Empty Stomach Lychee Risks: સમર સીઝન આવતા જ બજારમાં રંગબેરંગી ફળોની બહાર આવી જાય છે. પરંતુ આ ફળોના સેવન પહેલા કેટલીક બાબતોને જાણવી પણ જરૂરી છે. જો તમારા ફેવરિટ ફ્રૂટની લિસ્ટમાં રસદાર અને લાલ લીચી સામેલ છે, તો ખાલી પેટે લીચી ખાવી સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. અલગ-અલગ રિસર્ચ રિપોર્ટ બતાવે છે કે લીચી અને એક્યુટ ઇન્સેફેલાઇટિસ સિન્ડ્રોમ (AES) વચ્ચે પરસ્પર તાલમેલ છે, જેની તમારા સ્વાસ્થ્ય પર ખરાબ અસર પડી શકે છે.
લીચી અને એન્સેફેલાઇટિસનો શું છે પરસ્પર તાલમેલ?
The Lancet Global Health માં પબ્લિશ્ડ રિપોર્ટ અનુસાર લીચીમાં બે ટોક્સિક કમ્પાઉન્ડ મળી આવે છે. પહેલું હાઇપોગ્લાઇસિન-A (Hypoglycin-A) અને બીજું મેથિલીન સાયક્લોપ્રોપાઇલ ગ્લાઇસિન (MCPG). આ બંને કમ્પાઉન્ડ બોડીમાં ફેટી એસિડના ઓક્સિડેશનમાં અવરોધ ઊભો કરે છે, જેનાથી બ્લડ સુગર લેવલ (ગ્લુકોઝ) અચાનકથી નીચે ચાલ્યું જાય છે. આવી સ્થિતિને હાઇપોગ્લાઇસેમિયા કહે છે. આ ગ્લુકોઝની અછત સીધી મગજને પ્રભાવિત કરે છે, જેનાથી આંચકી, બેહોશી અને વ્યક્તિનો જીવ પણ જઈ શકે છે. રિસર્ચ અનુસાર બિહારના મુઝફ્ફરપુર જિલ્લામાં દર વર્ષે ઉનાળામાં બાળકોના અચાનક મોત થઈ જતા હતા, જેનું કારણ લીચીમાં હાજર ટોક્સિક કમ્પાઉન્ડને માનવામાં આવ્યું.
સૌથી વધુ ખતરો કોને છે?
NCBI ના રિસર્ચ રિપોર્ટ બતાવે છે કે ૧ થી ૧૦ વર્ષની ઉંમરના બાળકો અને કુપોષિત બાળકો લીચીમાં હાજર ટોક્સિક કમ્પાઉન્ડના શિકાર થઈ શકે છે. કારણ કે આ બાળકોમાં ગ્લાયકોજન (ઊર્જા સંગ્રહ) ની માત્રા અત્યંત ઓછી હોય છે. અને આવા બાળકો જો રાત્રે ખાવાનું ના ખાય અને સવારે ખાલી પેટે લીચી ખાઈ લે, તો શરીરમાં ગ્લુકોઝ બનવાની ક્ષમતા પૂરી રીતે અટકી જાય છે. માત્ર એટલું જ નહીં જો ડાયેટ પૂરો ના હોય અને લીચી ખાઈ લેવામાં આવે તો આનાથી પણ ખતરો બનેલો રહે છે. ત્યાં જ પુખ્ત વયના લોકોમાં પણ જો કોઈ ડાયાબિટીસની દવાઓ લઈ રહ્યું હોય, કુપોષિત હોય અથવા તેને પહેલાથી બ્લડ સુગરની સમસ્યા હોય, તો ખાલી પેટે લીચી ખાવી તેમના માટે પણ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. તેવામાં જરૂરી છે કે એ ધ્યાન રાખવામાં આવે કે લીચી ખાલી પેટે ના ખાવી લીચી ખાધા પછી કોઈ શારીરિક પરેશાની જેમ કે તેજ તાવ, આંચકી આવવી, બેહોશ થવું, અત્યંત નબળાઈ કે થાક અનુભવવો, ઊલટી થવી, પેટમાં દુખાવો થવો અથવા પછી શ્વાસ લેવામાં પરેશાની અનુભવવી આ તેના લક્ષણો હોઈ શકે છે.
લીચી ખાતા પહેલા અપનાવી લો આ નિયમ
યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એગ્રીકલ્ચર અનુસાર લીચી વિટામિન C, એન્ટીઓક્સીડેન્ટ અને ફાઇબર રિચ ફળ છે. પરંતુ આને ખાતા પહેલા કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો. જેમ કે-
ખાલી પેટે લીચીનું સેવન ક્યારેય ના કરો. કારણ કે આમાં હાજર હાઇપોગ્લાઇસિન-A અને મેથિલીન સાયક્લોપ્રોપાઇલ ગ્લાઇસિન જેવા ટોક્સિક કમ્પાઉન્ડ બ્લડ સુગર લેવલને ઝડપથી ઓછું કરવાની ક્ષમતા રાખે છે.
ખાલી પેટે લીચી ના ખાઓ અને ખાવાનું ખાધા પછી જ લીચી ખાવાની આદત પાડો.
લીચીમાં ફાઇબરની માત્રા વધુ હોય છે. તેથી બાળકોને ૬-૭ અને મોટાઓને ૧૧-૧૨ થી વધુ લીચી ન ખાવી જોઈએ. કારણ કે વધુ લીચી ખાવાથી લૂઝ મોશન કે એસિડિટીની સમસ્યા થઈ શકે છે.
સાચી રીતે પાકેલી લીચીનું જ સેવન કરવું જોઈએ. લીચીને ખાતા પહેલા કેટલાક કલાકો માટે પાણીમાં રાખવી પણ વધુ સારું રહેશે.
જો તમે ડાયાબિટીસના દર્દી છો, તો લીચીનું સેવન ઓછામાં ઓછું કરો. કારણ કે આનાથી બ્લડ સુગર લેવલ અચાનકથી ઓછું થઈ શકે છે.
અલગ-અલગ રિસર્ચ અનુસાર લીચી નુકસાનકારક ફળ નથી, પરંતુ ખાલી પેટે અને વધુ માત્રામાં આનું સેવન કરવું, એવા બાળકો જે કુપોષિત છે અને ઓછું ખાવાનું ખાધા પછી લીચીના સેવનથી શારીરિક પરેશાની વધી શકે છે. તેથી આ મીઠા અને મોસમી ફળનો આનંદ લો, પરંતુ સમજદારી અને સાવધાની સાથે. જો લીચી ખાધા પછી કોઈ પણ શારીરિક પરેશાની અનુભવાય, તો વહેલામાં વહેલી તકે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
