. સામાન્ય સ્થિતિમાં લાઈફસ્ટાઈલમાં ફેરફાર કરીને ફ્રિકવન્ટ યુરિનેશનને રોકી શકાય છે. આ માટે કેફીન અને દારૂના સેવનથી પરહેજ રાખો. સૂતા પહેલા વધુ માત્રામાં પ્રવાહી પદાર્થોના સેવન કરવાનું ટાળો.
જો કોઈ રોગને કારણે તમને વારંવાર પેશાબ જવાની જરૂરત મહેસૂસ થાય છે તો સૌથી પહેલા રોગની સારવાર કરાવો. જો તમે ડાયાબિટીસના દર્દી છો, તો તમારા બ્લડ શુગર લેવલને કંટ્રોલમાં રાખો. યુરિન ઇન્ફેક્શનની સ્થિતિમાં તરત પોતાની તપાસ અને સારવાર કરાવો.
જો વારંવાર પેશાબ જવાને કારણે તમારી રોજની પ્રવૃત્તિઓમાં અવરોધ આવી રહ્યો છે, ઊંઘ પ્રભાવિત થઈ રહી છે, અથવા તો પેશાબમાં દુખાવો, લોહી આવવું, તાવ અથવા પેશાબ કરવામાં મુશ્કેલી જેવા લક્ષણો દેખાઈ રહ્યા છે, તો તેમને અવગણશો નહીં. જલ્દી તપાસ કરાવવાથી મોટી સમસ્યાઓ વિશે વહેલી જાણકારી મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
વારંવાર પેશાબ જવું બીમારી નથી
વારંવાર પેશાબ આવવું પોતાની રીતે કોઈ બીમારી નથી. ઘણી વાર કેફીન અને દારૂના વધુ સેવન અથવા સૂતા પહેલા વધુ માત્રામાં પ્રવાહી પદાર્થોના સેવનથી વારંવાર પેશાબ જવાની સમસ્યા થઈ શકે છે. પરંતુ આવું વારંવાર થવું ડાયાબિટીસ, યુટીઆઈ, કિડનીના રોગ, ન્યુરોલોજીકલ ડિસઓર્ડર, પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનું વધવું કે ઓવરએક્ટિવ બ્લેડરનો સંકેત હોઈ શકે છે. શરીરના સંકેતોને સમજીને સાચા સમયે તપાસ કરાવવાથી સમસ્યાને ગંભીર થતા બચાવી શકાય છે.
